Erik Voermans Beeld Linda Stulic

Rothko's kapel is er ook in muziek

Plus Column

Eerste hulp bij klassieke muziek van Erik Voermans, met deze week: Rothko Chapel.

In Houston, Texas, staat de Rothko Chapel, gebouwd op initiatief van de Frans-Amerikaanse rijke stinkerds en ­filantropen John en Dominique de Menil. Zij vroegen aan de abstract-expressionistische schilder Mark Rothko wat hij ervan zou vinden als ze een kapel lieten bouwen, waarin permanent een aantal van zijn schilderijen te zien zouden zijn.

Rothko vond dit meteen een prachtplan. Hij dacht aan de Chapelle du Rosaire de Vence aan de Franse Rivièra, een gebouw dat was ontworpen door Henri Matisse, waar binnenin louter werk van hemzelf te zien was - glas-in-loodramen, fresco's, een Kruisweg en zelfs liturgische gewaden. Matisse beschouwde de kapel als zijn meesterwerk. Zoiets wilde Rothko ook wel maken.

Rothko's kapel kwam er, maar het uiteindelijke resultaat heeft hij nooit gezien. Toen de achthoekige kapel in 1971 werd ingezegend - het staat in een door De Menils aangelegd park in Houston - was Rothko al bijna een jaar dood. Zelfmoord. De laatste jaren liet zijn lichaam hem in de steek, hij leefde zeer ongezond, hij was depressief en toen zijn vrouw hem verliet, hield hij het voor gezien.

De veertien schilderijen in de Rothko Chapel, waarvan de onuitsprekelijke schoonheid zich lastig laat verwoorden, maken de plek tot een hoogtepunt in de moderne kunst.

Maar er is nog een andere reden waarom de kapel eeuwigheidswaarde heeft. Op de dag van de opening raakten John en Dominique de Menil aan de praat met componist Morton Feldman, die goed bevriend was geweest met Rothko. Daar kwam een compositieopdracht uit voort, waarvan het resultaat in 1972 voor het eerst te horen was, uiteraard in de kapel.

Rothko Chapel noemde Feldman zijn stuk voor slagwerk, altviool, slagwerk, koor en celesta. Het zou een van zijn ontroerendste en geliefdste werken worden.

Het begint met heel zachte paukenslagen, waarna de altviool een klaagzang inzet, die wordt onderbroken door koor en door slagwerkklanken. Heel opmerkelijk is opeens de tonale melodie van de altviool, twee minuten voor het einde: een fragment uit een van Feldmans vroegste composities, geschreven op z'n vijftiende.

Feldman-Rothko Chapel door Ensemble Musikfabrik en Cappella Amsterdam o.l.v. Daniel Reuss, 7 juni in de Gashouder van de Westergasfabriek (aanvang 20.30 uur).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden