PlusExclusief

Rapper Adje kent de wereld van Sleepers maar al te goed: ‘Op straat kun je niet de politie bellen als het misgaat’

Adje: ‘In Noord had ik vrij spel. Geen tantes meer om me in de gaten te houden.’ Beeld Erik Smits
Adje: ‘In Noord had ik vrij spel. Geen tantes meer om me in de gaten te houden.’Beeld Erik Smits

In de tv-serie Sleepers speelt Adje (40) een crimineel. Hij herkende het leven uit zijn jeugd in Zuidoost en Noord. ‘In achterstandswijken wonen veel mensen die niet officieel gek worden verklaard, maar het wel zijn.’

Robert Vuijsje

Eerst maar de oorsprong van de artiestennaam van Adje, rapper en tegenwoordig ook acteur. Adje, geboren als Julmar Simons, speelt in de Videoland-serie Sleepers. Voor het Adje werd, was het Ado’nis. “Ik was vijftien en al van het Sweelinck afgetrapt. Ze stuurden me naar de kweekschool voor de handel, zo heette het toen, in dat gebouw bij het Amstelstation.”

“Het was vmbo detailhandel. Ik wil niet neerbuigend doen over die opleiding, maar het was voor domme kinderen die niet naar een technische school konden. Als je niets met je handen kon, werd je hierheen gestuurd. Die school zat vol criminelen. Babbelaars. Ik kwam er binnen toen ik dertien was, in hetzelfde gebouw zat een opleiding voor volwassenen, boys die met de auto naar school kwamen. Op dat level ging ik meedoen.”

Vandaar de naam Ado’nis. “Ik ging al uit, kreeg contact met oudere vrouwen, ik dacht dat ik de man was. We hadden een jonge lerares Engels, ik denk dat ze 25 was. Ik was 15, maar had al ervaring met meisjes van 19 of 20. Dan is een vrouw van 25 geen grote stap. Ik dacht dat ik die lerares kon regelen.”

“In de klas zat ik altijd vooraan, ik ging stoer doen over andere chicks. Die lerares zei tegen me: zo, jij denkt echt dat je een adonis bent. Ik wist niet wat dat woord betekende en zocht het op. Adonis, wel een harde naam. Ik rapte ook al en noemde mezelf Ado’nis. Vrienden begonnen me Adje te noemen.”

Tot zijn dertiende woonde Adje in de Bijlmer, in de inmiddels afgebroken flat Develstein. De eerste jaren was zijn vader daar ook nog bij. “Ik was zes toen hij naar Rotterdam verhuisde, daarna zag ik hem soms drie jaar niet, of weer een periode heel vaak. In Rotterdam kreeg hij nog twee kinderen.” Die zonen werden ook rappers, Hef en Crooks geheten. Adjes vader was een Surinaamse man die op Curaçao had gewoond. Zijn moeder kwam daar ook vandaan en verhuisde op haar negentiende naar Nederland. Twee jaar later werd Adje geboren.

Hoe was Amsterdam-Zuidoost toen?

“Best heavy. Als kind werd ik beschermd, ik denk dat ik 9 of 10 was toen ik begon door te krijgen wat daar gebeurde. Laten we zeggen dat die flat tien hoog was, met vijftig woningen per verdieping. Dat zijn vijfhonderd huizen. In al die huizen gebeurt iets. Je hebt drugsverslaafden, alcoholisten, moordenaars. En mensen die gewoon werken – maar van die eerste drie soorten merk je meer.”

“Wij speelden daar, de junks kende ik bij naam, mijn moeder maakte altijd een praatje met ze. Als kind wist je: wanneer er weer iets kapot is in de lift of er is een beroving geweest, dat hebben die junks gedaan. Wanneer mijn tante of een vriendin van mijn moeder op bezoek kwam, moest ik ze ophalen uit de parkeergarage. Ik denk omdat ze niet zouden worden beroofd als er een kind bij was.”

Ben je blij dat je daar opgroeide?

“Ik heb mijn gedachten over waarom wij in dat huis werden geplaatst. We woonden op nummer 425, mijn tante op 420, een goede vriendin van mijn moeder op 419. Naast ons zat ook een Antilliaans gezin. Is dat toeval? Als je mensen allemaal op dezelfde plek neerzet, zie je geen ontwikkeling. Wanneer iedereen om je heen Papiaments spreekt, waarom zou je Nederlands leren? Ik zeg niet dat ik weet dat het zo is gegaan, dit is alleen mijn mening.”

“Het had ook voordelen. Mijn moeder verkocht ijsjes, vanuit huis. Kokos, pinda, ananas en nog een rode smaak. In een buurt met Nederlanders was dat niet gelukt, dan had iemand de politie gebeld omdat het illegale handel was. Mijn tante had een kapperszaak in haar huis. Ik zag hoe je kunt verdienen buiten de officiële kanalen om. Op mijn 13de leerde ik mezelf hoe je haar moet knippen, in een weekend verdiende ik 300 gulden. Door mijn moeder en haar vriendinnen is die hosselspirit in mij geïnstalleerd.”

De moeder van Adje had duidelijke gedachten over welke scholen hij moest bezoeken. “Bij de flat stond een basisschool die de Polsstok heette, daar zat iedereen op. Alleen maar Surinaamse, Antilliaanse en Afrikaanse kinderen. Mijn moeder zette me verderop, op de Montessorischool in de Bijlmer. Bij de Gouden Leeuw en Geerdinkhof en Kelbergen, de buurt waar het wél lukte om Nederlanders met hogere inkomens naar de Bijlmer te krijgen. Op die school zat ik in de klas met Michiel, een boy met een moeder die bij D66 zat.”

Wat deed ze daar?

“Weet ik niet, daar ging het niet om. Ze had een positie bij D66, op die andere school was zoiets uitgesloten. Een klasgenoot had een vader die dokter was. Met het Sweelinck probeerde mijn moeder weer zoiets, die school staat bij het Museumplein. Alleen lukte het daar niet. We waren ook al verhuisd naar Noord. Toen ging het mis.”

Wat dan?

“In de Bijlmer had mijn moeder overal kennissen. Als ik iets uithaalde in de Amsterdamse Poort kwam het bij haar terecht. In Noord had ik vrij spel. Geen tantes meer om me in de gaten te houden. Mijn moeder was in geldnood gekomen, ze moest zeven dagen per week werken, ook ’s avonds. Het was niet zo dat ze er niet bovenop wilde zitten, ze was gewoon niet aanwezig.”

“In de Bijlmer woonden veel stoere jongens die gevaarlijke dingen durfden te doen. In de Banne, in Noord, was ik de stoerste jongen. Of ik kende de stoerste jongens en was goed met ze. Ik had het gevoel dat ik die buurt kon overnemen. De cultuur van drugsgebruik was ook anders. In de Bijlmer waren het junks, in Noord frisse boys in een auto, die ook gewoon vier pakjes coke kochten.”

Ten slotte: Sleepers, een nieuwe misdaadserie op Videoland, met als decor Amsterdam. Adje speelt de rol van Dwight, een nogal gewetenloze crimineel. “Ik had eerder geacteerd, maar dan hoefde ik er alleen stoer uit te zien en had ik geen tekst. Nu ben ik een van de mensen die de serie draagt, met verder alleen topacteurs. Ik probeerde naar hun level te groeien, dat gaf een nieuwe druk.”

Kende je de wereld waarin de serie zich afspeelt?

“Het is niet zo dat ik het allemaal zelf heb uitgevoerd, maar ik heb mensen zulke dingen zien doen. Niet dat ze iemand vermoordden waar ik bij was. Wel bedreigen. Als je op straat functioneert en dingen doet die niet mogen, kun je niet de politie bellen als het misgaat. Iemand moet betalen of er is iets verloren dat terug moet komen.”

In de serie zit een scène waarin Dwight zo verward is dat hij moet lachen en huilen tegelijk. “Bipolair. In achterstandswijken wonen veel mensen die stoppen met school en niet goed in orde zijn. Ze worden niet officieel gek verklaard, maar zijn het wel. Als je bipolair bent en het wordt niet vastgesteld, krijg je ook niet de juiste medicijnen.”

In 2014 zat Adje acht maanden vast voor een vergrijp uit 2008. “Ik werd veroordeeld voor de voorbereiding op het smokkelen en distribueren van cocaïne. Of ik dat echt had gedaan? Ze hadden genoeg bewijs.”

Waarom deed je dat?

“Mijn moeder had twee of drie banen en verkocht daarnaast eten en ze ging naar school – en dan nog kwam ze niet rond. Ik wilde niet in die film belanden. In de buurt waar ik opgroeide zag ik twee opties om succesvol te worden: profvoetballer of crimineel. In veel wijken in Nederland gaat het zo. Ik zag geen mensen die succes hadden met een gewone baan. Tussen mijn 23ste en 26ste is dit wat ik deed. Daarvoor had ik gewoon werk, maar het was niet genoeg.”

Waarom ben je nu geen crimineel meer?

“Ik vond een andere optie, de muziek. Goede straatmuziek komt van mensen die dingen hebben gedaan op straat. In de muziek ken ik ook genoeg jongens die nog steeds met één voetje op straat staan. Als je jong bent, zie je nog niet dat het een cirkel is waar je niet uit komt, je kunt alleen maar verliezen. Wat ook hielp om te stoppen: iedereen met wie ik die dingen deed zat vast. Voor twee, drie of vier jaar. Die acht maanden van mij vielen nog mee.”

CV
Adje (Rotterdam, 1982) is rapper. Zijn nieuwe tournee begint op 18 februari. Hij acteert ook in de Videolandserie Sleepers.

De stad van... Adje

Echt Amsterdams
“Op het Leidseplein bij de Social Club buiten een drankje drinken of een joint roken. En de Bijlmer. Zonder Bijlmer is er voor mij geen Amsterdam.”

Accent
“Een mix van alles wat ik ben. Ik woonde in de Bijlmer en Noord en zat op school in de stad. Mijn familie woont in Rotterdam en ik ben Surinaams en Antilliaans.”

Partner
“Ze komt uit Arnhem en is Antilliaans, net als ik.”

Huur of koop
“Ik wil naar koop, op Curaçao.”

Import
“Om een Amsterdammer te zijn, moet je hier al wonen voordat je naar de basisschool gaat. Anders heb je de normen en waarden van een andere stad. Ik was voor Ajax vanaf het moment dat ik voor het eerst naar voetbal keek, ik heb geen andere club gekend.”

Amsterdammers klagen graag over de snel veranderende stad, maar willen hier toch blijven wonen. Hoe werkt dat, vraagt schrijver Robert Vuijsje (Alleen maar nette mensen, Salomons oordeel) zich af in een wekelijkse interviewserie met bekende en minder bekende Amsterdammers. Lees hier alle afleveringen terug.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden