PlusRecensie

Ratelband is een kruising tussen Trump en Vlemmix, toont documentaire

 Emile Ratelband. Beeld ANP
Emile Ratelband.Beeld ANP

De documentaireserie over Emile Ratelband toont wat iedereen al wist: namelijk dat hij een agressieve, onhebbelijke zelfingenomen man is. De Videolandreeks, gemaakt door de vermaarde regisseur Roy Dames (o.a. van Foute vrienden) weet weinig sympathie voor de hoofdpersoon op te wekken.

Roelf Jan Duin

“Ik denk dat het gros van de mensen blij is dat ik opgesodemieterd ben,” zegt Emile Ratelband als hij met zijn zoontje op Schiphol staat, klaar om te vertrekken naar Thailand. Het is de slotscène van de driedelige documentaireserie die op Videoland te zien is, en die een tamelijk ontluisterend beeld schetst van een man die ooit furore maakte met de kreet ‘Tsjakka!’.

Op hete kolen: het leven volgens Emile Ratelband is geregisseerd door Roy Dames, die onder meer bekend werd door zijn documentairereeks Foute vrienden, over vier penozefiguren uit Amsterdam-Oost die hij dertig jaar lang volgde. Vorig jaar werd zijn film Afrikaanse bruid uitgezonden, over een onsympathieke drankzuchtige Belg die in Kenia jonge vrouwen oppikt.

Dames heeft een fascinatie voor de zelfkant van de samenleving, en gaat er prat op niet te oordelen over de mensen die hij volgt. Dat leverde dikwijls interessante inkijkjes op in werelden die niet al te vaak belicht worden. Bovendien kent Dames genade in zijn portretten: hij toont dat achter de grootste klootzak vaak een tragisch verhaal schuil gaat.

Huilen op commando

In het geval van Ratelband roept deze serie toch ethische vragen op. Welk doel dient het om een man die verslaafd is aan aandacht en al veertig jaar onophoudelijk in de media is, nog een keer een podium te geven? Iemand die in zijn persoonlijke en professionele leven een spoor van vernieling naliet, van wie al zo vaak is gebleken dat hij een pathologische leugenaar is? Iemand die veroordeeld is voor het mishandelen en belasteren van zijn ex-vrouw, willen we die nog beter leren kennen?

Op hete kolen bevestigt dan ook vooral het beeld dat al bestond van Ratelband, namelijk dat hij een onaangename, vrouwonvriendelijke, agressieve en zelfingenomen alfaman is. Een soort kruising tussen Johan Vlemmix en Donald Trump. Iemand bij wie je ver uit de buurt moet blijven.

Pas in de tweede helft van het drieluik krijgt de persoon Ratelband wat meer reliëf. Zijn vader bleek in de oorlog een dubieuze rol te hebben gespeeld, dronk te veel en sloeg zijn moeder. Ratelband zou haar later zijn gaan idealiseren, wat wellicht ook een verklaring vormt voor zijn vele stukgelopen huwelijken en misogynie. Een paar keer barst Ratelband in tranen uit, maar hoe oprecht die zijn valt niet na te gaan: hij kan, volgens zijn biograaf – met wie hij slaande ruzie heeft – huilen op commando. Zo zorgen zelfs de emotionele passages er niet voor dat je als kijker sympathie krijgt voor de protagonist.

Brandwonden

Het fascinerendste aan Ratelband is dan ook niet de persoon, maar het fenomeen-Ratelband. Hoe kan het dat deze man al veertig jaar de status van BN’er heeft, dat hij nog steeds door bedrijven uitgenodigd wordt voor seminars waarbij hij mensen over kolen laat lopen (een op de tien houdt er brandwonden aan over), en dat hij nu ook weer op Videoland in een documentairereeks te zien is? Helaas komt op juist die vragen geen antwoord.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden