PlusFilm van de Week

Recensie: Als filmische achtbaanrit is Triangle of Sadness dit jaar ongeëvenaard

Op het luxe cruiseschip in Triangle of Sadness is de lol voorbij als er een storm opsteekt en iedereen zeeziek wordt. Beeld Fredrik Wenzel / Plattform Produktion
Op het luxe cruiseschip in Triangle of Sadness is de lol voorbij als er een storm opsteekt en iedereen zeeziek wordt.Beeld Fredrik Wenzel / Plattform Produktion

Ruben Östlund maakt satirisch gehakt van de rijksten der aarde in Triangle of Sadness, dat in het slot wat scherpte mist, maar als filmervaring ongeëvenaard is.

Joost Broeren-Huitenga

“Ontspan je trieste driehoek,” krijgt fotomodel Carl tijdens een casting te horen – die blijkt ergens tussen zijn wenkbrauwen te zitten. Ontspannen kost Carl moeite, maar is voor de kijker geen probleem bij Ruben Östlunds doldwaze satire Triangle of Sadness, waarvan dit de openingsscène is.

Het eerste halfuur van de film trekt Östlund uit voor een schets van de modewereld en van de relatie tussen Carl en zijn vriendin, topmodel en influencer Yaya. Dat is vooral een transactie: als ‘star couple’ doen ze het allebei beter op sociale media.

Centrale scène van deze eerste akte is een eindeloos voortslepende discussie over wie de rekening betaalt in een prijzig restaurant. Östlund baseerde het, zo vertelde hij eerder in een interview met Het Parool, op een voorval uit de vroege jaren van zijn eigen relatie met zijn huidige, tweede echtgenote, modefotograaf Sina Görtz.

Verderop laat Triangle of Sadness de dagelijkse realiteit steeds verder achter zich. De film laat zich eerder bekijken als een 2,5 uur lange spotprent: een bijtende symbolische weergave van onze hyperkapitalistische wereld en hoe die tot stand kwam – en op zijn einde loopt.

Die ruzie tussen Carl en Yaya toont in het klein wat Triangle of Sadness vervolgens op steeds grotere schaal gaat doen: met sardonisch genoegen een beetje porren in de ongelijkheid tussen (groepen) mensen. Het stel komt terecht op een luxe cruiseschip voor de allerrijksten – waarvoor ze allebei niet hoeven te betalen, als ze hun volgers maar laten weten hoe fijn ze het hebben. Daar zitten ze dan, tussen de Russische oligarchen, Britse wapenhandelaren en Scandinavische techmiljardairs.

Braakswel wegspoelen met champagne

Het pièce de résistance van Triangle of Sadness dient zich opnieuw aan tijdens een maaltijd. Als er tijdens het captain’s dinner een storm opsteekt, is door het rollen en stampen van het schip al snel niets meer over van het dunne laagje decorum van de stinkend rijke passagiers. Zeeziek rollen ze door de eetzaal, hun braaksel wegspoelend met champagne.

Als het schip vervolgens zinkt en een deel van de gasten en bemanningsleden op een onbewoond eiland aanspoelt, worden de verhoudingen nog verder op zijn kop gezet. En opnieuw signaleert de omgang met voedsel het verloop van de machtsverhoudingen.

Triangle of Sadness won afgelopen zaterdag in Reykjavik vier European Film Awards, in oktober de publieksprijs op het Parool Film Fest, en leverde Östlund in mei al de Gouden Palm op tijdens het filmfestival van Cannes – zijn tweede, want de inmiddels 48-jarige Zweed won die prestigieuze filmprijs in 2017 ook al voor zijn vorige film The Square (zie kader).

Östlund begon met filmmaken toen hij na zijn middelbare school aan de slag ging als ski-instructeur in de Alpen. Hij filmde zijn vrienden terwijl ze stunts uithaalden op de piste. Het leverde hem niet alleen de setting op voor zijn latere film Turist, maar ook de filmstijl die vooral zijn eerste drie films kenmerkt, met veel lang aangehouden shots – want in beelden van skistunts snij je alleen als er iets misgaat.

Filmische achtbaan

Die eerste films toonden meteen al de mix van elementen waarmee Östlund nog altijd furore maakt, al liggen de verhoudingen steeds net anders: scherpe analyses van menselijk onvermogen en maatschappelijke ongelijkheid, gevat in scènes vol sociaal ongemak waarin hij het randje van het betamelijke opzoekt om de kijker bij de les te houden én te vermaken.

Dat laatste lijkt in de loop der jaren steeds belangrijker voor hem te zijn geworden. Zijn eerste films hadden nog een zekere strengheid over zich, maar met Turist (2014) en The Square (2017) bewoog hij steeds meer richting kluchtige satires vol grote gebaren. Dat culmineert in Triangle of Sadness, zoals de film op meer manieren een uitvergroting van die twee voorgaande films is. Alle drie onderzoeken ze sociale ongelijkheid – in Turist die tussen man en vrouw binnen één gezin, in The Square die tussen verschillende bevolkingsgroepen in een maatschappij, en in Triangle of Sadness de vele vormen van ongelijkheid waar het hele hyperkapitalistische systeem op draait.

Dat is nogal een doelwit om je pijlen op te richten, en Östlund krijgt het als maatschappelijk commentaar dan ook niet helemaal rond. Maar als filmische achtbaanrit is Triangle of Sadness dit jaar ongeëvenaard.

Regisseur Ruben Östlund. Beeld Fredrik Wenzel / Plattform Produktion
Regisseur Ruben Östlund.Beeld Fredrik Wenzel / Plattform Produktion

Twee Gouden Palmen

Met de winst van zijn tweede Gouden Palm voor Triangle of Sadness schaart Ruben Östlund zich in een illuster gezelschap: slechts negen regisseurs gingen hem daarin voor. En niet de minsten: op het lijstje prijken namen als Francis Ford Coppola (1974 en 1979), de broers Jean-Pierre & Luc Dardenne (1999 en 2005), Michael Haneke (2009 en 2012) en Ken Loach (2006 en 2016).

Opvallend genoeg was de eerste filmmaker die deze mijlpaal bereikte ook een Zweed: de inmiddels weinig bekende Alf Sjöberg. Daar moet wel de kanttekening bij geplaatst worden dat hij in beide gevallen zijn prijs moest delen met andere filmmakers – in 1946, tijdens de allereerste festivaleditie, gingen zelfs maar liefst elf films met de ‘hoofdprijs’ naar huis.

Triangle of Sadness

Regie Ruben Östlund
Met Woody Harrelson, Charlbi Dean, Harris Dickinson
Te zien in Cinecenter, City, Eye, FC Hyena, Filmhallen, Het Ketelhuis, Kriterion, Rialto De Pijp, Rialto VU, Studio/K, Tuschinski

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden