Plus Interview

Regisseur zweert dat film Anna's War niet verzonnen is

In Anna's War verschuilt een zesjarig Joods meisje zich drie maanden in het hoofd­kwartier van het Duitse leger. Bizar, maar waargebeurd, zegt regisseur Aleksej Fedortsjenko (52).

Kindacteur Marta Kozlova als Anna in Anna's War. Beeld -

Het klinkt als een volstrekt ongeloofwaardig verhaal, maar Aleksej Fedortsjenko zweert dat Anna's War niet verzonnen is. In 1941 overleefde in een Oekraïens stadje een zesjarig Joods meisje de massamoord op de Joodse ­bevolking.

Haar familie werd vermoord, maar zij ontsnapte aan de Duitsers door ongezien hun hoofdkwartier binnen te rennen. Daar verstopte ze zich, zegt Fedortsjenko, die in een artikel op internet haar overlevingsgeschiedenis las.

Het verhaal intrigeerde hem zo dat hij er een film over wilde maken. Het resultaat is Anna's War, waarin de zesjarige zich in een Duitse hoofdkwartier verbergt in de schoorsteen van een grote open haard. 's Nachts klautert ze eruit op zoek naar eten en drinken.

Drie maanden duurt Anna's onderduik in de film, maar in werkelijkheid was dat twee jaar, zegt Fedortsjenko. "Ik heb er drie maanden van gemaakt omdat twee jaar helemaal onvoorstelbaar is. Ik denk dat filmkijkers dan zeker zouden denken dat het geen waargebeurd verhaal is."

Geloofwaardigheid
Op de vraag of alles realistisch is in de film, kijkt de Rus met imponerende baard ondergetekende even wantrouwend aan. "Ik weet niet hoe het dit meisje is gelukt om te overleven, want ik heb geen contact met haar gehad. Dat kon trouwens ook niet, want ze is inmiddels overleden.

Na de oorlog kwam ze in een weeshuis terecht, waar ze haar latere leven heeft gewerkt. Er zijn nog wel mensen die haar hebben gekend, maar voor mij is niet het belangrijkste hoe het precies is gegaan. Ik zie het als een mythisch verhaal, maar dan wel volledig gegrond in realisme. Dat was belangrijk, want ik wilde geen vragen over geloofwaardigheid krijgen."

Als ondergetekende de scène waarin gemaskerde mannen in het gebouw een uitbundig carnavalesk feest vieren surrealistisch noemt, kijkt Fedortsjenko niet-begrijpend. "Ik denk dat we langs elkaar heen praten, want dat is de meest realistische scène in de film. Die heb ik gereconstrueerd van oorspronkelijke foto's."

Dat veel spullen in het gebouw, zoals glazen potten met foetussen op sterk water, de naargeestige sfeer benadrukken, is geen toeval. "Het gebouw was een door de Duitsers in beslag genomen school. Vandaar die spullen." Met een lachje: "Had u liever gezien dat er poppen stonden of ­andere gezellige en leuke objecten?"

Dat Anna's War over een Joods meisje in Oekraïne gaat, is onbelangrijk, benadrukt Fedortsjenko. "De plaats doet er niet toe. Het gaat mij om de dodelijke situatie. ­Anna had ook een Joods of zigeunermeisje in Nederland kunnen zijn."

Of Fedortsjenko in dat geval een even goede kindacteur als Marta Kozlova had gevonden, kan worden betwijfeld, want het meisje maakt een verbluffend sterke indruk. ­Fedortsjenko is blij het te horen. "Ik zag een foto van haar als vijfjarige op internet en zag meteen dat zij Anna was. Door haar ogen en gezicht, maar ook door haar volwassen uitstraling. Ze oogt als een vroegoud meisje, dat van alles met zich meedraagt. Ik heb contact met haar moeder ­gezocht en ben daarna het script gaat schrijven. Voor de vorm heb ik nog wel twintig meisjes gezien, maar ik wist dat ik Anna al had."

Lichttovenaar
Op de set bleek dat hij zich niet had vergist. "Het was alsof ik met een volwassen actrice werkte. Ze begreep alles, ik hoefde me totaal niet aan te passen." Vreemd, bij een zesjarig kind? "Welnee, ik vond het geweldig."

Naast het imponerende spel van Kozlova valt het ­briljante camerawerk van lichttovenaar Alisher ­Khamidkhodzhaev op. "Ik wilde al langer met hem werken, maar het kwam er steeds niet van, omdat hij zo veel werk heeft. Hij kan heel specifiek en nauwkeurig zijn, maar ook heel los. Dat is bijzonder."

Lachend: "Ik werk ­alleen maar met goede cameramannen. De basis is altijd mijn storyboard. Zonder dat, geen goed filmplan, maar ik zit er niet aan vastgeklonken. Op de set zijn er altijd ­momenten dat ik ervan afwijk."

Fedortsjenko heeft Anna's War niet in Oekraïne ­gedraaid, maar in een oud schoolgebouw ('nog van voor de Russische Revolutie') in zijn woonplaats Jekaterinenburg in de Oeral, bijna 2000 kilometer van Moskou.

De filmmaker en adjunct-directeur van de Sverdlovsk Studio voelt zich er prima thuis. Met de Russische overheid heeft hij minder op. Hij is 'niet blij' dat de minister van Cultuur meer patriottische Russische films wil zien. Of hij zich ­zorgen maakt? "Ik weet niet hoe het verder gaat. We zullen wel zien."

Dat Anna's War de eerste van zes films is die hij zonder staatssteun heeft gemaakt, was zijn eigen keuze, zegt hij. "Ik vond mensen die bereid waren hem te financieren, dus had ik de staat niet nodig. Maar als dat niet zo was geweest, had Anna's War best in aanmerking kunnen komen voor staatssteun. Financiering van mijn films is altijd lastig. Ik maak geen commerciële films, dus als ik geld krijg, is dat van mensen die het belangrijk vinden dat er echte filmkunst wordt gemaakt."

Hoe de filmcultuur er in Rusland voor staat? "Er worden veel stompzinnige commerciële films gemaakt, maar gelukkig ook goede arthousefilms. Eigenlijk is het overal hetzelfde."

Aleksei Fedorchenko Beeld WireImage - Venturelli

Het is stil rond Aleksej Fedortsjenko

Het interview met Aleksej Fedor­tsjenko vond begin vorig jaar plaats op het filmfestival in Rotterdam. De regisseur vertelde toen ook dat zijn nieuwe film, ­gebaseerd op het satirische werk van de Sovjetschrijver Michail Zosjtsjenko, op een haar na klaar was en dat jaar nog in première zou gaan. Dat is tot op heden niet gebeurd en rond Fedortsjenko is het opmerkelijk stil geworden.

Wat is er aan de hand? Houden de ­Russische autoriteiten Fedor­tsjenko's nieuwe film tegen omdat hij zich vorig jaar tijdens de Russische première van Anna's War op het filmfestival in Sotsji uitsprak tegen de arrestatie van de regisseurs Kirill Serebrennikov en Oleg Sentsov? Hij zei tegen het publiek in de zaal dat hij op het podium had willen verschijnen in een T-shirt met de opdruk 'Vrijheid voor Kirill Serebrennikov en Oleg Sentsov', maar dat hij geen T-shirt in de goede maat had kunnen vinden. Op de site van persbureau Tass zei hij er in een toelichting dit over: "Onschuldige mensen zouden vrij moeten zijn. Voorlopig verhindert niets mij om vrij te zijn."

Daarna werd het stil rond hem. Gerard Huisman, met Contact Film de ­distributeur van Anna's War, heeft ook al tijden niets van hem ­gehoord. Hij vermoedt dat Fedor­tsjenko zich een poosje ­gedeisd houdt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool.nl.