De zaal van theater De Kleine Komedie, die achter het net vist met zijn subsidieaanvraag.

PlusAchtergrond

‘Prinsjesdag’ voor de culturele sector: ‘Alle kleinkunstenaars komen in het gedrang’

De zaal van theater De Kleine Komedie, die achter het net vist met zijn subsidieaanvraag.Beeld ANP XTRA

Maandag was het ‘Prinsjesdag’ voor culturele instellingen in de hoofdstad. Zowel het Amsterdams Fonds voor de Kunsten als het Fonds Podiumkunsten maakte zijn vierjarige toekenningen bekend. Daarbij horen grote winnaars, maar ook grote verliezers zoals De Kleine Komedie.

Het is niet de beste dag van haar leven, zegt Vivienne Ypma, directeur van theater De Kleine Komedie aan de Amstel, eufemistisch. Maandagochtend heeft ze te horen gekregen dat ze niet op subsidie hoeft te rekenen van het Amsterdams Fonds voor de Kunsten (AFK) in de periode 2021-2024, terwijl ze ruim 800.000 euro had aangevraagd.

Veel Amsterdamse culturele instellingen moeten het voornamelijk hebben van subsidies. Ze kunnen een beroep doen op rijkssubsidie, waarover de Raad van Cultuur onlangs al advies uitbracht, maar ook op de gelden van het AFK. Theatermakers en festivals kunnen daarbovenop nog aankloppen bij het Fonds Podiumkunsten (FPK).

Bij de Raad van Cultuur, die maar liefst 85 miljoen euro subsidie te verdelen had, visten productiehuis Paradiso Melkweg – opgericht door beide poppodia – en Het HEM achter het net, en de Nationale Opera en Ballet en het Eye moesten meer inzicht geven in hun financiën en plannen.

Zwaar overvraagd

Maandag werd bekend aan welke instellingen het AFK en FPK de komende vier jaren subsidie toekennen. Beide fondsen worden zwaar overvraagd, dus naast winnaars, zijn er veel verliezers. 

Het AFK ontving voor 40 miljoen euro aan aanvragen, maar had slechts 20 miljoen euro te besteden. Het AFK honoreerde 115 van de 206 aanvragen. Het FPK heeft 43 van de 86 aanvragen van Amsterdamse theatermakers gehonoreerd en had 17 miljoen euro beschikbaar, terwijl er voor 50 miljoen euro werd aangevraagd. 

“Ik vind het lastig om hier woorden voor te vinden,” zegt Ypma. “Maar het is vooral een diepe teleurstelling.” Nog vervelender is dat de beleidsplannen in principe wel zijn goedgekeurd, maar het AFK te weinig geld heeft. “Er is gewoon heel veel goeds in deze stad: in die zin verkeren we in goed gezelschap.”

Ypma wijst echter wel op de effecten die, volgens haar, verder gaan dan De Kleine Komedie alleen. “Wij vertegenwoordigen een genre, kleinkunst en cabaret, dat verder niet gesubsidieerd wordt. Alle kleinkunstenaars en cabaretiers komen dus nu in het gedrang. Zij hebben ons theater nodig om zich te ontwikkelen en zich verder in het land te kunnen profileren.”

Schuilkerk

Een andere grote verliezer is museum en voormalige schuilkerk Ons’ Lieve Heer op Solder op de Oudezijds Voorburgwal. De toekomst van het museum is in gevaar, zegt directeur Birgit Büchner.

“We hebben vanwege de coronacrisis al een groot probleem: er zijn veel minder bezoekers in het museum dan vorig jaar in deze periode. Nu daar een stop in de subsidie bijkomt, houden we vanaf januari 20 procent van onze inkomsten over.”

Ons’ Lieve Heer op Solder heeft vijf jaar geleden een tweede pand geopend, waarin programma’s voor onder meer vmbo-scholieren worden verzorgd. “Dat loopt ontzettend goed,” zegt Büchner. “Bovendien beheren we een nationaal monument, dat is uniek in de wereld. Maar hoe moeten we dat straks allemaal onderhouden?” 

Galerie W139 op de Warmoesstraat heeft ook nul op rekest gekregen. “Het was niet geheel onverwacht, want we hadden al een negatief advies gekregen,” zegt een woordvoerder. “Maar we hebben toch geprobeerd om met het AFK in dialoog te gaan.” W139 vroeg ruim 300.000 euro aan. “Dit is toch een klap.”

In een persbericht laat het team van W139 zich kritisch uit over de stand van zaken in het centrum van Amsterdam. “Het hart van Amsterdam kwijnt weg door de verregaande monocultuur van chocolade en wafeltenten, pizza’s en Engelse pubs, en lijkt enkel nog gericht op toeristen en consumeren," schrijft het team. W139 is volgens hen een ‘noodzakelijk cultureel tegenwicht’ aan deze ontwikkeling.

Museum Ons' lieve heer op solder.Beeld Marc Driessen

‘Erop of eronder’

Maar waar verliezers zijn, zijn er ook winnaars. Op de website van kamerkoor Cappella staat nog genoteerd dat het met de toekenning van het Fonds Podiumkunsten maandagochtend ‘echt erop of eronder’ zou zijn. Het kamerkoor ontvangt voor de periode 2021-2024 700.000 euro aan subsidie en lijkt daarmee veilig.

Andere grote begunstigden van de FPK-subsidie zijn het Amsterdams Andalusisch Orkest, dat 400.000 euro ontvangt, en theater Bellevue op de Leidsekade. Dat theater mag rekenen op 300.000 euro subsidie van het FPK. Eerder maandagochtend werd ook bekend dat Bellevue ruim 1,3 miljoen euro subsidie ontvangt van het Amsterdams Fonds voor de Kunsten.

Zakelijk directeur Thomas Smit is uitermate tevreden. “Zoiets verwacht je nooit, maar hoop je vooral. Je schrijft twee goede plannen voor de komende vier jaar en hoopt dat je die mag uitvoeren.” De focus ligt vooral op diversiteit in verhalen uit de stad in de zogeheten ‘lunchvoorstellingen’, die midden op de dag plaatsvinden. 

“We hebben twaalf goede schrijvers geselecteerd. Dat ze hun teksten gaan schrijven is één ding, maar dat ze die de komende jaren kunnen spelen is het fijnst. Daar zit artistieke ontwikkeling in.”

Theater Na de Dam

Het FPK beoordeelt aanvragen door theatermakers en festivals apart. Wat de Amsterdamse festivals betreft, valt op dat het Theater Na de Dam op de avond van 4 mei het de komende jaren zonder subsidie van het fonds zal moeten doen. 

Ook het Amsterdam Fringe Festival wordt in de programmabijdrage gekort, van 250.000 euro per editie naar 75.000 per editie voor de komende. Maar dat is niet zo’n ramp als op het eerste gezicht lijkt: tegelijkertijd komt het festival, dat samen met het Nederlands Theater Festival verenigd is in stichting De Theaterdagen, in aanmerking voor een organisatiebijdrage. Daarmee ontvangt het Fringe Festival nog steeds jaarlijks 200.000 euro. 

Het subsidiebedrag voor festivals werd verdeeld over vijf delen van het land. Amsterdam viel onder landsdeel ‘West’, waar 5 van de 14 festivals subsidie hebben ontvangen. 

Extra subsidie

Directeur Annabelle Birnie van het Amsterdams Fonds voor de Kunsten erkende eerder maandag in Het Parool al dat het systeem van de subsidietoekenningen ‘hard’ kan zijn. Het fonds heeft er bij wethouder Touria Meliani voor gepleit om 1,87 miljoen euro extra aan het budget toe te voegen: zo kunnen elf andere aanvragen binnen de theaterwereld worden toegekend.

De hoop is dan ook nog niet vervlogen bij Ypma van De Kleine Komedie. “De subsidie gaat pas in vanaf januari, we zitten nu nog in de zomer. Ik heb mijn hoop gevestigd op dat extra budget. Ik zit nog even in het luchtledige, wat dat betreft.”

Smit van Bellevue heeft met grote verbazing gekeken naar de afwijzing van de subsidie bij De Kleine Komedie, en duimt voor zijn collega. “Eigenlijk vinden wij dat dit niet kan, ook in het belang van de cabaretiers die bij ons beginnen en doorstromen naar De Komedie. We gaan ervan uit dat dit gat gerepareerd gaat worden.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden