PlusBoekrecensie

Roman als liefdesbaby van James Baldwin en Toni Morrison

Tot slaaf gemaakten in het zuiden van de VS in 1862. Beeld Getty Images
Tot slaaf gemaakten in het zuiden van de VS in 1862.Beeld Getty Images

In eigen land genoot publicist en schrijver Robert Jones Jr. (1971) al enige bekendheid dankzij het in 2008 door hem opgerichte (sociale media-)platform Son of ­Baldwin, bedoeld om middels blogs en tweets ‘te participeren in conversaties die zaken belichten vanuit een black queer perspectief’.

Dertien jaar later schrijft hij in zijn historische debuutroman De profeten als een liefdesbaby van zijn grote helden, James Baldwin en Toni Morrison. Met als resultaat een poëtisch, (wat te) breed uitwaaierend slavernijepos, dat tegelijk een loflied op de tijdloze kracht van de liefde is; óók de liefde tussen twee zwarte mannen.

Publiek geheim

Plaats van handeling is de Halifaxplantage in Mississippi, ergens eerste helft negentiende eeuw, die wordt omgeven door zo’n dichtbegroeide en onherbergzame woestenij dat ze de bijnaam De Leegte kreeg.

‘De perfecte plaats om mensen gevangen te houden,’ daarom. Maar ook de plek waar de jonge tot slaaf gemaakten Samuel en Isaiah opgroeiden, en eerst vrienden en later geliefden werden. Inmiddels zijn ze zestien en zeventien, wonen ze min of meer samen in de koeienstal en is hun relatie binnen de gemeenschap een publiek geheim dat vooral vertederde glimlachen oproept.

Dat wil zeggen, totdat die de plannen dwarsboomt van de witte plan­tage-eigenaar, Paul Halifax. Die wil namelijk ‘fokken’ met zijn slaven­bezit, om het zo uit te breiden en, eh, veredelen. Hij ziet in ‘die twee’ ideale ‘dekhengsten’.

Woedend van ongeduld verkracht Halifax vervolgens slavin Essie. Waarop de oudere slaaf Amos, die warme gevoelens voor Essie koestert, zichzelf opnieuw uitvindt als Christelijk plantagepredikant; deels om in het beschermende gevlij van Halifax te komen, deels om een wrokkige haatcampagne tegen de vermeend zelfzuchtige zondaars Samuel en Isaiah te beginnen.

Duizelingwekkend

Zo plotgedreven als het bovenstaande misschien klinkt is De profeten allerminst.

Jones Jr. schetst vooral een duizelingwekkend groepsportret, waarin tientallen (bij)figuren een gezicht en stem (en verhaallijntje) krijgen. Van de zwarte kokkin-annex-gifmengster Maggie en enkele andere formida­bele plantagematrones tot al even complexe, driedimensionale witte personages (steevast aangeduid met het Centraal-Afrikaanse woord ‘toubab’) als erfgenaam Timothy Halifax, een homoseksuele kunstschilder die in het noorden de vooruitstrevende ideeën van abolitionisten leerde kennen, maar zo zijn eigen ideeën heeft over hoe mooie zwarte mannen door hem ‘bevrijd’ kunnen worden.

Zeven profeten

Ondertussen maken we in flashbacks kennis met de (wel erg) idyllische gemeenschap van het fictieve Kosongovolk. In een Afrikaans dorp waar de vrouwelijke strijdster ­Asuka regeerde en liefde geen gender­grenzen kende, tot witte slavenhandelaren hun verwoestende intrede deden. En dan is er óók nog het wijze, koorachtige intermezzocommentaar van de zeven profeten uit de titel, deels een verklaring voor de Bijbelboektitels die veel hoofdstukken ­dragen.

Klinkt overvol?

Dat is het ook wel. Haast even mateloos als het tien pagina’s tellende dankwoord, eigenlijk, waarin vele honderden voorgangers en inspiratiebronnen in bijkans psalmachtige bewoordingen worden geëerd.

Maar al verliest Jones Jr.’s vertelling door alles wat hij erin kwijt wil soms wat aan momentum, zijn weelderige proza maakt veel goed. Net als zijn vurige engagement en de werkelijk ontroerende liefdesgeschiedenis die hij zich tegen dit gruweldecor laat ontvouwen.

Iets meer maat houden, en de volgende roman van Robert Jones Jr. wordt een absoluut meesterwerk.

Robert Jones Jr, De profeten. Vertaald door ­Monique ter Berg en Gerda Baardman, Spectrum, €24,99, 400 blz. Beeld
Robert Jones Jr, De profeten. Vertaald door ­Monique ter Berg en Gerda Baardman, Spectrum, €24,99, 400 blz.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden