PlusInterview

Regisseur Shariff Korver over zijn oorlogsfilm: ‘Het gevaar ligt constant op de loer’

De beklemmende oorlogsthriller Do Not Hesitate – de Nederlandse Oscarinzending in de categorie ‘beste internationale film’ – is geen makkelijke kijkervaring met duidelijke hokjes van dader en slachtoffer, maar een die de complexiteiten van een vredesmissie naar voren brengt. Regisseur Shariff Korver: ‘Do Not Hesitate is anders dan een Amerikaanse oorlogsfilm.’

null Beeld

We spreken regisseur Shariff Korver (38) in het restaurant van Pension Homeland op het Marineterrein in Amsterdam. Een passende locatie, want Do Not Hesitate is een oorlogsfilm. Al ziet deze er anders uit dan we gewend zijn: het is geen film met heftige beschietingen, maar een waarbij de ontmoeting tussen lokale bevolking en jonge soldaten centraal staat.

Een asielzoekerscentrum, een politiekorps en het leger. Is er een lijn te trekken tussen de thema’s van uw films?

“De rode draad is de ontmoeting tussen twee culturen. Ik kom zelf half uit Venezuela, half uit Nederland — en het is niet dat ik het expres doe, maar ergens tijdens het proces van deze film kwam ik erachter: o, het gaat weer daarover.”

“Maar de overeenkomst is meer de ambitie om maatschappelijke thema’s te combineren met genre. Ik vind genrefilms heel tof, maar als het alleen een genrefilm is, dan hou ik het niet vol. Filmmaken is een te lang proces. Ik moet de film nu relevant vinden, maar ook over vijf jaar.”

Je kunt ook denken dat een film met een maatschappelijk thema minder geschikt is voor een lang project, omdat de relevantie over de tijd afneemt.

“Dat merk je met deze film heel erg. In al die jaren van het maakproces merkte ik hoe de relevantie voor de buitenwereld groter of kleiner werd. Een jaar geleden, zeker met covid, waren militaire missies, het contact met een vreemdeling, minder actueel. Maar dan opeens gaan de Amerikanen uit Afghanistan en dan wordt het juist actueel. Dus je hebt het niet in de hand. Maar dan gaat het er dus om wat het voor jezelf betekent.”

Regisseur Shariff Korver: “In de beleving van de soldaat waren ze niet mensen aan het helpen.” Beeld Teska Overbeeke
Regisseur Shariff Korver: “In de beleving van de soldaat waren ze niet mensen aan het helpen.”Beeld Teska Overbeeke

Waar komt de fascinatie voor dit verhaal vandaan?

“De film is geïnspireerd op een krantenartikel. Dat las ik ergens in 2009 en heb ik toen bewaard. Twaalf jaar geleden dus, toen was ik nog student. Ik dacht: ik kan hier niets op school mee doen, dit is voor later. Toen studeerde ik af in 2011 en las ik het krantenartikel weer en dacht ik: ik wil hier graag een film over maken. Maar het krantenartikel was niet de film, er moest nog heel veel research plaatsvinden. Tijdens de montage van Infiltrant heb ik dat artikel er weer bij gepakt, en ik dacht: het moment is rijp.”

Waar ging dat krantenartikel over?

“Het krantenartikel ging over wat defensie had bedacht voor na de missie: na vijf maanden in Afghanistan word je voor twee dagen naar Kreta gestuurd om te debriefen. Om te zorgen dat je stoom afblaast, voor je naar huis gaat naar je moeder of je vrouw. In die twee dagen heb je overdag een therapiesessie en mag je ’s avonds alcohol drinken, iets dat je vijf maanden niet gedaan hebt, en helemaal losgaan.”

“Wat er gebeurde was dat die tripjes volledig uit de hand liepen. Soldaten gingen zich misdragen; ze gingen met elkaar en met de Griekse bevolking op de vuist. Ze konden niet goed omgaan met hun nieuwe vrijheid. Dat beeld bleef me bij.”

Het krantenartikel gaf u dus het einde van Do Not Hesitate. Wat was uw research voor de rest van de film?

“Je gaat het liefst mee op missie, want dan zie je met eigen ogen hoe het is. Maar Nederland was inmiddels weg en je mag niet zomaar mee. Je moet het dus hebben van mensen die er wel zijn geweest. En het liefst van heel veel mensen, zodat je uit de verschillende waarheden die je krijgt, een waarheid kan creëren.”

Het was dus belangrijk dat het niet één perspectief was.

“Tijdens de research probeer je een zo breed mogelijk beeld te krijgen. We hebben tientallen veteranen gesproken. We hebben professors van de universiteit gesproken, journalisten. Dan heb je nog de documentairemakers die er zijn geweest. Dit zijn verhalen uit verschillende hoeken. Zo kom je erachter wat voor jou belangrijk is in de hoeveelheid aan mogelijkheden. Want die zijn oneindig. In eerdere versies probeerden we wel het hele verhaal over het leger te vertellen. Daar heb je geen tijd voor. Dan moet je jezelf afvragen: wat is echt belangrijk voor jou? Zo kwamen we op de jonge jongens.”

“We hebben gezegd: goed, maar dan beleef je de film alleen uit hun perspectief. Je bent de laagste in rang, je bent uitvoerend, je weet niet wat er op de achtergrond speelt. Dat, en de vraag: waarom ben je eigenlijk daar, is de kern van de film. Die vraag stelden we namelijk aan iedereen. ‘Wat heb je daar gedaan en wat vond je ervan?’ 9,5 van de tien — bijna allemaal — zeggen ze: helemaal niets. En dat is een beleving, want zij zien het grote plaatje niet. Maar in de beleving van de soldaat waren ze niet mensen aan het helpen.”

null Beeld

De acteurs zijn zeer geloofwaardig als soldaten. Hoe kreeg u dat voor elkaar?

“Dat is een groot compliment. Want dat was belangrijk voor mij. De meeste acteurs zijn namelijk gevoelige jongens die van cultuur houden. Ze studeerden op een toneelschool in Amsterdam, Utrecht, Arnhem of Maastricht. Geen types die soldaat zijn. — Hoeveel mensen ken jij die in het leger zitten?”

Eigenlijk geen.

“Precies. Ze moesten dus echt transformeren. In de film hebben ze allemaal een accent, een ander loopje, een ander lichaam. Als de acteurs nu langs zouden lopen, zou je hen niet herkennen. Ze deden bijvoorbeeld een stukje spons in hun mond, zodat ze minder goed konden articuleren.”

Do Not Hesitate is spannend, maar er gebeurt eigenlijk niet zo veel.

“Klopt, als je het vergelijkt met Amerikaanse oorlogsfilms, leunt de film niet op de zoveelste schietpartij die je al duizend keer gezien hebt. In tegenstelling tot Amerika, gaat Nederland eigenlijk alleen op vredesmissies. Heel weinig soldaten hebben daar echt geschoten, laat staan de vijand gezien. Maar dat wil niet zeggen dat het gevaar niet constant op de loer ligt. Het onzichtbare gevaar, onze angst voor het onbekende, dat kan tienmaal erger zijn.”

De film ging in première op het Tribeca Film Festival in juni dit jaar. Is het fijn dat de film nu ook in Nederland te zien is?

“We kregen heel goede reacties van de Amerikanen, juist omdat we iets anders deden met een voor hun zo bekend genre. Maar zij kijken toch anders naar oorlog dan wij in Europa.”

“Maar dit werd ook duidelijk in Italië, waar de film aan jongeren werd getoond. In Italië applaudisseren mensen in de zaal tijdens de film. Ze doen dit vooral wanneer de hoofdpersoon iets goeds doet. Bij deze film gingen ze juist klappen wanneer de soldaten iets twijfelachtigs deden. Daar schrok ik van.”

null Beeld

Dacht u: jullie hebben de film verkeerd begrepen?

“Heel even, want het is confronterend om een publiek zo te zien reageren op je film. Maar hun reactie is precies wat er moet gebeuren. We zijn getraind om in oorlogsfilms ons te identificeren met de westerse soldaat en de lokale bevolking niet te vertrouwen. Do Not Hesitate zet dit op zijn kop.”

Volg alles over filmfestival Paff op onze overzichtspagina.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden