Raad voor Cultuur verdeelt 85 miljoen in Amsterdam

De Raad voor Cultuur heeft donderdag zijn advies uitgebracht voor de vierjaarlijkse kunstsubsidies. Meer dan de helft van de instellingen in Nederland waaronder 200 miljoen euro wordt verdeeld, is nieuw in de basisinfrastructuur.

Minister Ingrid van Engelshoven van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen tijdens een werkbezoek aan het Nationale Opera en Ballet. Beeld ANP

Met zijn advies Cultuur dichtbij, dicht bij cultuur heeft de Raad voor Cultuur nadrukkelijk gekozen voor vernieuwing, vanuit de wens naar meer diversiteit en geografische spreiding. De raad kreeg 220 aanvragen binnen. Daarvan zijn er 107 goedgekeurd – al is daar vaak nog een voorwaarde aan gekoppeld, zoals een beter uitgewerkt programma – en 8 instellingen maken nog kans om zo’n goedkeuring binnen te slepen.

Van de positief beoordeelde aanvragen maakten 55 instellingen tot nu toe geen deel uit van de culturele basisinfrastructuur (BIS). De rijksmusea vallen volgend jaar juist voor het eerst buiten de BIS; zij worden vanaf dan bekostigd via de Erfgoedwet.

Zoals te verwachten is het advies gekleurd door de coronacrisis. ‘We realiseerden ons ook dat we daarnaast gewoon ons werk moesten doen:aanvragen beoordelen en een advies geven,’ schrijft de raad in zijn voorwoord. ‘We deden dat in de wetenschap dat veel van de aanvragers hun ingediende plannen niet volledig kunnen uitvoeren, maar ook in het vertrouwen dat zij hun subsidiemiddelen optimaal zullen aanwenden voor de nieuw ontstane werkelijkheid.’

De woorden ‘diversiteit’ en ‘inclusief/ve’ komen veelvuldig voor in het advies, dat daarmee duidelijk de wens van minister Ingrid van Engelshoven echoot om een basisinfrastructuur voor 2021-2024 neer te zetten ‘die meer recht doet aan de samenhang én de diversiteit van het bestel en het publiek’.

Fair practice code

Tegelijkertijd signaleert de raad dat er op het gebied van diversiteit en inclusie nog een wereld te winnen valt. Uitzonderingen zoals Likeminds, Nederlands Blazers Ensemble, Nederlands Kamerkoor, NedPhO|NKO, Amsterdam Sinfonietta en Toneelgroep Oostpool daargelaten vindt de raad dat veel aanvragers blijven steken in papieren beloften. De raad pleit daarom voor een tussentijdse evaluatie over twee jaar om na te gaan of goede intenties ook zijn omgezet in concrete plannen.

Ook de aandacht voor de fair practice code, die ervoor moet zorgen dat kunstenaars een eerlijkere financiële beloning krijgen, schiet nog tekort. De raad erkent dat er voor het corrigeren van de scheefgroei een hoop geld nodig is, vooral bij orkesten die werken met remplaçanten en orkestmusici die tot wel twintig procent minder verdienen dan een conservatoriumdocent. Als dat extra geld er niet komt, en dat lijkt gezien de huidige crisis zeer waarschijnlijk, zou dat kunnen betekenen dat er minder voorstellingen komen. “Dat levert een rare spanning op,” zegt Marijke van Hees, voorzitter van de Raad voor Cultuur. “Maar we mogen de fair practice code niet loslaten vanwege corona.”

85 miljoen euro

Vanuit de wens het BIS-geld – bijna 200 miljoen euro – evenwichtiger over het land te verdelen, zijn aanvragen van buiten de Randstad vaker positief beoordeeld: 40 procent van het geld gaat daarheen, tegen 31 procent in de vorige periode. Desalniettemin belandt 85 miljoen euro in Amsterdam. En de raad had graag nog meer instellingen uit de hoofdstad blij gemaakt: in zijn bespreking van de beeldende kunstinstellingen zegt de raad te betreuren dat er maar één aanvraag per stad mag worden goedgekeurd, terwijl juist in Amsterdam veel instellingen zitten die door hoge huren de steun hard nodig hebben.

De keuze is op Framer Framed gevallen, dat zich onderscheidt met een programma met veel aandacht voor diversiteit en neokolonialisme. De Oude Kerk, De Appel en W139 vissen achter het net.

De aanvrager die voor verreweg het grootste bedrag in de boeken staat, Nationale Opera & Ballet, kreeg een ‘nee, tenzij’-advies. De subsidieaanvraag van 32 miljoen euro valt onder de labels ‘dans’ en ‘opera’. “Maar NOB heeft ons onvoldoende informatie geleverd om te beoordelen wat beide aanvragen inhouden, zowel financieel als artistiek,” stelt Van Hees. “Over talentontwikkeling in samenwerking met andere operagezelschappen, waarover in de vorige BIS-periode expliciete afspraken zijn gemaakt, is bijvoorbeeld niets terug te vinden. Wij verwachten dat NOB voor 1 november een nieuwe aanvraag schrijft waar de minister wel positief over kan besluiten.”

Herkansing

Eye krijgt een opvallend zuinige beoordeling. De raad vindt de manier waarop het filmmuseum zijn uitgaven inzichtelijk maakt en monitort onvoldoende transparant. De museale functies van Eye vallen vanaf volgend jaar onder de Erfgoedwet, maar voordat het de ruim 2 miljoen euro BIS-geld krijgt, moet er eerst meer inzicht komen in de financiën. Grote verliezer in de categorie ‘film’ is Cinekid. De raad twijfelt aan de toekomstbestendigheid, maar door het ‘nee, tenzij’-advies maakt Cinekid toch nog kans.

In de categorie ‘ontwikkelfunctie’ is Amsterdam goed toebedeeld, met 3 van de 15 toekenningen. Orkater, Likeminds en MusicalMakers kunnen op steun rekenen, maar Paradiso, Lima en Sonic Acts niet, en ook het Het HEM in Zaandam grijpt mis.

De Balie profiteert van de nieuwe regeling voor debatcentra. Anders dan in het preadvies verkiest de raad De Balie boven Pakhuis de Zwijger, omdat de laatste zich ‘vooral richt op Amsterdam en de stedelijke problematiek’.

De Amsterdamse instellingen die nu buiten de BIS zijn gevallen, krijgen nog een herkansing: op 15 juni maakt de Amsterdamse Kunstraad bekend welke ‘topinstellingen’ een plek verdienen in de Amsterdamse Basisinfrastructuur (A-bis); 3 augustus presenteert het Amsterdams Fonds voor de Kunst zijn advies voor de overige instellingen. De verdeling van de landelijke subsidies wordt definitief gemaakt op Prinsjesdag.

Gehonoreerde Amsterdamse aanvragen: totaal 85.266.119

Theater
- ITA 3.107.000

Dans
- Nationale Opera & Ballet 7.375.000*

Symfonieorkesten
- Het Balletorkest 4.467.000
- Koninklijk Concertgebouworkest 7.376.600
- NedPhO|NKO 10.782.000

Ensembles/koren
- Amsterdam Sinfonietta 870.000
- Nederlands Blazers Ensemble 1.070.000
- Asko|Schönberg 785.000**

Opera
- Nationale Opera & Ballet 25.915.000*

Festivals
- Holland Festival 3.000.000

Jeugdpodiumkunsten
- Aya 685.000
- De Toneelmakerij 830.000

Sectorcollecties
- Stichting Allard Pierson 500.000**
- Stichting Theater in Nederland 1.000.000*

Presentatie-instellingen
- Framer Framed 480.000

Postacademische instellingen
- De Ateliers 688.671
- Rijksakademie van beeldende kunsten 2.126.793

Film
- Idfa 1.158.684
- Eye 2.081.000**
- Cinekid 856.188*

Letteren
- Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten 423.000
- De Schoolschrijver 500.000**
- De Schrijverscentrale 888.000**
- Stichting Lezen 1.978.000**

Ontwerp
- Waag 1.000.000**

Ontwikkelfunctie
- Orkater 549.620
- Likeminds 699.518**
- MusicalMakers 749.483**

Bovensectorale ondersteunende instellingen
- De Balie 250.000**
- Boekmanstichting 1.261.500
- Cultuur & Ondernemen 1.685.250**
- DutchCulture 984.000**

* Nee, tenzij
**Ja, mits

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden