Plus Interview

Regisseur Levan Akin: ‘Zelfontdekking zit in dansen, niet in woorden’

Met zijn verhaal over twee verliefde Georgische volksdansers toont Levan Akin (39) dat traditie en moderniteit geen tegenstelling hoeft te zijn.

Merab (rechts, Levan Gelbakhiani) valt meteen voor de charismatische Irakli (Bachi Valishvili).

Voor de jonge danser Merab, het hoofdpersonage van ­Levan Akins speelfilm And Then We Danced, draait het leven om traditionele Georgische volksdansen. Al sinds zijn vroege jeugd traint hij met zijn vaste danspartner ­Mary bij het Georgische Nationaal Ballet. Nu ze hun tienerjaren bijna zijn ontgroeid, komt een stap naar de volwassen dansgroep, het hoogst mogelijke podium, steeds dichterbij.

Wanneer de charismatische Irakli zich bij de dansgroep voegt, en Merab direct voor de jongen valt, zet dat zijn ­leven dan ook op meerdere manieren op zijn kop. Niet ­alleen moet de ambitieuze Merab om zien te gaan met een nieuwe concurrent, ook heeft hij het te stellen met de verliefdheid die tussen hen opbloeit, waarvoor in deze conservatieve omgeving geen ruimte lijkt. In Akins sensuele film, die afgelopen mei in première ging op het filmfestival van Cannes en het schopte tot Zweedse inzending voor de Oscars, volgen we de ontwikkeling van hun relatie.

Klassiek verhaal

De oorsprong van de film ligt in 2013, vertelde Akin enkele weken geleden op het filmfestival van Gent, waar zijn film uiteindelijk de publieksprijs zou winnen. Destijds gingen schokkende beelden van een Gay Pride Parade in Tbilisi de wereld over, waar zo’n vijftien jongeren werden aangevallen door een grote groep conservatieven, onder wie ­orthodox-christelijke priesters. “Toen ik dat zag, ­besloot ik direct naar Georgië te gaan, met het vage idee een film over de queerscene daar te maken.”

In eerste instantie dacht Akin dat zijn film een documentaire zou worden. “In Tbilisi kwam ik al snel in contact met allerlei interessante mensen, en ik wilde hun verhalen vertellen. Maar voor velen van hen was het lastig of zelfs ­gevaarlijk om hun echte leven te tonen in een documentaire. Dat moest worden gecamoufleerd. Dus werd het fictie, maar wel gebaseerd op die echte verhalen, vaak van de mensen die in de film meespelen. De film vertelt een klassiek verhaal, die een gelaagdheid krijgt door elementen van al die echte verhalen.”

Viering

Hoewel de film dus direct is voortgekomen uit de ervaringen uit de Georgische lhbt-gemeenschap, is hij even goed gevormd door Akins buitenstaandersblik, stelt de regisseur: hij is kind van Georgische ouders, geboren en getogen in Zweden.

“Als kind was ik elke zomer in Georgië, dat waren magische tijden, maar in de jaren negentig konden we er niet meer heen. Nu ik terugkeerde als volwassene, kwamen al die herinneringen boven: de beelden, de geuren – dat was heel imponerend. Als kind was Georgië bijna een mythe voor me, maar nu ging ik meer analyseren; het land een beetje uitpluizen. Deze film is het resultaat van die deconstructie. Ik ben nog lang niet klaar met Georgië, die liefde zal nooit verdwijnen, maar ik begrijp het land en de sociale dynamiek nu op een nieuwe manier.”

Juist het onderdeel zijn van en het buiten de maatschappij daar staan, is vormend geweest voor de film, stelt Akin. “Ik weet vrij zeker dat ik deze film niet – of in ieder geval niet de film zoals hij nu is – had kunnen maken als ik in Georgië had gewoond,. Als ik zelf in die gemeenschap had ­gewoond, zou het lastiger zijn me uit te spreken. En als ik het had gedaan, was ik waarschijnlijk veel kritischer ­geweest op de conservatieve kant.”

Inderdaad valt op dat And Then We Danced wel het onbegrip van de maatschappij om Merab heen schetst, maar die niet veroordeelt. “Het was mij er niet om te doen iets of iemand te bekritiseren. De film moest een viering zijn van traditie en cultuur, juist om duidelijk te maken dat niemand kan opleggen wat die dingen betekenen. Dat ­gebeurt net zo goed in Zweden, waar allerlei extreemrechtse figuren de mond vol hebben van wat het is om ‘een echte Zweed’ te zijn. Daar word ik zo moe van. Ik kan houden van de tradities en cultuur van mijn land, maar óók willen dat ze zich ontwikkelen.”

Geen sadisme

Die thematiek wordt in And Than We Danced niet mondeling beleden, maar zit vervat in de dansscènes waarmee het verhaal wordt gelardeerd. “Juist daarin wilden we ­tonen dat ontwikkeling niet per definitie iets hoeft af te breken. Er zijn lange stukken in de film waar niets wordt gezegd, waar het gaat om de dans, om hun lichamelijke aanwezigheid. Ik wilde iets maken waarin die zelfontdekking plaatsvindt in bewegingen, niet in woorden.”

Het proces van zelfontdekking dat Merab in de loop van de film doormaakt, draait bovendien niet om de obstakels die voor hem liggen. “Er is geen enkel moment waarop Merab twijfelt aan wie hij is, of aan de mogelijkheid van een relatie met Irakli,” legt Akin uit. “Dat was belangrijk voor me: hij moest geen slachtoffer zijn van zijn seksualiteit. Er zitten wel aanzetjes voor dat soort conflict in de film – in de relatie met zijn danspartner Mary, en met zijn oudere broer, maar die gaan vervolgens niet de kant op die je meestal in films ziet. Die clichés wilde ik vermijden. Ik wilde niet zo’n film maken over een lieve jongen waar het publiek een beetje verliefd op wordt en die vervolgens ­allerlei ellende over zich heen krijgt. Dat is gewoon sadisme, daar erger ik me kapot aan.”

Daarmee schaart And Then We Danced zich in het gezelschap van een aantal andere recente films met queer-­thematiek die de traditionele conflicten terzijde schuiven, ­zoals Girl van Lukas Dhont en Céline Sciamma’s Portrait de la jeune fille en feu. “Het is een teken des tijds,” denkt Akin. “We leven al in zulke duistere tijden, dat ik mijn tijd niet wil verspillen aan pessimistische, cynische films. Daar heb ik geen geduld meer voor. Daarmee bedoel ik niet dat we weg moeten kijken van de problemen, maar ­nihilisme brengt je ook nergens. Ik wil een klein beetje licht aan het eind van de tunnel.”

Levan Akin

Levan Akin (1979) is geboren en getogen in Zweden. Hij heeft Georgische ouders. Akin volgde een acteeropleiding in New York en werkte als regie-assistent voor de gerenommeerde regisseur Roy Andersson, voor hij zelf ging regisseren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden