PlusInterview

Regisseur Hirokazu Kore-eda: ‘In mijn scenario’s laat ik dingen bewust vaag’

Hirokazu Kore-Eda.Beeld AFP/Stephane de Sakutin

Na het succes van Shoplifters maakt Hirokazu Kore-eda (57) met La vérité voor het eerst een film buiten Japan. Puur Frans én puur Kore-eda. 

“Het was niet heel anders dan wanneer ik mijn films in ­Japan maak,” houdt regisseur Hirokazu Kore-eda vol over La vérité, zijn eerste productie buiten zijn thuisland. Om iets later in het gesprek, vorig jaar op het filmfestival van Venetië, juist uit te wijden over hoe anders het was om Franse personages te schrijven.

Het interessante aan La vérité is dat het allebei waar is. Enerzijds voelt het als een uiterst Franse film – dankzij de hoofdrollen voor steractrices Catherine Deneuve en ­Juliette Binoche en dankzij de nadruk op de scherpe dialogen. Anderzijds past de film ook naadloos in het uiterst ­Japanse oeuvre van Kore-eda, een steeds imposantere verzameling bedachtzame films waarin het veelal draait om familiebanden, en alle complicaties van dien.

Vooral wat dat onderwerp betreft, was zijn werkwijze hetzelfde als altijd, stelt Kore-eda. “Waar het mij altijd om gaat is om dieper en dieper door te dringen in de ervaring die we tonen. Inmiddels durf ik erop te vertrouwen dat als je daarin slaagt, mensen over de hele wereld empathie met je verhaal en je personages kunnen hebben – of het nu een Japanse of een Franse familie is.”

Icoon uit de filmgeschiedenis

Een vroege versie van La vérité schreef Kore-eda overigens wel al in Japan: het scenario is een bewerking van een theaterstuk waar hij in 2003 aan begon, maar dat nooit werd opgevoerd. “Dat stuk speelde zich vrijwel geheel af in de kleedkamer van een oudere actrice, een icoon uit de ­Japanse filmgeschiedenis,” legt Kore-eda uit. “Nu is ze oud en boos op de wereld, en heeft ze bovendien steeds meer moeite de rol die ze speelt vast te houden. Aan het eind van de avond komt er niemand naar haar kleed­kamer. Iedereen bezoekt de kleedkamer ernaast, waar haar jonge tegenspeelster alle bloemen in ontvangst neemt.”

Hoewel hij enthousiast was over het gegeven, stuitte ­Kore-eda al snel op een praktisch probleem: niemand zou de hoofdrol kunnen spelen. “Er was destijds in Japan ­gewoon geen nog levende actrice die de Japanse film­geschiedenis zou kunnen belichamen op de manier die ik zocht. Dus ik heb het scenario nooit afgemaakt.”

Toen Juliette Binoche hem in 2015 vroeg of hij mogelijkheden zag om samen een film te maken, kwam dit idee weer bij hem op. “Op het moment dat ik besloot een film in Frankrijk te maken, dacht ik: als iemand de Franse film­geschiedenis belichaamt, dan is dat Catherine Deneuve.”

Verschillende temperamenten

Zo bracht Kore-eda Binoche en Deneuve samen. Beiden zijn iconen van hun generaties – Binoche werd geboren in 1964, het jaar dat de toen 21-jarig Deneuve internationaal doorbrak met Les parapluies de Cherbourg.

De actrices deelden niet eerder het scherm en komen uit geheel verschillende tradities. “Toen ik deze rolverdeling opperde, zei iedereen me dat geen Fransman dit had durven bedenken,” zegt Kore-eda lachend. “Het was intuïtief – ik heb zo veel van hun eerdere films gezien, en iets vertelde me dat het zou werken met hen samen.”

Die verschillende achtergronden en temperamenten werken wonderwel door in La vérité, ook al spelen Deneuve en Binoche in de film moeder en dochter. Deneuve is de oudere actrice Fabienne, Binoche haar dochter Lumir, een scenarist voor film en theater. De oudere actrice uit Kore-eda’s oorspronkelijke toneelstuk bleef dus behouden, maar alles daar omheen veranderde. La vérité draait om de publicatie van Fabiennes autobiografie, eveneens La vérité genaamd. Ondanks die waarheidsclaim in de titel valt het Lumir op dat haar moeder zacht gezegd nogal een loopje met de waarheid neemt rondom haar jeugd en de rol die Fabienne daarin als moeder speelde.

Catherine Deneuve (links), als de oudere actrice Fabienne, met Juliette Binoche als haar dochter Lumir.

Kore-eda ontwikkelde het verhaal na twee uitgebreide gesprekken met Deneuve en Binoche over hun levensloop en carrière maar ook over hun visies op het moederschap. Elementen uit die gesprekken werden onderdeel van de film. “Fabienne zegt in de film bijvoorbeeld dat er geen ­enkele vrouwelijke actrice in Frankrijk is die uit haar dna is voortgekomen; dat heeft Catherine letterlijk zo tegen mij gezegd.”

Bovendien vertoont de carrière van Fabienne zoals die in de film geschetst wordt opvallende gelijkenissen met die van Deneuve – wier tweede voornaam nota bene Fabienne is. Een verwijzing naar Fabiennes jong overleden oudere zus brengt Deneuves eigen zus Françoise Dorléac in herinnering, die in 1967 op 25-jarige leeftijd omkwam bij een auto-ongeluk, aan de vooravond van haar internationale doorbraak als actrice.

“Nee, Catherine heeft bij het lezen van het scenario nergens commentaar op gehad, en ook niet gevraagd om dingen te verwijderen, zelfs de naam van de zus niet,” zegt ­Kore-eda. “Ze herkende de verwijzingen naar haar leven en werk, natuurlijk. Maar ze vond dat Fabienne heel ver van haar af stond, want Catherine heeft juist een goede band met haar dochter. Ze kon dus scherp naar Fabienne als personage kijken, naar haar zwaktes en naar hoe wreed zo soms is.”

Directe confrontaties

Deels zat hem dat verschil ook simpelweg in de mogelijkheden van de taal waarin hij schreef, ontdekte Kore-eda. “Mijn Japanse scenario’s schrijf ik bewust zo kaal mogelijk. Het Japans biedt als taal veel ruimte voor ambiguïteit, en in mijn scenario’s laat ik dingen bewust vaag. Het Frans werkt anders. Toen we dit scenario vertaalden, bleek het noodzakelijk om dingen explicieter te maken.”

Dat gold vooral voor de manier waarop conflicten tussen de personages worden uitgewerkt. De conflicten tussen Fabienne en Lumir, maar ook tussen Fabienne en de andere mensen om haar heen, en tussen Lumir en haar echtgenoot Hank (Ethan Hawke), een derderangs Amerikaans acteur.

Voor Kore-eda was dat uiteindelijk een van de grote verschillen met zijn eerdere werk, vertelt hij. “In Japan worden directe confrontaties vermeden. Frankrijk is anders, observeerde ik al snel. Soms zag ik mensen ruzie maken en dacht ik: die praten nooit meer met elkaar. Maar dat was de volgende dag dan gewoon weer goed. Daarom zocht ik bij het schrijven van La vérité bewust dat soort confrontaties op, veel meer dan ik dat eerder deed.”

Familiedrama’s

Hirokazu Kore-eda (Tokio, 1962) wilde ooit schrijver worden, maar ging na zijn studie aan de slag als maker van tv-documentaires. In 1995 maakte hij zijn speelfilmdebuut met Maborosi. Zijn intieme familiedrama’s vielen veelvuldig in de prijzen, waaronder een Gouden Palm voor Shoplifters (2018). Met zijn veertiende speelfilm La vérité maakt hij voor het eerst een film buiten Japan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden