PlusFilmrecensie

Recensie: Babylon is rommelig, excessief, meedogenloos en waanzinnig

Margot Robbie (rode jurk) als Nellie LaRoy in ‘Babylon’. Beeld Scott Garfield
Margot Robbie (rode jurk) als Nellie LaRoy in ‘Babylon’.Beeld Scott Garfield

Babylon is een ambitieuze satire over de filmindustrie. Damien Chazelle, bekend van La La Land, toont de buitenstaanders en de afvallers van Hollywood in een extravagant epos over de veranderende filmsector in de jaren twintig en dertig.

Roosje van der Kamp

De eerste film zou over een aankomende trein gaan. Dat klopt niet: L’Arrivée d’un train en gare de La Ciotat (1896) van de gebroeders Lumière is meer een bewegende momentopname dan wat wij nu onder film verstaan en was ook niet de eerste van zijn soort. Toch kent iedereen het verhaal over de eerste film van een denderende trein en het publiek dat ervoor wegdook (dat verhaal blijkt trouwens ook niet te kloppen).

Het idee van een eerste film over een trein die zo echt leek dat het publiek uit angst wegdook is misschien zo hardnekkig omdat cinema nog steeds die mythische ervaring probeert te creëren. Babylon, een waanzinnig epos over drie mensen in de filmwereld in de jaren twintig en dertig – toen de cinema de overstap maakte van stomme films naar talkies – is de nieuwste poging daartoe. En in de film van regisseur Damien Chazelle (La La Land, Whiplash) is Hollywood zélf die denderende trein.

Nostalgie

Op het eerste gezicht lijkt Babylon misschien een liefdesbrief aan het oude Hollywood, toen alles nog rommelig en vies en spannend was. Toen er nog volop werd geïmproviseerd op de set. Toen je nog kon worden ontdekt als acteur omdat je uitbundig danste tijdens een orgastisch feestje waar je jezelf naar binnen had gepraat.

Maar Babylon slechts zien als een liefdesbrief is een enigszins kortzichtige interpretatie van wat Chazelle met zijn woeste, drie uur durende vertelling probeert te doen. Hij roept op momenten zeker een gevoel van nostalgie op voor de verloren glorie van klassiek Hollywood. Maar uiteindelijk is het juist deze nostalgie die Chazelle hier bekritiseert.

Net als in La La Land presenteert Chazelle eerst de droom van Hollywood, de plek waar alles mogelijk is, om die daarna in duigen te laten vallen. “Waar zou je naartoe willen als je overal heen kon gaan?” vraagt aspirant-filmster Nellie LaRoy (Margot Robbie) op eerdergenoemd feestje aan manusje-van-alles Manuel Torres (Diego Calva), verantwoordelijk voor het goed verlopen van de uitbundige feestjes van een belangrijk filmproducent. “Een filmset,” antwoordt hij.

Schone schijn

Als we de volgende dag op de set verschijnen, introduceert Chazelle deze met een lange camerabeweging. We bevinden ons in de tijd vóór de studiofilm, toen films – met tientallen tegelijk – nog op een open vlakte werden opgenomen. We zien twee witte mannen in blackface gevolgd door een stereotypische verbeelding van Aziatische vrouwen. Tegelijkertijd staken figuranten voor een beter loon.

Een paar jaar later en Hollywood is totaal veranderd: nu worden er wel films gemaakt met zwarte acteurs, zoals met jazztrompettist Sidney Palmer (Jovan Adepo). De uitbundige, door coke aangezwengelde feestjes hebben plaatsgemaakt voor nette bijeenkomsten met hors-d’oeuvres en gesprekken over literatuur en kunst.

Maar dit is allemaal schijn, zo laat Babylon (ietwat plompverloren) zien. Hollywood absorbeert zijn tegenstanders niet om te leren van hun kritiek, maar om die kritiek te dempen en zo door te kunnen blijven gaan. Hollywood is als een trein. Een trein moet rijden. Het maakt niet uit wie erin zit, het maakt niet uit wie eraf valt, het maakt niet uit wie wordt verpletterd.

Vernieuwing

Babylon is dus vooral een kritiek op de filmindustrie. Toch komt die kritiek niet altijd even goed over. Tijdens de voorvertoning van de film afgelopen week moest het publiek meermaals hard lachen, juist op de momenten dat de schaduwkant van het filmmaken wordt getoond. Het is lastig te bepalen of dat gelach komt door een buitengewoon ongevoelig publiek of door de film zelf, die poogt de marges van de filmwereld en de slachtoffers van de constante vernieuwing te portretteren, maar in zijn denderende tempo niet stil kan staan bij al het leed dat hij juist met die vaart tracht te bekritiseren.

Brad Pitt (links) als Jack Conrad en Diego Calva als Manuel Torres. Beeld Scott Garfield
Brad Pitt (links) als Jack Conrad en Diego Calva als Manuel Torres.Beeld Scott Garfield

Babylon is rommelig, excessief, meedogenloos: de film springt van de ene scène naar de andere om te laten zien dat niets er echt toe doet in Hollywood. In haar eerste scène ooit huilt Nellie op commando. Ze huilt, de regisseur roept ‘Cut!’ en dan is ze weer in orde. “Hoe komt het dat je zo goed op commando kunt huilen?” vraagt de regisseur. “O,” antwoordt Nellie kalm, “ik denk gewoon aan thuis.”

Zolang ze op commando kan huilen, geeft niemand om Nellies thuissituatie. En als de stomme film overgaat in de praatfilm, wordt Nellie pardoes aan de kant geschoven vanwege haar irritante stem. Als ze uiteindelijk op jonge leeftijd overlijdt, zien we dat alleen in een krantenknipsel.

Filmgeschiedenis

Er is geen ‘eerste film’. In plaats daarvan is cinema een gestage beweging voorwaarts, een opeenstapeling van primeurs en eerste keren die het medium constant opnieuw uitvinden. In het gewaagde, experimentele einde presenteert Chazelle een overzicht van de laatste decennia filmgeschiedenis.

Cinema is kunst, maar geeft niet om de mensen die de kunst mogelijk maakten. De afvallers, de verpletterden, die zien we niet als we in het donker naar het scherm staren. Ook niet in Babylon.

Babylon

Regie Damien Chazelle
Met Brad Pitt, Margot Robbie, Diego Calva, Jean Smart, Li Jun Li, Jovan Adepo
Te zien in Arena, Cinecenter, City, De Uitkijk, Eye, FC Hyena, Filmhallen, Kriterion, De Munt, Pathé Noord, Rialto VU, Studio/K, Tuschinski

Flop

Na succesfilms als La La Land (2016) en Whiplash (2014) kreeg de Frans-Amerikaanse regisseur Damien Chazelle een megabudget voor zijn nieuwste project: ongeveer 78 miljoen dollar. Maar met een gemixte ontvangst en een teleurstellend openingsweekend in de Verenigde Staten, waarin de film maar een schamele 3,4 miljoen dollar opbracht, lijkt de film in het rood te eindigen. Babylon gaat over flops in Hollywood, maar lijkt zelf dus ook op een flop te zijn uitgedraaid. Al kan het best zijn dat de film, die wel geprezen werd voor het acteerwerk van zijn sterrencast, nog onderscheidingen binnensleept in het komende prijzenseizoen.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden