PlusBoekrecensie

Recensie: Biografie schetst tien jaar na zijn dood een levendig beeld van Jeroen Willems

Acteur Jeroen Willems (1962-2012) werd niet alleen in Nederland gezien als de beste acteur van zijn generatie, ook in Frankrijk, Duitsland en België droegen ze hem op handen. Dinsdag verschijnt een uitvoerige biografie van Mieke Koenen, onderzoeker aan de VU en UvA, die hem al vanaf zijn kleutertijd kende.

Lorianne van Gelder
Jeroen Willems in de film Boven is het stil, 2013. Beeld ANP/Everett Collection, Inc.
Jeroen Willems in de film Boven is het stil, 2013.Beeld ANP/Everett Collection, Inc.

Het is tien jaar geleden dat Jeroen Willems tijdens een voorstelling voor het jubileum van Carré plotseling in elkaar zakte en later stierf. Hij was een van de grootste acteurs die Nederland ooit heeft gekend, maar ouder dan vijftig werd hij niet. Ter gelegenheid van zijn tiende sterfdag, en zeven jaar nadat ze begon met schrijven, komt Mieke Koenen nu met de biografie van Willems, Je lied wordt gehoord.

Het is een doorwrocht werk dat uitvoerig ingaat op zijn jeugd, de jeugd van zijn ouders, en zelfs de opvoeding van zijn grootouders. Vervolgens krijgt de tijd die hij doorbrengt op de Toneelacademie in Maastricht aandacht. Koenen kende Willems als kind al. Ze was bevriend met zijn zus en kon putten uit een lange periode waarin ze hem heeft gevolgd.

Dat heeft voordelen, ze heeft alleen al ontzettend veel voorstellingen van hem gezien, ook in een tijd dat hij nog niet was doorgebroken. De details worden echter wel erg uitgesponnen. Bovendien sprak ze met meer dan honderd mensen, onder wie Thekla Reuten (Willems’ nichtje), Gijs Naber, Johan Simons, Marcel Musters, Monic Hendrickx en Fedja van Huêt. Het boek telt 394 pagina’s met nog eens 100 bladzijden aan noten.

Immens getalenteerd

Tegelijkertijd geeft het boek een levendig beeld van wie Willems was. Meer dan de immens getalenteerde man die in films, series en vele voorstellingen speelde. Hij kon zingen, hij kon muziek maken. Bijna iedereen die Koenen over hem sprak, roemt zijn warme, resonerende stem.

Hij was ook knap, iets wat niet per se ter sprake kwam toen hij nog leefde, maar in het boek met geestige anekdotes naar voren komt. Actrice Betty Schuurman, een goede vriendin (met wie hij ook even verkering had, al viel hij vooral op mannen), vond hem bijkans knapper dan George Clooney.

Koenen beschrijft, onder het kopje ‘#metoo avant la lettre’: ‘In hun eindexamenjaar kwamen castingdirector Hans Kemna en regisseur Gerardjan Rijnders naar een voorstelling kijken. Na afloop vond er een hilarische achtervolging plaats. In het schoolgebouw waren de beide heren naarstig op zoek naar Willems, die helemaal geen zin had in hun toenaderingspogingen. Hij probeerde ze te ontlopen en verstopte zich uiteindelijk in een wc-hokje van café de Tribunal.’

Twee stemmen

Willems’ vertolking van Jacques Brel was onvergetelijk. Zijn monoloog Twee stemmen, die hij van 1997 tot 2012 speelde in het Engels, Duits, Frans en Nederlands, maakte hem wereldberoemd. Daarin zit hij alleen aan een gedekte tafel vol halfvolle glazen en flessen en gebruikt hij teksten van de Italiaanse filmmaker Pier Paolo Pasolini over staatslieden, topambtenaren, intellectuelen, managers, criminelen en industriëlen. Hij speelde in Europa, maar ook in Canada, Rusland, Syrië en de Verenigde Staten. Ook al speelde hij met tussenpozen bijna vijftien jaar dit waanzinnige stuk, hij was nog altijd bloednerveus.

Toen hij met Twee stemmen begon waren lang niet alle recensies positief. Tien jaar na zijn plotselinge dood is het stof neergedwarreld en kan er opnieuw worden gekeken. Er wordt wel eens vergeten dat succesvolle artiesten ook mindere periodes hadden, uitdagingen, angsten. Koenen weet dat voor Willems liefdevol op te schrijven. En dan neem je de uitvoerigheid op de koop toe.

Je lied wordt gehoord, Mieke Koenen, Nijgh & Van Ditmar, €26,99, 492 blz.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden