Plus Klapstoel

Sandra den Hamer: 'Die poeha is niet aan mij besteed'

Sandra den Hamer (1959) is directeur van Eye. Daarvoor was ze 23 jaar verbonden aan het Filmfestival Rotterdam, uiteindelijk als directeur. Twee jaar geleden kreeg ze het Gouden Kalf voor de Filmcultuur.

Sandra den Hamer Beeld Harmen de Jong

Bergen op Zoom

"Daar heb ik tot mijn zesde gewoond. Mijn ouders waren echte Bergenaren, dus van carnaval. Daarna verhuisden we naar Steenwijk. Ik heb daarna nog in Groningen en Utrecht gewoond en nu woon ik in Amsterdam. Ik voel me eerder Nederlander dan dat ik verbonden ben met een stad."

"Mijn moeder woont nog steeds in Steenwijk. We hebben haar net verhuisd naar een woonzorgcentrum, dus dit weekend ga ik met mijn zusjes en broer het ouderlijk huis leeghalen. Ik denk dat er af en toe een traantje weggepinkt wordt, maar er zal ook veel gelachen worden."

Zilvervliesrijst

"Toen ik ging puberen, werd ik heel stevig. Met mijn moeder ging ik naar de huisarts. Die gaf het advies alleen maar zilvervliesrijst te eten. Mijn moeder, die helemaal niet van de flauwekul is, zei: 'Kom, we gaan naar huis.' Mijn ­moeder vond: laat dat meisje fijn een paar extra rondingen hebben, hoezo moet dat kind op haar leeftijd aan de zilvervliesrijst? Dus dat was geestig. En uiteindelijk is het natuurlijk allemaal goed gekomen."

Kaartjesscheurder

"De chique term is ouvreuse. Zo ben ik ooit begonnen in de culturele wereld. Dat was nog in Steenwijk, als vakantiebaantje, ik was zestien of zeventien. In dat theater, De Meenthe, het bestaat nog steeds, kwam toen vooral het Theater van de Lach en cabaret."

"Op een dag kwam theatergroep Hauser Orkater. Ik dacht: dus zo kan het ook. Het heeft me heel erg gegrepen. Ik ging Theaterwetenschappen studeren, maar meteen na het eerste jaar deed ik alleen nog maar de filmvakken. Het kan dus verkeren. Bij het Filmfestival Rotterdam ben ik later ook als een soort halve vrijwilliger begonnen en uiteindelijk directeur geworden."

Apichatpong

"Apichatpong Weerasethakul. Een Thaise filmmaker met heel bijzonder, sensitief, bijna meditatief werk. Ik mocht hem lang geleden in Rotterdam een prijs geven. Dus ik moest ook die naam zeggen op het podium. Hele middag op geoefend, het ging goed. Maar, hij heet ook gewoon Joe."

"Dus het is: 'Apichatpong Weerasethakul, zeg maar Joe.' Ik vind het geweldig om zo'n maker, die inmiddels een enorme carrière achter de rug heeft - een Gouden Palm in Cannes - volgende week terug te zien met werk en een tentoonstelling in Eye. Dat vind ik ook het leuke aan het werk hier: dat je al die makers, van Martin Scorsese tot Robby Müller tot Joe, dat ere­podium hier kunt geven."

Hoogtepunt

"Dat vind ik altijd heel moeilijk, maar ik vond Béla Tarr heel bijzonder, de Hongaarse filmmaker die we afgelopen winter hadden. Dat je binnenkwam door prikkeldraad met daarachter foto's van vluchtelingen, schijnwerper in je ogen, wind in je gezicht, en dan pas kwam je in zijn werk, dat tot op het bot ontroerde."

"Komend weekend is alweer onze twintigste tentoonstelling, in die vijf jaar. Ik heb aan allemaal hele goede herinneringen. Soms zijn het tentoonstellingen op het grensvlak met beeldende kunst, soms zijn het de grote meesters van cinema. Scorsese bijvoorbeeld, met vijftig films. Het is niet zo dat we alleen in dat hoge kunstsegment willen zitten, we willen hier laten zien hoe breed film is, van kunst tot entertainment."

Premières

"Ik heb niet zo veel met premières. Ik zie graag nieuwe films, maar de glamourkant, nee. Ik ben ook niet altijd gecharmeerd van lange jurken en al dat getut. Het is niet aan mij besteed, die poeha."

"In Cannes bijvoorbeeld, waar ik elk jaar ben, kun je dezelfde films die 's avonds in première gaan, over die rode loper en al die fotografen, ook gewoon 's ochtends om acht of tien uur zien, zonder dat je eindeloos in de rij hoeft te staan. Het zal wel iets te maken hebben met - tja, waar zal het mee te maken hebben? Verlegenheid? Bescheidenheid? Nee, dat mag je zelf invullen. Meisje uit Steenwijk, altijd gewoon gebleven."

Gouden Kalf

"Het is weer bijna zo ver, hè. Wie gaat winnen, dat vind ik moeilijk om te zeggen, maar Brim­stone is natuurlijk echt een meesterwerk van Martin Koolhoven. Maar ook Laila M., onze ­Nederlandse Oscarinzending, is ook een hele goede en stoere film. Kijk, wij klagen hier altijd over de kwaliteit van de films en ik vind ook dat er best veel matige films worden gemaakt, maar als je over het afgelopen jaar kijkt: Brimstone, echt een topfilm, Tonio ook heel bijzonder, ­Laila M. En we zijn natuurlijk maar een klein landje, hè. Dan is het altijd: o, er zit geen Nederlandse film in de hoofdcompetitie van Cannes. Nee, daar zitten maar twintig films in, dat is echt het neusje van de zalm, dus er zijn nog 180 landen die ook niet in de competitie van Cannes zitten."

70mm

"Dat begon natuurlijk hier met Tarantino, The hateful eight. Ook dat was voor ons een verrassing dat het zo'n enorme hype werd. We hebben toen één maand lang een uitverkochte zaal 1 gehad. Ik geloof iets over de 30.000 bezoekers. Dat is echt heel veel voor een film hier. Wereldwijd is dat ook de kopie geweest die het meeste bezoekers heeft gehad. Dat is echt geweldig."

"Nu hebben we Dunkirk, die ook een stukje op Urk is opgenomen, op 70 millimeter. Die loopt ook heel goed. Of het nou retro is of een hype: het is ook echt heel mooi. Er zijn wel eens onderzoeken gedaan: als je film kijkt op celluloid, dus echte projectie in plaats van pixels, doet dat meer met je hersenen. Er zit echt schittering in. Er gebeurt iets met je. De psychologie daarachter moet je zelf maar nalezen, maar ik kan me er best iets bij voorstellen."

Jan Bot

"Vind ik grappig. Jan Bot is de eerste archief­robot die wij aan het ontwikkelen zijn. Twee jonge kunstenaars en ICT-experts hebben in ­onze collectie heel veel fragmenten getagd. Dus kenmerken toegevoegd: viering, oorlog, noem maar op. En nu zoeken ze trending topics op internet. Stel je voert in: 'formatie' of 'geen kabinet', dan zoekt Jan Bot in de collectie filmpjes en fragmenten uit honderd jaar filmgeschiedenis die daar iets mee te maken hebben, en dat zet hij achter elkaar. Zo compileert Jan Bot een nieuwe montage over elk denkbaar onderwerp."

"Jan Bot zit nu nog in de testfase, en soms zijn het hele rare dingen, maar straks genereert hij elke dag een filmpje over wat die dag in het nieuws is, en dat zetten we op Facebook. ­Mensen kennen natuurlijk het prachtige gebouw aan de buitenkant, maar wij zitten hier op een berg van 40.000 films. We zoeken steeds naar nieuwe manieren om die collectie te ontsluiten. Leuk ook dat die jonge gasten hun programma Jan Bot noemen en niet een super­sonische Matrix-naam."

Psychaleppo

"Dat hebben we dit weekend in huis. Het zijn films van jonge Syrische makers die laten zien hoe het 'gewone' leven in Syrië nu is. Bijvoorbeeld drie vrouwen die de hele dag binnen­zitten, koffiedrinken, praten, zwijgen. Of kinderen die spelen, ze lopen rond met pistooltjes. Die oorlog is wel aanwezig, maar doordat het zo intiem is, wordt het eigenlijk pijnlijker dan die shitload aan fragmenten die we steeds op het nieuws zien. Die makers zijn er en dus ook Psychaleppo. Dat is een muzikant, superhip, die elektronische muziek mixt met oude traditionele muziek. Zo willen we een ander beeld van Syrië laten zien."

Alex van Warmerdam

"Hij krijgt volgend jaar zomer een eigen tentoonstelling. Als alles goed gaat, want er wordt nu door Alex hard gewerkt aan nieuw werk. Dus volgend jaar niet Scorsese in Eye, maar Alex van Warmerdam! Ik verheug me erop."

Hans

"Mijn man, ook in de film. Hij is producent, onder meer van Soof. Hij is nu aan het draaien in Luxemburg. Het is ook ooit begonnen in de film. Ik was vrijwilliger in Utrecht bij het filmfestival en hij was daar de directeur. Ja, dat kan eigenlijk niet, hè. Maar het was een tijdelijk klusje voor mij. In elk geval hebben we elkaar daar ontmoet, meer dan dertig jaar geleden."

"Dus er wordt veel over film gepraat thuis. En om het helemaal rond te maken: mijn zoon heeft de filmacademie gedaan. Mijn dochter studeert antropologie, die is vaak boos als wij thuis weer eens over film praten. Maar vorig jaar wilde ze misschien een keuzevak visuele antropologie gaan doen. Ik zei: 'Dan kan je ­documentaires gaan maken.' Vond ze niet ­grappig."

Pontje

"Leuk, maar alleen de pontjes zijn niet meer genoeg. Vanochtend weer, toen moest er met hekken en verkeersregelaars worden gewerkt. Te vaak is het gewoon te druk. En die ­tunnel hier onderdoor, heb ik me door experts laten vertellen, hoeft echt geen tien jaar te duren. Gewoon, zorg dat de uitgang van het Centraal Station Noord hier naar boven komt."

Berend Boudewijn

"Wij hadden thuis dé stoel! Zeker, wij hadden de Berend Boudewijnstoel, die je kon winnen in de kwis. Wij keken daar op zaterdagavond naar en mijn ouders vonden dat geweldig, zo'n draaiende televisiestoel. Dus die hadden wij en we moesten altijd ruzie maken wie in die stoel mocht."

Syrian New Waves, tot en met zondag.
Lotus: Apichatpong Weerasethakul en Cao ­Guimarães, 16/9 tot 3/12.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden