PlusMuseumrecensie

Rhode maakt zijn kunst in stadsjungles, van Johannesburg tot Jericho

Museum Voorlinden toont het speelse werk van de Zuid-Afrikaanse multimediakunstenaar Robin Rhode: tekeningen, fotoseries, filmanimaties, sculpturen en performances met een enorme verbeeldingskracht.

Chalk Bicycle, 2021.  Beeld Antoine van Kaam
Chalk Bicycle, 2021.Beeld Antoine van Kaam

In het najaar van 2011 had de Zuid-Afrikaanse multimediakunstenaar Robin Rhode (Kaapstad, 1976) zijn eerste solo-expositie in Nederland: Probables, bij de Amsterdamse Galerie Fons Welters. Hij maakte indruk met speelse stop-motionfilmpjes en dito fotoseries, waarin dromen werkelijkheid werden in (bijna) tastbare beelden en objecten. Nu is Rhodes terug in Nederland. Zijn veel grotere tentoonstelling in Museum Voorlinden in Wassenaar laat zien dat hij tien jaar later nauwelijks heeft ingeboet aan speelsheid en verbeeldingskracht.

De tentoonstelling is in chronologische volgorde ingericht, te beginnen met een selectie tekeningen op papier, gemaakt in 2000 en 2001, maar kort nadat de apartheid formeel was opgeheven in Zuid-Afrika, toen hij nog bij zijn ouders in Johannesburg woonde.

Stop-motionfilmpjes

Rhode tekende alles wat los en vast zat, simpel en direct. Een videoband, een petfles, de medaille die hij kreeg nadat hij de finale van een squashwedstrijd had verloren. Ook is een aantal simpele, directe stop-motion animatiefilmpjes te zien (Rhode ging kort naar de filmacademie) die hij maakte in de achtertuin van zijn ouderlijk huis. Kinderen uit de buurt speelden de hoofdrol. Die konden nergens anders terecht, omdat de speeltuin was vernield of in gebruik was door criminelen en verslaafden.

Rhode maakte de filmpjes niet als sociaal commentaar, maar als middel om aan alle ellende te ontsnappen. De kinderen blazen een getekende kaars uit en springen achter op een getekende fiets alsof hij echt is – al spelend verliezen ze hun schriften en schoolboeken.

Fiets uit krijt

In een volgende zaal staat een uit krijt geperste fiets tegen een schoolbordzwarte wand, waarop Rhode met krijt nog een aantal fietsen heeft gekalkt – het lijkt alsof er beweging in zit. Die fiets was ook te zien bij Fons Welters, hier is er nog een tweede exemplaar, gemaakt van groene zeep (Sunlight, een veelgebruikt merk in Zuid-Afrika). De fiets ligt op de grond, ernaast staat een bronzen emmer gevuld met water. De tweede fiets, bedoeld als counterpart, is op zichzelf ook mooi, maar doet eigenlijk afbreuk aan de enorme zeggingskracht van de eerste. Het wordt een soort trucje; te veel van het goede is ook te veel.

De muren van een andere zaal zijn behangen met 300 naadloos aan elkaar bevestigde tekeningen, die samen een imposant lijnenspel vormen. Ertussen hangen twee reusachtige passers, die met een gebogen poot rondjes om hun as draaien – het zijn net ballerina’s die met opgetrokken knie pirouettes draaien. De tekeningen zijn interventies geworden; het is een schitterend schouwspel, waarmee Voorlinden zijn reputatie van een van de meest Instagrammable musea van Nederland eens te meer bevestigt.

Robin Rhode. Beeld Ruud Baan
Robin Rhode.Beeld Ruud Baan

Van 2015 tot 2018 maakte Rhode werken op een en dezelfde stenen muur in een van de gevaarlijkste wijken van Johannesburg – gangsters, drugs, werkloosheid, hiv/aids, huiselijk geweld en schoolverlaters waren nooit ver weg. Aanvankelijk werkte hij alleen met zijn jongste broer Wesley, die zijn fotograaf en cameraman is, en een vriend van Wesley als assistent. Maar er kwamen voortdurend jongetjes vragen of hij werk voor ze had en zo gebeurde het dat Rhode ineens vijftien jongens in dienst had – allemaal werkloos, allemaal van school af, allemaal aan de drugs. Met hen probeerde Rhode elke dag iets nieuws te maken, tijdelijke interventies, waarvoor hij een instructieve methode bedacht waarin de kunst eigenlijk secundair was.

Maar het werd er steeds gevaarlijker en op een gegeven moment moest Rhode zelfs bewaking inhuren om te kunnen blijven werken. Ook toen bleef zijn blik gericht op de muur met steeds weer andere Sol LeWitt-achtige patronen, en niet op de gewelddadige realiteit aan de andere kant van de camera. Maar toen een van zijn jongens op een dag een bendelid doodstak, had Rhode er genoeg van – de keiharde realiteit had na vier jaar alsnog gewonnen van zijn in mathematische perfectie verpakte schoonheid.

Westelijke Jordaanoever

Rhode, die in 2012 al naar Berlijn was verhuisd, verlegde zijn werkterrein naar Jericho en de Westelijke Jordaanoever. Daar bestudeerde hij de overblijfselen van oude culturen en religies en verdiepte hij zich in de verhalen en overleveringen van de inwoners. Hij maakte er een aantal geëngageerde werken, die nog steeds fraai ogen maar wel degelijk wat willen zeggen over de wereld waarin we leven.

Installatie in Museum Voorlinden Beeld Antoine van Kaam
Installatie in Museum VoorlindenBeeld Antoine van Kaam

Ook ging hij weer aan de slag in Johannesburg; op de betonnen tegels achter zijn moeders huis maakte hij een fotowerk met een man die met zwemvliezen aan tussen ‘zeewier’ van groene tuinslangen ‘zwemt’. Proteus heet het, vernoemd naar de Griekse zeegod die de toekomst kon voorspellen. Het suggereert dat hij zelf ook benieuwd is in welke richting zijn carrière zich zal ontwikkelen.

Robin Rhode: t/m 26/9 in Museum Voorlinden in Wassenaar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden