PlusBoekrecensie

Riley schrijft invoelbaar gekmakend en excelleert in pijnlijke dialogen

Dirk Jan Arensman
Het contact met haar moeder beperkt ‘Bridge’ tot een vaste verjaardagslunch in stamkroeg The Troubadour. Beeld Getty Images
Het contact met haar moeder beperkt ‘Bridge’ tot een vaste verjaardagslunch in stamkroeg The Troubadour.Beeld Getty Images

Sinds ze debuteerde met Cold Water (2002) heeft de Britse Gwendoline Riley (1979) een reputatie opgebouwd als een soort vilein-geestige(r) onder-de-radar voorloopster van Sally Rooney. Telkens was er sprake van een boek na boek verder opgroeiende vertelster (type schrijfster/academica), die met vallen en opstaan een eigen leven probeerde op te bouwen in Manchester, Glasgow of Londen. Terwijl je ondertussen achtergrondglimpen opving van een tamelijk verstikkende jeugd in Noord-Engeland en een bloedirritant ouderpaar.

In haar zesde roman, Mijn fantomen, de eerste die in een Nederlandse vertaling verschijnt, is de vertelster beginveertiger Bridget Grant. Maar het geheel draait toch vooral om haar moeder Helen (kortweg ‘Hen’), en om de getroebleerde relatie tussen beiden.

Vader Lee, die wordt beschreven als een in botte pesterijtjes en zogenaamd rebelse stoerdoenerigheid grossierende übernarcist, overleed jaren geleden. Het contact met haar moeder beperkt ‘Bridge’ tot een vaste verjaardagslunch in een stamkroeg uit Hens studententijd, The Troubadour. En lang begrijp je dat uitstékend.

Ergerniswekkend

Want werkelijk alles aan deze vrouw lijkt ergerniswekkend. In portretterende passages en gesprekken komt ze naar voren als een chronisch ontevreden klaagster. Dertig jaar met tegenzin gewerkt bij een verzekeringsmaatschappij in Liverpool. (‘“Iedereen haat z’n werk, Bridge,” zei ze steevast.’) Stomverbaasd dat ze nooit gelukkig werd in de liefde of een boeiende vriendenkring opbouwde, terwijl ze toch netjes deed ‘wat iedereen deed’. Zo iemand die verzenuwd strooit met clichés en uitroeptekens ook (‘Wie zich de jaren zestig nog kan herinneren, was er niet bij!’), en die elke persoonlijke vraag beantwoordt met koppig stilzwijgen of een wezenloze dooddoener: ‘Zo was het gewoon.’

Invoelbaar gekmakend. Ook omdat Riley excelleert in pijnlijk hilarische dialogen, waarin veel en stroef langs elkaar heen wordt gepraat, terwijl met Bridgets frustratie ook het aantal sarcastische steekjes onder water toeneemt.

Harteloos

Maar naarmate Hens sociale onhandigheid, eenzaamheid en fake-it-till-you-make-it-achtige drang om althans de schíjn van een vervuld bestaan op te houden, schrijnender worden, ga je steeds meer vraagtekens bij die houding zetten.

Want is het niet wat harteloos om je moeder zo systematisch uit je leven te weren? Haar te laten smeken je vriend te mogen ontmoeten, of zelfs maar de wc in je appartement te gebruiken?

Geraffineerd laat Riley je gaandeweg afvragen wie hier nou eigenlijk meer medelijden verdient. Tot je in de mokerslagfinale van deze compacte tragikomedie niet meer hóéft te kiezen: verpletterend gelijkspel.

null Beeld

Mijn fantomen

Gwendoline Riley
Vertaald door Hester Tollenaar
Uitgeverij Podium
€21,50, 201 blz.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden