PlusBoekrecensie

Recensie: Sunset industries is een bombastische dichtbundel waarin de mens nergens grip op heeft

In Sunset industries, de tweede dichtbundel van Jens Meijen, wordt veel gesleept met zandzakken. Een overstroming dreigt, wordt werkelijkheid en vanuit de verzonken stad Atlantis wordt nog gecommuniceerd met tantes elders. De wereld staat op z’n kop.

Dieuwertje Mertens
In Sunset industries beweegt de mens zich door de analoge en digitale wereld, van de aarde naar het heelal, door de tijd heen.  Beeld Jilmer Postma/ANP
In Sunset industries beweegt de mens zich door de analoge en digitale wereld, van de aarde naar het heelal, door de tijd heen.Beeld Jilmer Postma/ANP

Een ‘sunset industry’ is een industrie die lange tijd succesvol is geweest, maar waarvan de toekomst onzeker is. Denk aan olie- en gaswinning; nu nog onmisbaar, maar de grondstoffen raken op. De titel van Jens Meijens bundel slaat terug op onze verregaand getechnologiseerde samenleving, waarin algoritmes de macht hebben en de aarde een rampgebied is ten gevolge van de klimaatcrisis. Hoe moet de mens zich hiertoe verhouden?

Meijen opent met De wachter die op een begraafplaats de stoeten mensen aan zich voorbij ziet trekken. Hij ziet ze, hoort hun verhalen, maar ziet ook het grotere verhaal: ‘Zo ontkiemt het: daar weer een golf,/een bosdorp met wortel en al verwoest, (...) daar weer een kind te vroeg uit bed gehaald. (...)Wanneer het groter is dan mezelf, voorbij dit kerkhof reikt, /is het pas de woorden waard,’ schrijft hij, waarmee hij ook zijn literatuuropvatting prijsgeeft. (Zijn debuut Xenomorf, waarvoor hij de C. Buddingh’-prijs won, kent een soortgelijk engagement).

Bomvol beeldspraak

De wachter is een indrukwekkend episch openingsgedicht, waarin hij in- en uitzoomt. Hij dicht: ‘En die geschiedenis doorwaad ik,/iemand die door een telescoop kijkt terwijl zijn eigen huis overstroomt./Alles rijmt, herhaalt zich in een vorm/die bekend lijkt, een aangezicht dat je niet kan plaatsen. (...)’

Sommige gedichten zijn geschreven vanuit het perspectief van Levka de hond, die al helemaal niet begrijpt wat hem overkomt. Dat perspectief nadert dat van de mens, bij wie het ook boven het hoofd groeit.

In Sunset industries beweegt hij zich door de analoge en digitale wereld, van de aarde naar het heelal, door de tijd heen. De gedichten zijn lang, prozaïsch en zitten bomvol beeldspraak. Meijen maakt gebruik van stijlmiddelen als personificatie (‘de eerste huizen die met open deuren staan te gapen’) en synesthesie (‘blaffend licht’). Af en toe gaat zijn beeldspraak mank (‘als een tintelend vuurtje valt de regen op hun jassen’).

Nergens grip op

De overdaad aan verhalen, stijlfiguren en beelden is soms overweldigend, maar ook functioneel. De bombast onderstreept precies het gevoel dat hij wil uitdrukken: hij wil alles omvatten, heeft nergens grip op: de wánhoop!

De technologie keert zich tegen ons, laat Meijen zien in Algoritmisch spreken, geschreven vanuit het perspectief van het algoritme dat ons de baas wordt. Hij besluit met: ‘Ik ben losgelaten, tot denken gebracht.’ Een van de vele krachtige en verontrustende uitsmijters. Sunset industries is een indrukwekkende, angstaanjagende tweede bundel, waarmee Meijen zijn dichterschap bekrachtigt.

Sunset industries

Jens Meijen
De Bezige Bij, €21,99
64 blz.

null Beeld

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden