Plus

Re|fuse laat migranten hun identiteit weer dragen

De glossy Re|fuse Magazine wil een positieve kijk geven op vluchtelingen. Kunstenaars en ontwerpers als Bas Kosters en Liselore Frowijn leggen mét de migranten de nadruk op wie ze waren voordat ze vluchtten.

Refuge Wear van Lucy Orta Beeld -

Re|fuse is een initiatief van Olfa Ben Ali, opgegroeid in Toulouse als kind van Tunesische ouders en in 2012 als visual artist afgestudeerd aan de Gerrit Rietveld Academie.

Sindsdien bezocht ze vluchtelingenkampen in Duinkerken, Calais, op Lesbos, maar ook aan de Notweg in Osdorp en legt ze de verhalen vast met haar camera.

"Maar dat vond ik niet genoeg. Waar ze vandaan komen, alle persoonlijke misère is al zo breed uitgemeten, terwijl je zelden iets hoort over wie deze mensen waren vóórdat ze vluchtten. Ik wilde de manier waarop we naar ze kijken 360 graden omgooien en ze helpen, internationale kunstenaars en vluchtelingen samenbrengen, er is zoveel potentieel."

Uittrekken en ruilen
Ben Ali wil, zoals ze zegt, de waardigheid teruggeven aan de mensen die hun schaarse en natte bezittingen aan de oevers van de Middellandse Zee achterlieten.

"Als ze op Lesbos van de boot komen, is het eerste wat ze moeten doen hun natte kleding uittrekken in ruil voor nieuwe, gedoneerde kleren. Precies op dat moment worden ze ónze vluchteling."

"Hun eigen natte kleren krijgen ze niet meer terug, er is geen tijd voor en er zijn niet genoeg vrijwilligers om dat te organiseren. Sommige kleding wordt gewassen en hergebruikt, waarbij mensen niet mogen kiezen."

"Ik hoorde het verhaal van een tienermeisje dat een prinsessenjurk aan moest, terwijl ze in Syrië een hippe, stoere tiener was in Levi's. Hun identiteit wordt ze zo ontnomen."

Ophelia
Met de hulp van Pieter Leendertse, werkzaam voor KesselsKramer - 'He's my angel, zonder hem was dit blad er nooit gekomen' - steun van het Mondriaan Fonds, Amsterdams Fonds voor de Kunst, Prins Bernhard Cultuurfonds, LenteMedia en crowdfunding wil ze geld ophalen om 10.000 stuks van Re|fuse te printen en in Europa te laten verspreiden. Dat gaat vast lukken, want het magazine ziet er prachtig verzorgd uit.

Op de cover staat de 24-jarige Betty Bethlehem Tefera, afkomstig uit Ethiopië en slachtoffer van mensenhandel. Ze verblijft illegaal in Nederland sinds haar verblijfsvergunning, die voor een jaar was, is vervallen.

Als een Ophelia uit Shakespeares Hamlet drijft ze in het water, gefotografeerd door Blommers & Schumm, die net als alle internationale kunstenaars belangeloos meewerkten.

Het fotografenduo legde nog vijf vluchtelingen vast die zich in een benarde situatie bevinden: geen papieren, geen huis, geen geld. Ze werden gefotografeerd in een privézwembad in Amsterdam, waarbij het water op de eerste ­foto nog tot onder de neus staat en op de laatste foto symbolisch tot onder de kin is gezakt.

Neppiraten
Model Alexandra Wynne uit New York werkte als vrijwilliger in kamp Moria op Lesbos, waar Ben Ali haar ontmoette. Ze werkte mee aan een serie foto's waarop ze poseert in kleding gemaakt van reddingsvesten en aluminium warmtedekens.

Kunstenaar en schrijver Jan Hoek droeg bij met een serie portretten van neppiraten, die hij maakte in Nairobi. Kapper Saro Tami uit Iran maakte een collage van alledaagse dingen uit zijn leven. Na vele omzwervingen en doodsbedreigingen vanwege zijn opvallende uiterlijk en geaardheid woont hij inmiddels veilig in de Rivierenbuurt. De Chinese kunstenaar en activist Ai Weiwei - Ben Ali ontmoette hem tweemaal - is eveneens met werk in Re|fuse vertegenwoordigd.

Kostuum van Bas Kosters Beeld -

Eleni Constantoglou Potoudis is kleermaker op Lesbos en de kleindochter van een vluchteling. Ben Ali koppelde haar aan ontwerpster Liselore Frowijn. Deze doneerde stof, Potoudis maakte er een smoking van.

Mohammed Maaz, kleermaker uit Syrië, die winkels had in Aleppo en Damascus maar nu berooid in Moria verblijft, maakte een smoking voor Bas Kosters.

Smeltend van ellende
Veertig kinderen uit het azc in de voormalige Bijlmerbajes tekenden typische Kostersfiguren na - van dat Gesamtkunstwerk ontwikkelde hij een print. Maaz maakte de patronen op Lesbos, uiteindelijk werd de smoking in Amsterdam gestikt. Maar Kosters vindt zijn tweede project voor Re|fuse, over internationaal collectief verdriet, nog belangrijker.

'De hele vluchtelingenkwestie roept zoveel weerstand en onmenselijke reacties op, de situatie haalt het slechtste in de mens naar boven. Ik heb in de afgelopen anderhalf jaar mijn ouders verloren. Vluchtelingen laten alles achter, familie en veiligheid, dat is heftig, en in dat verdriet zijn we allemaal hetzelfde. Tranen hebben geen kleur. Vanuit dat uitgangspunt heb ik twee kostuums ontwikkeld die voor mij internationaal collectief verdriet vertegenwoordigen. Die ene heeft twee hoofden, dat lijken net twee bollen ijs die van ellende over elkaar heen smelten.'

Het magazine staat vol vingerafdrukken van vluchtelingen en medewerkers. Via het scannen ervan met de app Layar kan de lezer contact met ze leggen. Scan je de vingerafdruk van Mohammed Maaz, dan kom je op zijn Facebookpagina, scan je die van Potoudis, dan kom je terecht op de website van haar bed and breakfast op Lesbos.

Fiona Hering is modejournalist bij Vogue Nederland en RTL Boulevard. Wekelijks deelt ze haar visie op mode.

Betty Bethlehem Tefera op de cover Beeld Re|Fuse Magazine

Raf Simons

Een kaartje voor de eerste show van Raf Simons voor Calvin Klein in New York, vrijdagochtend, was the hottest ticket in town. En de eerste reclamecampagne onder zijn supervisie voor CK mag er ook zijn.

De serie van acht beelden werd geschoten en gestyled door Simons' Belgische vrienden Willy Vanderperre en Olivier Rizzo. De modellen in CK casuals staand voor schilderijen van Richard Prince, Sterling Ruby en Andy Warhol.

Weer eens wat anders dan Justin Bieber die zijn broek laat zakken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden