Plus Klapstoel

Rachel Beaujean: 'Muze zijn, het overkomt je'

Oud-soliste Rachel Beaujean (1959) is adjunct-artistiek directeur van het Nationale Ballet. In december staat The sleeping beauty op het programma. 'Veertig jaar ben ik al met dat ballet aan het werk.'

Beeld Harmen de Jong

Helmond

"Ik ben in de zomer geboren, op 2 juli. De heetste zomer die mijn moeder ooit had ­gekend. Ik heb er één jaar gewoond, daarna verhuisden we naar Almelo en toen naar Den Haag."

"Maar in het weekend gingen we altijd op bezoek bij mijn oudtantes, tante Anne en tante Rientje. Tussen de middag warm eten. Draadjesvlees. Pruimen op sap. Tante Anna naaide voor de missie en was vroedvrouw voor heel Helmond. Ze heeft ook mij ter wereld gebracht."

Hoofddoekjes

"Mijn moeder naaide zelf mijn kleren en hield van hoofdbedekkingen. Voor mijn communie had ze een haarband gemaakt met pareltjes. Een baret, dat vond ze ook leuk, en ja: hoofddoekjes. Die gingen altijd af voor ik de school binnenging. Mijn god, die is van lang geleden, die herinnering. Maar in associatie met het huidige debat vind ik hoofddoekjes prima."

Beaujean

"Hugenoten. Een niet veel voorkomende naam. Ik ging vroeger met mijn broer in het telefoonboek zoeken naar andere Beaujeans. Er waren er iets van vier in Den Haag. Een van hen was, als ik het me goed herinner, stalmeester in Huis ten Bosch. Mensen dachten vaak dat het een toneel­naam was. Net als bij mijn vriendin Valerie Valentine. Maar zo heten we echt."

Danserslijf

"Voor eeuwig getraind. Mooi. Ook als je ­ophoudt, blijf je het zien. Die spieren, die ­lichaamshouding. Als je op een feestje komt, zie je meteen dat iemand danser is; het lijf is ­gewend uit te beelden. Je ­lichaam is je instrument om je vak uit te oefenen. Daarmee is het ook heel confronterend."

"Je moet er elke dag aan werken en aanvaarden wat niet meewerkt. Ik heb zo vaak gedacht: was ik maar musicus. Bij ons moet je altijd met jezelf bezig zijn. Vaak pijn, vaak blessures. Het ziet er heel mooi uit, zo'n danserslijf, maar het is ook heel gevoelig."

Trap

"Jaaa! De trap van de kleuterschool aan de Goudsbloemlaan in Den Haag. Elke woensdagmiddag gingen mijn vriendinnetjes die grote trap op naar boven. Dat was voor mij de trap naar de hemel, ik wist direct: daar moet ik ook naartoe. Ik wist helemaal niet dat het balletles was, ik zag alleen die trap en die roze kleertjes. Maar daar is het dus allemaal begonnen."

Muze

"De muze van Hans van Manen. Daar ben ik trots op en blij dat het me is overkomen. Dat je zo'n werkrelatie hebt met iemand en zo'n vriendschap. Zo'n heel natuurlijk iets, dat is voor het leven. Ook nu nog, als hij nieuw werk creëert, ben ik zijn assistent."

"Muze zijn, het is iets wat je overkomt, je kunt het niet plannen. Het is ook iets wat anderen zeggen, wij zeggen het nooit tegen elkaar. Je werkt gewoon, je bent altijd bezig met de details, de duivel zit in de ­details. Dat is een proces en achteraf geven mensen daar een naam aan."

Afwasborstel

"Ik moest iets zeggen op het Ballet Gala in september, dat was opgedragen aan mijn 40-jarig jubileum bij het Nationale Ballet. Een bedankje. Dat was spannend, dat vond ik eng. Ik vind praten op het toneel veel moeilijker dan dansen."

"Mijn man is altijd heel nuchter. Die zei vlak voor we uit elkaar werden getrokken en ik op moest: 'Denk aan iets heel normaals. Afwasborstels.' Toen ik Hans bedankte, kreeg ik een brok in mijn keel. Maar ik wilde per se niet huilen op het podium. Dus toen zei ik: 'Ik moest van mijn man aan afwasborstels denken als ik het moeilijk had. Bij dezen'."

Knie

"Die knie is een geluk bij een ongeluk. Al vanaf mijn zestiende waren mijn kniebanden uitgerekt, mijn knie ging vaak uit de kom. Dat is mijn hele carrière een heikel punt geweest. En ook de reden dat ik al vroeg over mijn toekomst na het dansen ben gaan nadenken. Ik wist: ik wil in dit vak blijven, maar ik heb die knie. Toen ben ik balletmeester geworden, later hoofd van de artistieke staf."

"Ik heb nog steeds last van die knie. Laatst moest een ziekenbroeder komen om er vijf buisjes vocht uit te trekken. Eigenlijk moet ik een operatie. Maar een knieschijf vervangen schijnt heel moeilijk te zijn. Dus ik wacht maar tot ik niet meer kan lopen."

Dominee

"Rudi van Dantzig kon heel belerend zijn. Ja, een dominee. Maar hij had wel een visie. Hij heeft als artistiek leider het Nationale Ballet, ooit een gezelschap tussen de schuifdeuren, internationaal op de kaart gezet. Het was de tijd van de drie 'Vans': Rudi van Dantzig, Hans van Manen en Toer van Schaik."

"Maar hij gaf ook veel vrijheid, je hoefde niet naar zijn pijpen te dansen. Ik heb veel van hem geleerd en ik denk dat Ted Brandsen (artistiek directeur) en ik veel van zijn leidinggeven kunnen gebruiken. Het besef dat je met mensen omgaat, dat het niet alleen om het plaatje, om de buitenkant gaat. Want daar kun je je wel eens in verliezen."

Eberhard van der Laan

"Eberhard van der Laan zou een toespraak geven op mijn jubileum, maar hij kon hem zelf niet meer houden. Hij heeft heel veel indruk op me gemaakt door zijn menselijkheid, zijn recht voor z'n raap. Op een handelsmissie in Peking voerde het Nationale Ballet de Giselle uit die ik had gemaakt."

"Ik had hem ook uitgenodigd. Hij zei: 'Heel erg, we zijn buren in Amsterdam, maar ik ben nooit naar het ballet geweest.' Ik zat naast hem en aan het einde zag ik een traan over zijn wang rollen. Daarna is hij nog heel vaak gekomen, met zijn vrouw en kinderen."

Nachtleven

"Daar heb ik in de jaren tachtig wel heel erg van genoten. Niet dat je tot vijf uur uitging als je de volgende dag een voorstelling had, maar je kunt in een dansersleven niet twintig jaar lang als non leven. Ik denk ook dat het tegenwicht biedt aan de spanning. Ze kunnen er wat van hoor, die dansers. Maar het is wel een kwestie van op tijd je rust pakken."

Sleeping beauty

"De versie die wij doen van Sir Peter Wright is een van de mooiste in de hele wereld. Het is het meest klassieke ballet op ons repertoire. Een display van ballettechniek, heel mooi hoe die hele taart met alle lagen wordt opgebouwd tot aan de kers, het moment dat Aurora opkomt. Veertig jaar ben ik er al mee aan het werk, eerst als danseres, daarna als balletmeester."

Huilen

"Doe ik stukken minder. Maar ik heb me wat ­afgehuild in mijn leven. Dat mijn man zei: 'Hou nou eens op. Onzin, grow up.' Ik nam het leven heel zwaar. Wat dat betreft ben ik wel blij met ouder worden, je ziet dingen meer in perspectief. Als jonge danser ben je zo afhankelijk van of mensen je leuk of mooi vinden. Gelukkig ben ik met Rudi, Hans en Toer in goede handen gevallen."

Kruis

"Je bedoelt Sarcasmen. Toen ik van Hans voor de eerste keer mijn hand op het kruis van Clint Farha moest leggen, zei Clint: 'Are you fucking kidding me?' Maar daarna werd het voor ons gewoon een balletpas. Het blijft iedere keer weer een ding, ook voor dansers. Wat raar is, want we zijn inmiddels veertig jaar verder. Maar ik vind dat we weer behoorlijk preuts zijn geworden, vergeleken met de jaren tachtig."

Lef

"Het gekke is: ik doe altijd heel stoer. Ik máák me stoer omdat ik het anders niet kan. Lef is een methode die je kunt toepassen om iets te doen. Zonder lef kom je nergens."

Kanker

"Mijn moeder is overleden aan borstkanker, inmiddels 28 jaar geleden. Ze is vijf jaar ziek geweest. Ik weet niet hoe we dat gedaan hebben, 's avonds na de voorstelling naar Den Haag en dan 's ochtends weer terug."

"Heel intensief, want het was ook de periode in mijn dansersleven dat ik heel erg in opkomst was. Het was ingrijpend en ik denk er nog vaak aan. Ik ben zelf ook bang voor kanker, laat me elk jaar onderzoeken. Ik heb laat kinderen gekregen, mijn zoons zijn nu 17 en 19 en ik zit altijd te rekenen: hoe oud moet ik worden om dit nog van ze mee te maken, of dat."

Dirty smile

"Zei Hans altijd: 'Even een dirty smile, hoor.' Dat maakt het zo leuk. Humor is heel belangrijk, juist bij heel serieuze dingen. Het is leuk om uitdagend te zijn, te flirten, te spelen."

Bootje

"Ik kan niet zeilen, ik kan alleen maar loungen en cateren. Nou nee, dat is niet waar. Ik heb zo veel gekeken dat ik nu ook wel zou kunnen zeilen als het moest, al zouden we misschien aan lager wal raken."

"Dat bootje is een van de dingen die mijn man en mij binden. Een paar uur op het water en je hebt het gevoel dat je een korte vakantie hebt gehad. Water, horizon - het relativeert problemen enorm. Je hoeft mij niet in het bos te zetten."

Officier

"Ik dacht vanmorgen nog: zal ik dat lintje opdoen? Maar dat is ook weer zo overdreven. Ik doe het wel bij officiële gelegenheden. Dan grapt Hans: 'Heb je 't nou alweer op?' Het is een hele eer, ook nog officier. Een geweldig moment van erkenning, die hele avond van dat Ballet Gala trouwens. En niet gehuild hè? Dankzij die afwasborstel."

Pieter Hulst

"Geen idee wie dat is. Sorry, dat vind ik zo rot. Kun je niet iets leuks verzinnen? Dat die jongen er wat aan heeft?"

Het Nationale Ballet, The Sleeping Beauty.
Zie www.operaballet.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden