Marjolijn de Cocq. Beeld Artur Krynicki
Marjolijn de Cocq.Beeld Artur Krynicki

‘Prullentjes’ noemde Van de Linde zijn werk zelf, maar hij werd een van onze meest gelezen dichters

PlusMarjolijn de Cocq

Marjolijn De Cocq

Het is eigenlijk maar een arremoeiig drukje, zo blijkt. Maar toch: een schat die ik heb gevonden in een boekenkastje op straat. Gedichten van den schoolmeester, met voorwoord van vriend, dichter en uitgever Jacob van Lennep. Ooit was het rode boekje met gouden kaftletters eigendom, zo blijkt uit de ex-libris, van C.W.A. de Wijn-Bottelier van Sigarenmagazijn De Roos, Handel in Tabak, Sigaren en Sigaretten op Prins Hendrikkade 87.

‘Op den zeven-en-twintigsten January 1858 overleed op Cromwellhouse, Highgate, Londen, Gerrit van de Linde Janszoon, de geestige schrijver, die, onder den naam van ‘Den Schoolmeester’, aan ons publiek zoo vele genoeglijke uren heeft doen smaken door de proeven van zijn speelsch en dichterlijk vernuft,’ begint Van Lennep zijn lofzang.

‘De gretigheid in aanmerking nemende waarmede de dichtproeven telkens werden ontfangen, daarby, overwegende, dat mijn landgenooten er schade by zouden lijden, indien hun de verdere dichterlijke nalatenschap des overledenen, welke my zijn weduwe had aanvertrouwd, werd onthouden, ben ik tot het besluit gekomen, met hare toestemming, de vaerzen van “den Schoolmeester” (...) in een bundel te verzamelen, en ze hun aan te bieden, die smaak vinden in poëetischen luim.’

Van de Linde, student theologie te Leiden, ontvluchtte schuldeisers en een spoor van verwoestingen in de liefde om te eindigen als kostschoolhouder in Londen. ‘Prullentjes’, noemde hij zijn rijmpjes en stukjes, ‘meer gedaan voor vrienden en vreemden.’ Postuum werd hij een van de meest gelezen en best verkochte Nederlandse dichters.

In de Digitale Bibliotheek der Nederlandse Letteren vind ik een prospectus met ‘inteekenbiljet’ voor een eerste geïllustreerde uitgave – wegens ‘eene buitengewone populariteit’ van zijn gedichten – in 1872 door de Gebroeders Kraay, waarvoor ‘de Heer Anth. de Vries zijne begaaf teekenpen dienstbaar heeft willen maken.’

De eerste druk van De Gedichten, verschenen in de week van 7 april 1859, was eind juni uitverkocht. Van alle drukken door Kraay tot en met 1878 werden tezamen 28.700 exemplaren verkocht. De erven van Den Schoolmeester kregen een honorarium van ƒ240 uitgekeerd, Kraay verdiende er ƒ38.000 aan.

Elsevier nam de productie over en daarna de Gebrs. E. & M. Cohen. Die brachten begin 1900 nog een aantal geïllustreerde drukken uit, aldus de DBNL; maar ook in zeer groten getale heel goedkope edities. Waaronder die met de opdruk: ‘Aangeboden door de Stoom Choc.-& Cacaofabriek “KWATTA” BREDA.’

Het kwam dus ooit met de chocola, mijn ‘zeedig bundeltjen’ vol ‘dichtstukjens’.

Mijn dank is groot.

Marjolijn de Cocq schrijft elke week een column voor Het Parool. Lees al haar columns hier terug.

Reageren? m.decocq@parool.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden