PlusInterview

Regisseur Floor Houwink ten Cate: ‘Alles wat ik over de dood wilde zeggen, viel in het niet’

Regisseur Floor Houwink ten Cate vond inspiratie in het sterven van haar grootmoeder.Beeld Eva Roefs

Deze week gaat Het standaard leven van een standaard vrouw in première. Alsnog, want half maart werden de repetities abrupt stilgelegd vanwege de coronamaatregelen.

Regisseur Floor Houwink ten Cate (1987) verwoordt de vertwijfeling die volgde op het afblazen van de repetities met een zin die actrice Sanne Vanderbruggen in het script noteerde: “Het kan en mag in de geschiedenis van de vrouw toch niet zo zijn dat zij nu sterft in de coulissen net voor het applaus?”

Waar in Houwink ten Cates vorige voorstelling, electro-opera Merkel (Nineties Productions en Orkater, 2019) een publiek figuur centraal stond, draait deze voorstelling om haar grootmoeder. Via uitgebreide interviews met familie­leden verzamelde ze anekdotes over en ­visies op een vrouw die geen uitzonderlijk leven leidde, maar wel een grote impact had op haar omgeving. Een vrouw ook wier leven werd getekend door de genderverhoudingen van haar tijd. “Ik denk dat ze grotere ambities had dan ze heeft kunnen waarmaken.”

Extreem onder de indruk

De oorsprong van het verhaal ligt in een persoonlijke ervaring: het sterven van haar grootmoeder, waar zij met familie bij was. “Ik was extreem onder de indruk van de esthetiek van dat moment. Ik had nog nooit dat proces gezien van levend naar levenloos. Hoe ritmisch en aritmisch dat was. Het was een soort dans. Hoe we ons als familie dichter naar haar bed toe bewogen, weer afstand namen, troost bij elkaar zochten. Het klinkt gek om te zeggen, maar het was de mooiste voorstelling die ik ooit had gezien.”

Het was een ervaring die haar raakte, maar ook haar makerschap opschudde. “Als maker ben ik er altijd mee bezig hoe je de vertaalslag maakt van dingen uit het dagelijks leven naar kunst. Maar ik realiseerde me meteen dat ik dit nooit zou kunnen reproduceren. Ik begreep dat alles wat ik had willen vertellen over de dood in het niet viel bij dat moment.”

Dat ze het toch aandurfde een voorstelling vanuit die ervaring te maken, was mede dankzij de aansporingen van de leiding van Frascati. Het standaard leven van een standaard vrouw is haar eerste voorstelling bij het productiehuis. Of er meer gaan volgen is onzeker. Begin juni bracht de Raad voor Cultuur een advies uit waarin Frascati zijn plek in de basisinfrastructuur verliest en vanaf 2021 geen subsidie meer krijgt.

“Dat betekent voor jonge makers een enorme kaalslag,” stelt Houwink ten Cate, die ook haar eigen ontwikkelingstraject ziet wankelen. “Ik vertrek deze zomer na vijf jaar bij het collectief Nineties Productions en dat was met het idee om me hier te richten op mijn solomakerschap. Het is nu nog maar de vraag of dat laatste doorgaat.”

Op het toneel staat een bouwwerk bestaand uit een ruimte met glazen wand waar Sanne Vanderbruggen een monoloog speelt en daarboven een zwarte wand waar beelden worden geprojecteerd van Marlies Heuer. Je zou kunnen denken dat het decor is ingegeven door de huidige coronamaatregelen, iets wat Houwink ten Cate graag rechtzet: “Het decor was al gebouwd voor de coronacrisis.”

Lichaamsflarden

Houwink ten Cate, die een achtergrond heeft in zowel film als theater, zoekt in haar werk graag de verbinding tussen de twee disciplines. “Met film kun je letterlijk dichtbij komen. Je kunt vertragen, versnellen, details laten zien die je anders niet zou zien. De filmbeelden die cameraman Niels van Koevorden heeft geschoten zijn heel esthetisch, net bewegende schilderijen. “Het was heel bijzonder om te maken met Marlies. Het is de best mogelijke representatie van wat ik heb gezien toen mijn grootmoeder overleed.”

Waar de stervende vrouw zwijgt, spreekt de jongere vrouw. “Sanne is de theatrale vertaling van mijn standpunt in het verhaal. Zij vertelt het verhaal van de oudere vrouw, maar ook van zichzelf. Een vrouw die in verwachting is en in een periode van rouw overdenkt wat dat voor consequenties heeft in haar eigen leven ten opzichte van het leven van die eerdere generatie.”

Door de twee actrices boven elkaar te plaatsen, ontstaat het beeld van een vrouw die door de tijd valt, zoals ze het omschrijft. “Het laat zien dat sommige dingen veranderen, beter worden, anders kunnen, maar op momenten is er ook synergie. Zie je de vrouwelijkheid die door de generaties heen sijpelt.”

Het standaard leven van een standaard vrouw van Floor Houwink ten Cate: 7 t/m 12/7 in Frascati.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden