PlusInterview

Regisseur Jelle Nesna: ‘Ik heb zelf te maken gehad met misbruik’

Met Buiten is het feest wil Jelle Nesna bespreekbaar maken waarover te vaak wordt gezwegen: misbruik binnen het gezin. Georgina Verbaan speelt een sleutelrol als de moeder die wegkijkt.

Scène uit Buiten is het feest, met in het midden Georgina Verbaan als de moeder wier dochters worden misbruikt door hun stiefvader.

“Het is een alledaags verhaal – helaas,” zegt actrice Georgina Verbaan over Buiten is het feest. De film toont hoe de succesvolle zangeres Sonne als volwassene (gespeeld door Abbey Hoes) wordt geconfronteerd met een trauma dat ze al sinds haar jeugd met zich meedraagt: zij en haar zus werden misbruikt door hun stiefvader. Verbaan speelt in de film de moeder van de meisjes, die wegkijkt en zwijgt over wat er gebeurt.

Buiten is het feest is gebaseerd op de roman Maar buiten is het feest van Arthur Japin uit 2012. Die haalde op zijn beurt inspiratie uit het leven van zangeres en cabaretière Karin Bloemen, die vorig jaar ook het openhartige boek Mijn ware verhaal over haar door misbruik getekende jeugd publiceerde.

Japin week al af van het persoonlijke verhaal van Bloemen, en regisseur Jelle Nesna neemt met zijn filmversie ook weer wat afstand van het verhaal zoals het in het boek staat.

“Ik wilde het naar het heden brengen,” legt ­Nesna uit. “Want dit soort misbruik is niet iets van het verleden, het gaat nog steeds door. Als je van de film het verhaal van Karin Bloemen maakt, dan gaat het over: lijkt de actrice wel op haar, klopt het allemaal wel? En gaat het dus niet meer over wat we willen vertellen: praten over misbruik.”

Voor Nesna was het boek van Japin de sleutel op een slot dat hij al veel langer wilde openen. “Ik heb zelf te maken gehad met misbruik, toen ik zeven jaar oud was,” zegt hij. “Het is heel moeilijk om over dit onderwerp een verhaal te vertellen. In Arthurs boek vond ik een heel goeie dramatische motor: de zus van de hoofdpersoon overlijdt, zij krijgt de voogdij over haar nichtje, en om dat nichtje te redden moet ze praten over datgene waar ze altijd over heeft gezwegen. Daarmee kon ik dit verhaal vertellen.”

Een bekende

De angstbeelden rond pedofilie en kindermisbruik draaien meestal om misbruik door een vreemde. Van de potloodventer in de bosjes waarvoor ouders hun kinderen waarschuwen, tot aan complottheorieën rond vermeende pedofiele seksgroepen van de rijke elite, die online de ronde doen.

De incidenten die de media halen, zoals de geruchtmakende zaak rond Robert M. in 2010, zijn veelal de zaken die dat angstbeeld bevestigen. Maar verreweg het grootste deel van het kindermisbruik wordt juist gepleegd door een ­bekende, binnen de kring van familie en vrienden. Daar wilde Nesna het over hebben.

Regisseur Jelle Nesna.Beeld ANP Kippa

“Bij mijzelf gebeurde het niet binnen het gezin, maar wel door een bekende,” vertelt de regisseur. “Een jongen van zestien wiens moeder mij elke dag naar school bracht en die ik dus vertrouwde. Ik was natuurlijk wel gewaarschuwd om nooit met vreemde mannen mee te gaan, maar dat was niet wat er gebeurde. Er zijn soms mensen die uit de bosjes tevoorschijn komen en een kind pakken, maar veel vaker gebeurt misbruik binnen de familie- of vriendenkring. Alleen praat niemand daar over. Ik vond het heel belangrijk om dat onderwerp bespreekbaar te maken. Zoals Karin Bloemen het vaak zegt, zo heb ik het zelf ook ervaren: zolang je zwijgt bescherm je de dader; pas als je begint te spreken, bescherm je jezelf.”

Het was precies Nesna’s persoonlijke betrokkenheid die Verbaan het vertrouwen gaf dat dit verhaal bij hem in goede handen was, zegt ze. “Er zitten natuurlijk moeilijke scènes in, en dat moet wel goed verteld worden. Als je daar niet voorzichtig mee omgaat, kan het heel naar zijn, compleet verkeerd uitpakken.”

Daarvan was Nesna zich ook terdege bewust, juist bij de scènes waarin het misbruik getoond wordt. “Voor mij was van begin af aan duidelijk dat we het niet expliciet konden laten zien,” vertelt hij. “Het moest bij suggestie blijven, ­anders wordt het een horrorfilm. En hoe zou dat moeten werken op de set, met een actrice van dertien? Bovendien: straks zijn er nog idioten die dat dan opwindend vinden. De suggestie is al erg genoeg – het zijn nog steeds heftige momenten. Je voelt het in de zaal, merkte ik bij de eerste vertoningen; mensen zijn allemaal stil. Er was zelfs ­iemand die naar het scherm riep: ‘Blijf met je handen van dat meisje af!’ Als je er zó in zit als volwassene, dan heb je begrepen waar het om gaat.”

Hersenspoeling

De suggestie is in Buiten is het feest inderdaad soms bloedstollend. Wanneer haar stiefvader zich ook op haar jongere zusje begint te richten, probeert Sonne hem af te leiden. Nesna: “Het enige dat we daar laten zien, is hoe zij zelf al haar bloesje losknoopt. Dan begrijp je al hoe de hersenspoeling heeft plaatsgevonden, en dat zij dit nu doet om haar zusje te beschermen. Dat een meisje van elf of twaalf zo ver komt dat ze zich vrijwillig aanbiedt, dat is wat er ­gebeurt in dat soort gezinnen.”

Verbaan: “Vaak willen kinderen gewoon dat iemand van ze houdt. En als je nog geen ervaring hebt met seksualiteit is het moeilijk om die dingen los te koppelen. Aandacht is aandacht, en die ongewenste aandacht kan je dan verwarren met liefde of genegenheid. Dat zijn dingen waar mensen later vaak heel veel moeite mee krijgen.”

Actrice Georgina Verbaan.Beeld Bowie Verschuuren

Juist het blootleggen van dat soort mechanismen is van groot belang, zegt Verbaan. “De film laat zien hoe zo’n man te werk gaat, hoe charmant zo iemand ook kan zijn. Je kunt het van buitenaf niet zien aan zo’n gezin. Het is goed om dat bloot te leggen, voor mensen die ermee te maken hebben maar ook voor mensen die bevriend zijn met ­iemand die daarover wil praten. Ik hoop dat de film een steun kan zijn voor mensen die dit hebben meegemaakt. Dat het een gespreksopening kan zijn om het er met vrienden of familieleden over te hebben.”

Nu we door de tweede coronagolf een nieuwe lockdownperiode ingaan, maakt dat het gesprek extra urgent. “Er zitten nu kinderen thuis opgesloten met de daders. Moeder gaat boodschappen doen en het kind is de klos. Dat is vreselijk.”

Niet de ogen sluiten

Buiten is het feest wil echter meer vertellen dan simpelweg hoe vreselijk het is. Zoals Nesna zegt: “Dat het vreselijk is, dat vindt iedereen al, behalve de daders; die hebben het niet in de gaten of begrijpen niet waar wij ons druk over maken. Maar die dader moet je niet beschermen en dus moet je erover praten. Dáár gaat de film over.”

Het personage van Verbaan is daarin de sleutelfiguur – de moeder is in dit verhaal een zwijgende toeschouwer. “Ze sluit er willens en wetens haar ogen voor,” zegt Verbaan. Juist daarom vond ze het belangrijk om deze rol te spelen, zegt ze. “Dat is de persoon die je eruit kan halen, dat is de persoon die het kan stoppen.”

Dat is voor Nesna de kern van de film – práát erover. “Dat geldt voor de slachtoffers, maar ook voor zo’n moeder als die erachter komt. Ze moet zich uitspreken, en niet – zoals in de film gebeurt – uit angst de kant van de man kiezen. Nee, als je dan een streep trekt als moeder en je zet die man de deur uit, dan voelt het kind zich beschermd en kan je ­erover praten. Dat maakt in de meeste gevallen het trauma veel minder groot. Als Sonne en haar moeder erover gaan praten, kan hun relatie ook hersteld worden. Dat geeft de film ook iets hoopvols.”

Buiten is het feest is te zien in Cinecenter, Euroscoop, Filmhallen, Het Ketelhuis, City, Tuschinski.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden