Plus PS

Programmamaker Iris van Lunenburg: 'Ze zeggen: je voelt je wit, hè'

Programmamaker Iris van Lunenburg (31) valt uitsluitend op witte mannen. In Iris Onderzoekt zoekt ze antwoorden op vragen rond gemengde relaties van kleur, cultuur en geloof.

Iris van Lunenburg: 'Ik kreeg steeds meer bevestiging dat dit een onderwerp is dat anno 2017 gevoelig ligt' Beeld Human Factor

Iris van Lunenburg groeide op in ­Emmen en leefde lang in de waan dat ze - als baby ­geadopteerd uit Haïti - de enige persoon in de stad was met een kleur. Toeval of niet: ze valt nu, volwassen en woonachtig in Amsterdam, alleen op witte mannen.

In Iris Onderzoekt: Gemengde Relaties, dat wordt uitgezonden tijdens de terugkerende themaweek 3Lab (vanaf ­14 augustus) waarin publieke ­omroepen de kans krijgen nieuwe tv-formats te testen, ­probeert Van Lunenburg uit te vinden waarom dat zo is.

En ook: waarom ze er door zwarte jongens op wordt aangesproken als ze hand in hand loopt met een witte jongen.

"Het onderwerp komt het laatste jaar van alle kanten tot me," zegt Van Lunenburg. "Ik ben sinds een half jaar vrijgezel en begon weer te daten. Eerst via Tinder, nu vaker via Inner Circle. Jongens vragen dan weleens: val je alleen op witte jongens? Het gaat meteen over kleur. Er zitten ook jongens tussen die het 'een keer willen proberen' met een donkere vrouw. Bij mijn kapsalon, een black hair salon, hoorde ik weer een ander geluid. Daar zei een ­mevrouw in de stoel: "Ik ben echt voor black love. Kleur bij kleur."

Posterophef
Ze haalt gemengde relaties aan, zoals die van tennister ­Serena Williams met Redditdirecteur Alexis Ohanian, en actrice Meghan Markle met de Britse prins Harry.

"Leefbaar Rotterdam had onlangs nog een postercampagne voor vrije partnerkeuze, ongeacht huidskleur, afkomst of geloof. Daar was om voor mij onverklaarbare redenen best veel ophef over. Ik kreeg steeds meer bevestiging dat dit een onderwerp is dat anno 2017 gevoelig ligt."

Iris van Lunenburg: 'Kunst, cultuur, abn praten: het zijn zaken die nog altijd met wit-zijn worden geassocieerd' Beeld Human Factor

Zelf heeft Van Lunenburg het vermoeden dat opgroeien in een blanke omgeving toonaangevend is geweest voor haar voorkeur voor witte partners. "Ik heb zelfs nog nooit gedate met een donkere man. Ik vind donkere mensen niet stom of lelijk - mensen hebben het soms over afstand ­nemen van je achtergrond - maar mijn voorkeur heeft het ­gewoon niet."

Zo'n voorkeur hardop uitspreken blijkt niet voor iedereen even gemakkelijk. Ter voorbereiding op het programma bezocht Van Lunenburg Keti Koti, om te proeven hoe er over het onderwerp wordt gedacht. "Ik vroeg daar aan een wit meisje met een donkere vriend of ze altijd op donkere jongens valt. Dat vond ze een impertinente vraag; hoe ik zoiets dúrfde te vragen."

Heftig
Van Lunenburgs voorkeur voor witte mannen leverde eens een onprettige situatie op toen ze in Amsterdam hand in hand met een witte jongen over straat liep. In haar programma gaat ze het gesprek aan met een zwarte jongen die teksten bezigt als 'keep it in the culture' en 'turn your back on your own'. Een jongen overigens, die zelf ­ruiterlijk toegeeft een voorkeur te hebben voor witte, blonde meisjes.

"Ik vond dat best heftig. Toen ik op straat een opmerking kreeg, raakte mijn toenmalige vriendje daar helemaal van overstuur. Ik probeerde het te rationaliseren: 'Het zijn stomme mensen, laat gaan.' Zo probeerde ik het weg te duwen, maar die jongen in de aflevering is hartstikke aardig. Dat normale, weldenkende mensen zulke dingen zeggen, vind ik eigenlijk ongelooflijk."

Iris van Lunenburg: 'In een tijd waarin verschillen behoorlijk op scherp worden gezet, zou ik het mooi vinden te laten zien dat verschillende afkomsten door liefde kunnen samensmelten' Beeld Human Factor

Van Lunenburg stuit wel vaker op weerstand vanuit de zwarte gemeenschap. "Ik woon in De Pijp, een witte yuppenwijk, ga lekker oesters eten op terrasjes en bezoek ­musea. Als ik op Instagram een foto post van een borrel bij het Rijksmuseum, krijg ik reacties als: 'Je voelt je wit, hè?' Dat is toch heel raar? Kunst, cultuur, abn praten: het zijn zaken die nog altijd vooral met wit-zijn worden geassocieerd. Dat vind ik echt verdrietig. Ik zou zeggen dat juist kunst iets is dat alles overstijgt."

'Dit zijn nou aardappelen'
Toch stemt Iris Onderzoekt ook hoopvol. In de aflevering zit een koppel dat ruim acht jaar dolgelukkig is met elkaar, ondanks de culturele verschillen die, vooral voor de families, op zijn zachtst gezegd 'wennen' waren.

Van ­Lunenburg: "Dat was een extreem geval. De familie van de witte jongen vroeg letterlijk aan diens donkere vriendin of ze wist wat aardappelen waren en gaf haar complimenten omdat ze zo goed Nederlands sprak. Daar schrok ik van: ik dacht dat we die tijd lang en breed achter ons hadden gelaten. Maar hoe mooi is het dat je ondanks dat uiteindelijk voor elkaar kan kiezen."

Van Lunenburg hoopt meer afleveringen te maken over gemengde relaties, met verschillen anders dan kleur. Of dat doorgaat, moet blijken na de 3Lab-week. "We zouden bijvoorbeeld ook graag een aflevering over geloof maken. In een tijd waarin verschillen behoorlijk op scherp worden gezet, zou ik het mooi vinden te laten zien dat verschillende afkomsten door liefde kunnen samensmelten. Noem het een cliché, maar het is mooi dat liefde alles kan ­overwinnen."

Iris Onderzoekt: Gemengde Relaties is dinsdag 15 augustus om 21.00 uur te zien op NPO 3

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool.nl.