Plus Interview

Remy Jungerman presenteert eigen modernisme

Remy Jungerman, nog op de Biënnale van Venetië te zien namens Nederland, exposeert nieuw werk in Amsterdam. Via zijn eigen modernisme brengt hij de kijker bij winti en andere Afrikaanse tradities.

Remy Jungerman, Pimba (2015-2019, twaalfluik, katoen, textiel, kaolin, verf, hout). Beeld Remy Jungerman, Galerie Ron M

In zijn atelier in Bijlmer-Oost schenkt Remy Jungerman (Suriname, 1959) thee, getrokken van Italiaanse zakjes. Die komen uit Venetië, waar hij dit jaar samen met Iris Kensmil Nederland vertegenwoordigt op de Biënnale. Dik een jaar werkte hij toe naar de tentoonstelling, die afgelopen mei opende. Hij nam na de opening slechts een korte pauze, en dit weekend opent in Galerie Ron Mandos alweer zijn nieuwe expositie. “Ik was niet moe van het werk hoor. Ik was wel moe van al die mensen om me heen, maar het atelier geeft juist rust.”

De tentoonstelling in Amsterdam heet Neap Tide, de naam voor het moment in het getij waarop de vloed minder hoog komt dan doorgaans. Op datzelfde punt bevindt dit werk zich; na Venetië noemt hij dit een introductietentoonstelling, bedoeld als opmaat naar een grotere tentoonstelling bij galerie Ron Mandos in 2021. De titel is geïnspireerd op de monografie over Jungermans werk Where the River Runs, die in november wordt gepresenteerd in het Gemeentemuseum Den Haag.

Jungerman ziet Neap Tide ook niet als solotentoonstelling, want ‘als ik een solotentoonstelling heb in die galerie, wil ik de hele ruimte’.

Bij Ron Mandos moet hij nu de galerieruimte delen met Mohau Modisakeng (Zuid-Afrika, 1986). Jungerman vindt hem een interessante kunstenaar, maar na de vraag hoe hij denkt over de combinatie van beider werken, begint hij bedachtzaam te formuleren. “Ik heb niet veel van Mohaus werk in het echt gezien, maar ik denk dat het een interessante combinatie wordt van twee kunstenaars die geïnspireerd zijn door de Afrikaanse diaspora, migratie en verborgen geschiedenissen; terwijl wij werken vanuit uiteenlopende perspectieven, praktijken en regio’s.”

Slavernij ontvlucht

Terug naar zijn werk, waar Jungerman duidelijk liever over praat. Bijvoorbeeld over de titels van zijn sculpturen: dat zijn geografische locaties van vestingen van de marrons in Suriname. “De marrons zijn afstammelingen van tot slaaf gemaakte Afrikanen die de slavernij zijn ontvlucht en een heel nieuwe cultuur in de binnenlanden van Suriname hebben opgebouwd. Ik ben het meest geïnspireerd door de esthetiek van hun geometrische vormen, die vanuit Afrika zijn meegereisd naar Suriname.”

Enthousiast laat hij een van zijn dierbaarste boeken zien: Afro-American Arts of the Suriname Rain Forest. Hij bladert en wijst op kleurrijke schoudercapes. “Ik vertrek altijd vanuit deze patronen, en laat die samenkomen met die van het twintigste-eeuwse modernisme. Want ik ben thuis in zowel de Afrikaans-Surinaamse geometrie als het Westers modernisme.” Dat is niet vreemd: Jungerman studeerde eerst in Paramaribo aan de Academie voor Hoger Kunst- en Cultuuronderwijs, daarna aan de Amsterdamse Rietveld Academie.

Winti

Aan de muur in zijn atelier hangen twaalf panelen in een raster. Ze zijn gemaakt in verschillende jaren; van 2015 tot zojuist voltooid. Op de panelen is textiel gespannen. “De textiel komt uit de afro-traditionele religieuze belevingen, winti, in Suriname. Elke kleurencombinatie heeft een betekenis en wordt gebruikt in bepaalde rituelen voor bepaalde goden. Ik combineer patronen die in hun oorspronkelijke religieuze context misschien niet samen zouden kunnen. Wat hier belangrijk is: kleur, compositie, vorm.”

Op het textiel is een laag witte kaolien aangebracht. Dat is porseleinklei, gebruikt om te zuiveren tijdens rituelen van de wintireligie. Daarna kraste de kunstenaar de rasterlijnen van het textiel weer in, een minimalistische compositie die doet denken aan De Stijl.

“Ik gebruik de beeldtaal van het modernisme omdat het grote publiek daarmee bekend is, maar dat is slechts een ingang om mijn eigen verhaal te vertellen. Door de herkomst van de materialen textiel en kaolien wil ik dat de toeschouwer in een ander gebied terecht komt.”

“Hiermee vraag ik: is die modernistische vorm die we in het Westen kennen volledig? Je merkt dat het aangevuld kan worden, want er zijn hiaten in de kunstgeschiedenis. Er hebben zich ontwikkelingen voorgedaan waar we in het Westen niet genoeg over weten.”

Niet iedere kijker zal de wintitradities direct herkennen in deze panelen. “Je ziet wel dat dit schilderij niet van traditionele schildersmaterialen is gemaakt, en zo zouden we kunnen geraken tot een ander gesprek. Of, als ik er niet ben, zou je zelf onderzoek kunnen doen om tot de betekenis te komen van een specifieke kleurencombinatie.”

Wat moet je dan googelen? Jungerman grinnikt. “Als je googelt kom je verschillende waarheden tegen, maar je zou ‘winti pantheons’ kunnen opzoeken. Of ‘pangi kleuren’. Het is een enorm complexe godenwereld.”

Vlisco

In een van de nieuwe werken heeft Jungerman zo’n paneel met kaolien bevestigd aan een paneel met textiel met een blauw schubbenpatroon. Het symboliseert de slang, een belangrijk dier in het Vodu-ritueel. “De stoffen die bij dit ritueel horen zijn Javaanse batiks. De winticultuur bevat invloeden uit allerlei culturen: inheems, Javaans, Afrikaans, Hindoestaans en Nederlands. Maar in plaats van Javaanse batik, gebruik ik hier Vliscostoffen.”

Vlisco is een Nederlands bedrijf uit Helmond. “Dit bedrijf begon imitatiebatiks te maken om de markt in het toenmalige Nederlands-Indië te bedienen. Het sloeg daar niet aan, maar in Afrika des te meer. Ik refereer hier dus aan vele reizen en geschiedenissen; aan het verhaal van de slang, aan de invloed van het kolonialisme op verschillende continenten, aan de rijkdom die ik heb meegekregen van de plek waar ik vandaan kom.”

Remy Jungerman. In 1959 in Suriname geboren beeldend kunstenaar werkt vooral in Nederland. Hij schildert en maakt installaties. Beeld Aatjan Renders

Neap Tide, t/m 26/10, Galerie Ron Mandos, Prinsengracht 282. Zaterdag om 15.00 uur geeft kunstenaar Remy Jungerman een gratis rondleiding. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden