Recensie: Antonio Delfini - De laatste dag van de jeugd

Wie zich in deze novemberdagen wil onderdompelen in een bitterzoet bad van melancholie kan ik De laatste dag van de jeugd van de Italiaanse schrijver Antonio Delfini aanbevelen. In deze verhalenbundel is melancholie bijna een understatement.

Sommige personages hebben hun beste tijden al weer even achter zich en zoeken troost bij nostalgische herinneringen. Andere koesteren grote verwachtingen over een stralende toekomst die nu eindelijk zal aanbreken om hen definitief te verlossen uit hun gefnuikte levens, en verliezen zich in illusoire dromen.

Delfini (1907-1963), schrijver van een klein oeuvre, bewonderd door tijdgenoten als Alberto Moravia, Giorgio Bassani, Eugenio Montale en Nathalia Ginzburg, publiceerde deze bundel in 1938, maar pas in de jaren vijftig en zestig verschenen succesvolle herdrukken. Kort na zijn dood werd het boek bekroond met de prestigieuze Premio Viareggio.

De verhalen zijn gesitueerd in de jaren twintig en dertig in het Noord-Italiaanse Modena ('M.' in de verhalen), de stad waar Delfini ongeveer zijn hele leven heeft gewoond. Maar in hun mengeling van Stendhaliaanse vervoering en immense ontgoocheling zijn ze van alle tijden.

Met al hun lyrisch verwoorde verlangens staan de personages machteloos tegenover hun lot. Maar uiteindelijk beschikken ze allemaal over de macht van de verbeelding. Die voedt hun dromen en zorgt voor nostalgische troost, al is die soms maar schraal en schrijnend. Die macht van de verbeelding is de kern van al deze verhalen.

Het zijn dan ook niet toevallig de langere verhalen die de diepste indruk nalaten. In de kortere verhalen gaat Delfini als alwetende verteller hink-stap-sprong door de noodlottige levens van zijn personages. Dan blijft hij soms steken in staketselachtige biografietjes waarin de anekdotische treurnis overheerst. Dan dreigt het sjabloon.

In zijn langere verhalen benut hij de ruimte om veel meer van zijn personages te laten zien. Dan wordt hun worsteling met hun verlangens des te pijnlijker voelbaar. Dan wordt nog schrijnender zichtbaar hoe hun verbeelding de motor van illusies is.

Bij Delfini blijven mannen altijd 'van verre' verliefd. Dat gaat gepaard met bevlogen monologen in hun hoofd, aan het adres van een vrouw die vaak van niets weet. Bij elke werkelijke ontmoeting met de geliefde is het 'alsof ik opeens voor een afgrond sta, en nog geblinddoekt ook' - zoals één van hen het verwoordt.

In De verloofde, één van de langere verhalen en naar mijn smaak het beste, volgen we de 35-jarige Teodoro Gondaro, die op een warme zomerdag te paard op weg gaat naar zijn verre verloofde. 'Hij was gelukkig omdat hij het idee had op weg te zijn naar de slotsom van zijn bestaan'. Onderweg is hij vol van gedachten aan zijn aanstaande, die hij al kende toen ze nog een meisje was, en herinnert hij zich andere meisjes uit zijn leven, die hem geen van allen konden overtuigen. Hij overweegt wat Maddalena en hij gemeen hebben en ziet een stralende toekomst voor hen beiden.

Ironisch genoeg is dat vertrouwen deels gebaseerd op een feest, vijf jaar eerder, waarin hij zich door haar begrepen meende in zijn onmacht om haar te benaderen en zijn scandaleuze dronkenschap die daarop volgde. En dan schrijft Delfini in de laatste alinea: 'Zo diepte Teodoro Gondaro uit zijn herinnering al die ontmoetingen op die hem het best van zijn liefde konden doordringen, terwijl hij het huis van zijn verloofde naderde, van haar die op hem wachtte, ook zij verdiept in haar herinneringen, in dezelfde gedachten als hij.'

Doeltreffender kan een open einde niet zijn in een bundel die laat zien dat geluk vaak alleen in de verbeelding bestaat. (ALLE LANSU)

Antonio Delfini: De laatste dag van de jeugd
Vertaald door Anthonie Kee, Coppens & Frenks, 24,95.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden