Han Lips kijkt tv

Praten over de oorlog is goed, zelfs als het impertinente vragen zijn

Han Lips schrijft elke dag over wat hij ziet op tv. Vandaag: Beau en Ik durf het bijna niet te vragen.

Ik durf het bijna niet te vragen, NPO 3 Beeld BNNVARA
Ik durf het bijna niet te vragen, NPO 3Beeld BNNVARA

André van Duin vertelde op de Dam over de ontberingen die zijn vader had doorstaan als dwangarbeider in Duitsland. Zijn vader wilde daar nooit over praten. “Dat wil je niet weten,” zei hij, als André ernaar vroeg.

Gerdi Verbeet zag het organiseren van de 4 en 5 mei-­viering als een manier om de schuld in te lossen van háár vader, vertelde ze naast Van Duin aan tafel bij Beau, in een roerende nabeschouwing op de Dodenherdenking. Haar vader ging als militair naar Indonesië voor wat we toen de politionele acties noemden. “Hij dacht dat hij als een soort Canadees zou worden onthaald.”

In de jaren zestig gingen zijn kinderen daar nog een partijtje kritisch over doen ook. “Toen sloeg hij helemaal dicht.”

We moeten praten dus. Maar hoe? Tegenwoordig is het de televisie die de tongen losmaakt. Bij Beau op RTL4. Door fascinerende documentaires op NPO 2 over Jetty Paerl, Willem Mengelberg en Jacoba van Tongeren. Door de oorlogsfilms die elk jaar grijs worden gedraaid. En door het NOS Journaal met een nog altijd hevig geëmotioneerde ooggetuige die toen hij 14 was gedwongen werd te kijken bij de executie van dertig verzetshelden aan het Weteringplantsoen.

Het beste voorbeeld zag Lips in een kinderprogramma op NPO 3. Het was nog een herhaling ook. Voor Ik durf het bijna niet te vragen mogen kijkers ronduit impertinente vragen insturen. ­Eerder waren het trans personen, ex-gedetineerden en alcoholisten die de vragen beantwoordden. Dit keer gingen ouderen in op hun oorlogsverleden.

Ernst (91) overleefde meerdere concentratiekampen. Hij zorgde dat de SS’ers zijn naam kenden zodat ze hem als mens zagen. “Mens tegen mens is anders dan mens tegen niks.” Dat was wat bij hem kwam bovendrijven na vragen als: ‘Heeft u weleens in uw broek gepist van angst?’ Of: ‘Was de oorlog goed voor uw Duits?’

Het indrukwekkendst vond Lips de jongen die in 1942 werd geboren uit de relatie van zijn moeder met een al snel weer verdwenen Duitse soldaat. “Op Bevrijdingsdag begon voor mij de oorlog. Ik was dat moffenjong,” zei hij. Nog steeds voelt hij zich meer Duitser dan Nederlander. “Duitsers zijn nooit lelijk tegen me geweest. Nederlanders wel.”

Reageren? hanlips@parool.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden