Plus

Richard Long verheft wandelen tot kunst

De Britse kunstenaar Richard Long geeft zijn wandelingen in kunstwerken weer. Heen en weer lopen over een grasveldje of een tocht naar Cern in Genève. Hoe stel je dat tentoon?

Red Slate Line (1986) van Richard Long Beeld G.J. van Rooij

Neem plaats op het bankje in museum De Pont in Tilburg en kijk naar de muur waar in kapitalen de volgende tekst staat:

BEING AT MIDDAY / ON THE VERNAL EQUINOX / ON THE PRIME MERIDIAN / IN THE MIDDLE OF A WALK

Stel je voor hoe iemand een negendaagse voettocht aflegt van Biarritz naar Toulouse, en dan precies halverwege die wandeling, op het middaguur, op 20 maart tijdens de equinox (als dag en nacht precies even lang zijn), zich ter hoogte van de nulmeridiaan bevindt.

Al die lijnen - van tijd, van afstand - hebben we benoemd om orde aan te brengen in de chaos van de wereld.

Je kunt die lijnen niet zien, maar wel heel goed in je hoofd trekken (misschien met behulp van Google Maps, als je even niet weet waar de nulmeridiaan loopt) en je een kruispunt voorstellen waar al die middelpunten van de lijnen samenkomen.

Daar ben jij nu in je hoofd. Daar was Richard Long fysiek in 2010.

Wandelkunst
Waar andere kunstenaars penselen of camera's als belangrijkste medium gebruiken, heeft de Britse kunstenaar Richard Long het wandelen tot kunst verheven.

Long, geboren in 1945 in Bristol, begon er al mee in zijn studententijd, toen hij in een grasveld bij Wiltshire net zo lang heen en weer bleef lopen tot zijn kaarsrechte olifantenpaadje een zichtbare lijn vormde: A line made by walking (1967).

Hij maakte er een foto van en liep weer verder.

In De Pont in Tilburg zie je nu de resultaten van zijn wandelkunst en de kleine ingrepen die hij de laatste decennia deed in de natuur. Hij legde stenen in een cirkel in Schotland in 1986 of in een lijn in de Andes in 1981.

Hij liep in 2012 tien dagen in het Ellsworthgebergte in Antarctica waar hij op een gegeven moment kleine gletsjerstenen rechtop in een rijtje in de sneeuw stak.

Tweedehands kunst
Het zijn die kleine gebaren, kleine ordeninkjes van de natuur, die bewijzen dat Long er was.

Bij zijn tekstwerken volstaat zelfs louter de fantasie dat hij die weg heeft afgelegd, die hoef je niet te zien. In die bescheidenheid schuilt de poëzie.

Dan is het trouwens wel even slikken als je een foto ziet van zijn tentje, opgezet tijdens zijn zesdaagse kajaktocht van Washington naar Oregon, omdat het dan opeens over een specifieke reiziger gaat in plaats van de mens die het landschap doorkruist.

Het hart van Longs oeuvre bestaat uit de wandelingen, maar die zijn per definitie afwezig in het museum. Dan blijven dus de foto- en tekstwerken over die een deel van de wandeling documenteren. Long noemt die werken 'tweedehands'.

De derde component van zijn oeuvre bestaat uit sculpturen die hij voor binnenruimtes maakt, waarbij hij de natuur in het museum drapeert. Hij stelt bijvoorbeeld leistenen of brokken basalt naast elkaar of overlappend tentoon, in een kruis- of ellipsvorm.

Dit zijn de meest fysieke werken.

En dat is niet alleen omdat de 73-jarige kunstenaar persoonlijk met leistenen heeft lopen slepen, die hij bijvoorbeeld zo positioneerde dat ze een rechthoek vormen. Als een rode loper legt die rechthoek bijna de helft van de lengte van het museum af.

Loop je erlangs, dan word je je bewust van je voetstappen, van je miniwandeling in het museum.

Longs werk wordt geschaard onder de stroming van de landart of landschapskunst.

Deze kunstenaars verlieten vanaf de jaren zestig hun atelier en maakten welhaast onverkoopbare kunst door met of in het landschap kunst te maken.

Graafmachines
Let wel, de kleine ingrepen van de Brit zijn van een heel andere aard dan de werken die de bekende Amerikaanse landartkunstenaars in de jaren zeventig maakten

A Line in the Andes, South America (1981) van Richard Long Beeld Ken Adlard

Robert Smithson legde een spiraalvormige pier aan in Utah (Spiral Jetty) en Michael Heizer was helemaal megalomaan bezig toen hij een gigantische greppel van 15 meter diep en 457 meter lang in de aarde van Nevada groef (Double Negative).

Hoe ingetogen lijkt een lijn van platgetrapt gras dan. Geen graafmachines nodig, alleen een paar wandelschoenen.

En toch. Sommige werken van Long zijn in de verbeelding juist grootser. Een van de omschrijvingen van zijn wandelingen luidt: 'Megalithic to subatomic'.

In de herfst van 2008 liep Long van de prehistorische megalieten in Carnac naar de ultramoderne deeltjesversneller van Cern in Genève liep.

In die wandeling van 19 dagen overbrugde hij meer dan 6000 jaar.

Richard Long: t/m 16 juni in museum De Pont in ­Tilburg.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden