Plus

Ryanne van Dorst: 'Iedereen zit gevangen in zijn keurslijfje'

Na haar serie Geslacht!, waarin Ryanne van Dorst vertelde over haar hermafroditisme, dook de presentatrice en rockzangeres overal op. Nu is ze terug met een nieuwe serie: Holland!. 'Laat me nou gewoon met rust, joh.'

Ryanne van Dorst: 'Die bullshit, die polarisatie, waarbij je het gevoel krijgt dat je móet kiezen. Er is veel meer.' Beeld Linda Stulic

Meteen maar even duidelijk: over gender wil Ryanne van Dorst (33, ook bekend als Elle Bandita) niet meer praten. Sinds ze in februari 2017 in haar programma Geslacht! openlijk vertelde over haar geboorte als hermafrodiet en haar manier om daarmee om te gaan, volgde een jaar waarin ze overal gevraagd werd te komen praten over genderonderwerpen. Zo veel, dat ze er helemaal klaar mee is.

De vierdelige serie maakte veel los, niet in de laatste plaats om de eigenzinnige en open manier waarop Van Dorst de onderwerpen benaderde. De introductie: "Aan alle kanten wordt me geadviseerd om het er niet over te hebben, maar ik wil mezelf eigenlijk bevrijden door het er wél over te hebben. (...) Van mij hebben ze 'geprobeerd' een meisje te maken. Ik ben gewoon geen meisje. Ik ben ook geen gozer, maar wat ben ik dan wel?"

Dat was in februari. Waar ze nu voor zit, hier in een café in Rotterdam, is Holland!, de nieuwe BNNVara-serie waarmee ze vanaf maandag om 20.25 uur op NPO 3 te zien is. Daarin gaat ze op zoek naar de betekenis van de Nederlandse identiteit. Van Dorst, die er niet al te veel zin in lijkt te hebben: "Dus daar wil ik het over hebben. Schrijf daar maar gewoon zo veel mogelijk over. Wil je bier?"

Op Instagram postte u rond de jaarwisseling: het afgelopen jaar gaat de boeken in als meest levendige en intense jaar in de historie van Ryanne van Dorst. Kunt u dat verduidelijken?
"Heb je even? Aan het begin van het jaar is Geslacht! op tv gekomen. Daar kun je het woord 'coming-out' aan hangen, maar zo voelde het voor mij niet. Ik zei ineens publiekelijk dat ik als hermafrodiet geboren ben, terwijl mijn vrienden en familie daar al van op de hoogte waren. Het hermafroditisme is voor veel mensen een abstract ding, dus het was voor mij best een mijlpaal daarmee naar buiten te komen. Ik krijg er nog steeds dagelijks reacties op van mensen, ook weer tijdens het draaien van Holland!. Het begint me te dagen dat het programma impact heeft gehad op mensen. Ik wist helemaal niet dat dat kon met televisie."

Nee? Uw deelname aan Expeditie Robinson in 2015 heeft toch ook veel losgemaakt?
"Ja, maar dat is anders. Dat waren ook veel fans van het programma. Geslacht! had blijkbaar ook een educatieve waarde - al voelde het niet zo tijdens het maken. Ik ben voor zowel Geslacht! als Holland! vooral heel erg met mijn ­eigen nieuwsgierigheid bezig geweest."

Waarom wilt u niet meer praten over gender?
"Je wordt zo snel in een postvakje gestopt. 'De hermafrodiet'. Je wil niet weten hoe vaak ik ben gebeld na Geslacht! om even te komen kletsen over gender. In talkshows, op openingen, bij lezingen. Tyf een eind op! Daar heb ik geen trek in. In een interview in de Volkskrant heb ik eenmalig uitgelegd wat ik wilde verduidelijken. En vervolgens gaat toch iedereen bellen en doen. Rot toch op! Ze snappen het niet. Voor je het weet ben je jezelf aan het stigmatiseren. Dat was juist wat ik niet wilde. Dan ben ik dadelijk alleen maar dat. Jij bent toch ook niet alléén journalist? Ik heb geen zin om alleen maar hermafrodiet te zijn, of alleen maar tv-maker, of ­alleen maar muzikant. Ik wil het ­allemaal."

Dat lijkt afgelopen jaar redelijk goed gelukt. Het album van uw nieuwe band Dool werd veelvuldig geprezen en als tv-maker was u één van de meest spraakmakende nieuwkomers.
"Muziek blijft het dichtst bij mij liggen. Zolang dat vooropstaat en er genoeg ruimte voor is, kan het tv-werk erbij. De plaat die ik met mijn band heb uitgebracht, Here now, there then, is super goed ontvangen. We kwamen vorige week in heel veel oudejaarslijstjes voor. Sterker nog, ik wist niet dat er zo allejezus veel lijstjes bestonden. In Duitsland hebben we een award gekregen voor beste debuutalbum en stonden mensen met tranen in hun ogen teksten mee te zingen. Ik heb het gevoel dat ik in 2017 echt contact heb gemaakt met mensen."

Hoe komt dat?
"Omdat ik iets anders in het leven sta dan dat ik tot nu toe heb gedaan, denk ik. Ik heb mezelf iets meer geaccepteerd, goed en kwaad. Iets meer hè. Niet helemaal."

Wat betekent dat?
"Gewoon. Ik ben niet meer zo aan het vechten met mezelf."

Waar vocht u dan tegen?
"Wat een vragen, joh. Ik heb een aantal jaren ­gehad waarin ik behoorlijk idealistisch was. Ik gun mezelf nu wat ruimte, ben niet meer zo boos op alles. Ik heb als Elle Bandita twee soloplaten gemaakt die bol staan van de boze teksten. Ik heb wel een tijdje naar de wereld gekeken met een blik dat ik alles wilde veranderen. Dat is onmogelijk. Daardoor ben ik iets meer gaan focussen op wat goed gaat, in plaats van alleen de negatieve dingen te zien."

Ryanne van Dorst Beeld Linda Stulic

U nam dit jaar ook deel aan BN'er-programma's als Ranking the stars, Celebrity city trip en ­Risky rivers. Wat valt er daar te halen voor u?
"Wie wil er nou niet met Maxim Hartman een week in een boot in Nepal zitten? Of met Rick Brandsteder jezelf vier dagen klem zuipen in Kopenhagen en Praag? En Ranking the stars deed ik voor het geld. Ik kan ook op een of ander suf kantoor gaan zitten, maar ik doe liever dit soort dingen."

Hoe voorkomt u dat u daar de grofgebekte ­Ryanne van Dorst met stevig Rotterdams ­accent moet spelen?
"Het is geen rol. Ik wil er heel erg voor waken dat het dat wordt. Het moet niet doorschieten. Jij noemt nu drie programma's, maar dat zijn er wel drie van de vijftig waar ik in had kunnen zitten, hè. Ik schop wel graag tegen dingen aan, maar het moet wel een beetje nut hebben en niet schreeuwen om het schreeuwen zijn. Als het dat wel wordt, moet ik snel stoppen met tv."

Ze pauzeert. "Mijn god, als ik dit tegen mijn zestienjarige ik had gezegd, was ik uit mijn vel gesprongen. (Met hoge stem) Pleur op! Oud wijf, rot op! Laat me erdoor, geef me een biertje!"

Waarom wilde u Holland! maken?
"Na Geslacht! heeft BNNVara meteen gevraagd om door te gaan met iets nieuws. Het onderwerp van de Nederlandse identiteit is tot in den treure aan de orde geweest aan de talkshow­tafels en het is wel iets waar ik ook wel mee bezig ben. Ik ben in een vrij linksig milieu opgegroeid en heb mijn kont een tijdje in de links-activistische hoek gegooid. Ik heb in kraakpanden gewoond, en ben gaan demonstreren tegen van alles en nog wat. Toen ik opgroeide was er nog een broeierig sfeertje, maar ik heb het idee dat het progressieve, het experimentele een beetje weg is in Nederland. Dát was voor mij de Nederlandse identiteit en ook de reden waarom mensen vanuit de hele wereld hierheen komen. Niet alleen om te blowen, maar om andere dingen uit te vinden. Het progressieve homoseksualiteitsbeleid, abortus, euthanasie. Dat soort shit."

"Nederland is altijd een voorloper geweest, maar we zijn dat ergens kwijtgeraakt. Sommige mensen hebben het meteen over Zwarte Piet als het over de Nederlandse identiteit gaat. Daar ga ik geen standpunten over innemen want het zal me aan mijn reet roesten of Piet zwart of wit is. Het heeft voor mij ook niks te maken met de Nederlandse identiteit. Er is toch veel meer dan dat?"

Namelijk?
"Ik denk dat we ons niet de hele tijd door sensatie moeten laten leiden. Die bullshit, die polarisatie, waarbij je het gevoel krijgt dat je móet kiezen. Er is veel meer. Veel meer positiefs, ook. In Nederland lopen we als buren niet de deur bij elkaar plat, maar we zijn wel gezellig. We zijn echt wel een leuk volkje dat niet op zijn mondje is gevallen."

In de eerste aflevering staat u in de Tweede Kamer, waar sinds half november een Nederlandse vlag staat om te laten zien hoe verenigd we allemaal zijn. Hoe kijkt u daar naar?
"Kees van der Staaij van de SGP heeft dat voorgesteld en álle politieke partijen waren het ermee eens. Alleen de Partij voor de Dieren stemde tegen. Met zo'n lullig vlaggetje wordt alleen maar ingespeeld op de angst van mensen om 'hun' land kwijt te raken. Het zal je niet helemaal verrassen, maar ik sta wel aan de kant van Marianne Thieme, die dat symboolpolitiek noemde. Meer is het niet, natuurlijk. Maar ga mij nou niet om mijn politieke mening vragen, alsjeblieft."

U opent het programma, lopend op de Zaanse Schans met 'Hoi, daar ben ik weer, Ryanne van Dorst. Hallo, met mij.' Gaan draaiperiodes snel wanneer u presenteert?
"Ik doe niet zo gauw iets over, nee. Behalve als ik echt iets belangrijks moet vertellen en het komt er niet uit. Het hoeft toch allemaal niet zo perfect? Als het maar echt is. Je moet wel je informatie overbrengen, maar ik wil niet te vaak iets overdoen, anders wordt het gewoon dood. Dat is met muziek net zo. Je kan wel elk nootje perfect willen spelen, maar er moet ook een zekere emotie in zitten. Met autotune kan je het allemaal gladstrijken, maar dat past niet bij mij."

"Het hoort een beetje bij het tijdsbeeld van nu. Alle rauwe randjes worden vakkundig weggepoetst. Die hele gentrificatie, alles wordt zo netjes. Er lopen bijna nergens meer punkers op straat. Iedereen zit gevangen in zijn keurslijfje. Het is alsof we allemaal steeds meer op elkaar moeten gaan lijken en dat verschillende denkbeelden een probleem zijn."

Wat fel ineens.
"Ik vind het zonde, zo'n gladgestreken bende. Radiostations gaan nóg meer dezelfde nummers draaien, nóg meer dezelfde shit. Terwijl je in deze tijd juist alles kan draaien wat je wilt. De wereld ligt aan je fucking voeten, met één druk op de knop heb je 10 miljoen nummers op je computer staan. Dat vind ik heel raar."

Ze pauzeert weer. "Nee, nee, nee! Schrijf je nog wel wat over het programma? Anders gaat het alleen maar over bullshit. Ik moet meer promoten hè? Kijken, lieve kindertjes!" Een zucht. "Ik kan dit gewoon niet zo goed. Laat me nou gewoon met rust, joh. Alsjeblieft!"

CV

Geboren 11 september 1984, Vlaardingen
Opleiding het leven

Loopbaan 2000: band Bad Candy
2004: band The Riplets
2009: album Elle Bandita: Queen of Fools
2014: deelname Jouw vrouw, mijn vrouw vips
2015: deelname Expeditie Robinson
2017: debuut als tv-maker met Geslacht! (BNNVara)
2017: eerste album rockband Dool: Here now, there then
2018: Holland! op tv

Opgebiegt

Leermeester

"Heb ik niet echt. Als ­iemand zich geroepen voelt hoor ik het graag."

Beste in het vak
"Ik twijfel tussen Jelle Brandt Corstius en Tineke de Nooij."

Slechtste in het vak
"Het is denk ik beter om niet op mensen af te geven. Als je gezeur over iemand wilt, sla je maar een willekeurig roddelblaadje open."

Beste advies ooit gekregen
"Wees jezelf."

Slechtste advies ooit gekregen
"Wees jezelf."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden