PlusBoekrecensie

Relaties, depressie en die kutpillen: de memoires van Gerbrand Bakker

In Knecht, alleen reflecteert Gerbrand Bakker op het schrijverschap en zijn liefdesleven. Een thematisch memoir in 87 hoofdstukken.

Dieuwertje Mertens
Gerbrand Bakker schrijft ‘met een ter zake doende openhartigheid’.  Beeld Marc Brester
Gerbrand Bakker schrijft ‘met een ter zake doende openhartigheid’.Beeld Marc Brester

‘Onderweg naar de eerste afspraak met de seksuologe in het AMC kwam ik langs het Bastion Hotel’, begint Gerbrand Bakker zijn tweede Privé-domeindeel: Knecht, alleen. Daar was hij eens samen met een gelovige Amerikaan, die zei: ‘And what shall I do with this penis?’ Een potsierlijke vraag die Bakker ergerde, maar die hem ook het boek door achtervolgt als hij depressief is en zijn libido verliest.

Is het iets medisch, zoals een tekort aan testosteron, vraagt hij zich af? Uit onderzoek blijkt van niet. Dan zit het dus tussen de oren. Frustrerend, want lichamelijke aandoeningen zijn makkelijker te doorgronden en te verhelpen. Zelf beschrijft hij zijn toestand als een ‘chemical warfare’ tegen een ditmaal door medicijnen gecreëerde depressie waarin hij belandt nadat hij in de nazomer van 2018 het eerste ‘kwartje Escitalopram’ (antidepressivum) nam.

De auteur van succesromans als Boven is het stil (2006) mag dan al tien jaar geen roman geschreven hebben (er is wel een nieuwe in de maak, kondigde hij aan), hij maakt nog steeds gebruik van romantechnieken. Bakker construéért een verhaal, in dit geval een thematisch ‘memoir’ in 87 hoofdstukken en doet daar dan vervolgens op een kokette manier heel laconiek over, alsof hij alleen een dagboekje bijhoudt.

Bij zijn (psycho)therapeut: ‘Ik vind het wel gezellig,’ zeg ik. ‘Ik schrijf gewoon alles op, het lijkt nu toch wel over relaties te gaan, of de onmogelijkheid daarvan. Alleen zijn. En natuurlijk over die kutpillen.’ ‘Aha,’ zegt hij. ‘Wordt het één grote contactadvertentie?’ Daar moet ik even over nadenken. ‘Tja,’ zeg ik dan. ‘Misschien wel.’

Zonder Jasper

In het eerste Privé-domeindeel Jasper en zijn knecht schrijft ‘knecht’ (zo noemde zijn opa hem) onder meer over Jasper, zijn geadopteerde hond uit Griekenland; de ideale levenspartner. In de opvolger Knecht, alleen (fantastische titel!), moet Bakker het zonder Jasper rooien.

Hij doet hierin verslag van zijn dagelijks leven in beurtelings zijn afgelegen woning in de Eifel en in Amsterdam, afgewisseld met passages over een maand durende roadtrip naar Griekenland met vriend Henk en vriendin Pauline. Die reis viel samen met de aanvang van de depressie.

Ook reflecteert hij op het schrijverschap en zijn liefdesleven. Zijn herinneringen aan liefdevolle momenten, seksuele affaires en mannen vormen bij elkaar een ‘lovemap’, zoals zijn seksuologe het noemt.

Geestig zijn bijvoorbeeld de herinneringen aan (kinderboeken)schrijver Paul Biegel, met wie Bakker als twintiger na een feestje in bed belandt: ‘Ik herinner me niets van die nacht. Wat ik wel weet, nu, is dat ik met hem naar bed ging omdat hij Paul Biegel was. En dat er een zweepje boven op een kast lag.’ Daarna beschrijft Bakker hoe hij Biegels huisschilder werd om wat bij te verdienen en voortdurend door hem werd bepoteld en hardhandig op zijn ogen werd gekust.

Al snel te veel

‘Zonder enige schaamte verhaalt hij over zijn homoseksuele leven,’ schreef recensent Andreas Gebbink in zijn bespreking van de Duitse vertaling van zijn eerste Privé-domeindeel Jasper und sein Knecht. ‘Daarmee gaf hij denk ik aan dat hij niet erg bekend is met ‘homoseksuele ­levens’ en het dus al snel te veel vindt,’ schrijft Bakker.

Je zou de auteur misschien ‘schaamteloos’ kunnen noemen. Toch zou ik eerder spreken van ‘een ter zake doende openhartigheid’. Bakker doet niet aan effectbejag; hij is er niet op uit om te choqueren, maar ook niet om de zaken te verhullen of ze mooier te maken dan ze zijn.

Zijn openhartigheid komt voort uit een behoefte aan zelfbegrip: navelstaarderij voor gevorderden, van een schrijver die nieuwsgierig is, maar niet van verwondering in verwondering tuimelt. De nuchtere en onomwonden stijl maakt dat het ook geen zelfbeklag of gezeik wordt: ook de lezer wil dolgraag weten hoe het nou met Gerbrand Bakker, zijn depressie en zijn libido zit.

Zijn zelfonderzoek is nog lang niet afgerond.

null Beeld
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden