Plus

Portretfotograaf Alex ten Napel focust zich nu op kippen

Na 25 jaar portret-fotografie had Alex ten Napel (57) het wel gezien. 'Die mensen elke keer.' Nee, dan kippen; die zijn veel kleurrijker. In de Twentse Krielhaan ziet de fotograaf een balletdanser, in de Brabanter een voorzitter van de raad van bestuur. 'Contact maken is het mooiste.'

Soms duurt het slechts een milliseconde, daarna is het moment vervlogenBeeld Alex ten Napel

De kippen kwamen voor de Amsterdamse fotograaf Alex ten Napel precies op het juiste moment. Na vijfentwintig jaar portretfotografie had hij het wel gezien; die mensen elke keer.

Met hun gezichten met twee ogen, twee oren, een neus en een mond. "Het was toch meer van hetzelfde. Ik kon eigenlijk niet meer zo goed naar mijn beelden kijken. Het verveelde me, weet je?"

Hij heeft de afgelopen decennia furore gemaakt met prachtige portretreeksen. Series van mensen met alzheimer, van kinderen in het water, van ouderen met een verstandelijke beperking en van kinderen van twaalf. Alleen had Ten Napel steeds vaker het idee dat hij - en dat is zijn woordkeuze - 'zijn ei wel had gelegd' in de portretfotografie.

Chaamse HoenBeeld Alex ten Napel

Moest hij dan helemaal stoppen? Met die gedachte speelde hij even, maar daarvoor was het toch te leuk. Hij had gewoon een ander onderwerp nodig. Hij wilde lekker fotograferen, zonder veel gedoe. Zonder het 'mooie foto, maar ik herken me er niet in' dat hij nog weleens te horen kreeg.

Ontroeren
Het waren de schilderijen de zeventiende-eeuwse pluimveeschilder Melchior d'Hondecoeter die hem op het spoor zette. Een bezoek aan het Nederlands Pluimveemuseum in Barneveld, nu twee jaar geleden, deed de rest.

Sindsdien is er bijna niets wat Ten Napel zo kan ontroeren als een kip of een haan. In verschijningsvorm, met hun kinlellen en kammen, vindt hij ze vele malen spannender en diverser dan mensen. "Als ik zo'n kip zie lopen, kan ik echt helemaal onder de indruk zijn. Het is een wandelend kunstwerk."

Voor de serie hennen- en hanenportretten waaraan hij werkt, heeft hij de afgelopen twee jaar vele dagen doorgebracht in de schuren van pluimveehouders in de Achterhoek en in Brabant. Hij fotografeert niet elke willekeurige kip, maar focust zich op de 22 officiële Nederlandse hoenderrassen.

Rare kunstenaar
De pluimveehouders zijn veelal oude, gepensioneerde mannen met als hobby kippen fokken. Ze zijn fanatiek bezig met de Baardkuifhoender, Uilebaard of Chaamse Hoen. Met de mooiste exemplaren doen ze mee voor de prijzen op de jaarlijkse pluimveeshows.

Ondanks dat de pluimveehouders kippenliefhebbers zijn, moesten ze toch vaak lachen als Ten Napel zich meldde. De rare kunstenaar uit Amsterdam die een mobiele fotostudio neerzette voor de kippen. Die er niet om maalde of de staart of rug goed gefokt was, maar die er zijn heel eigen, ongrijpbare criteria op nahield.

Hollandse Kriel haanBeeld Alex ten Napel

In de schuur was hij dan uren bezig voor het perfecte portret. Dan maakte hij weleens zevenhonderd foto's. Op zoek naar dat ene moment waarop de kip toonde hoe bijzonder mooi zij eigenlijk is. "Een kip is maar een gewoon beestje natuurlijk. Dat de hele dag kakelt. Nietszeggend eigenlijk. Soms, heel onverwacht, is er zomaar iets heel moois."

Het zit hem voor de fotograaf in de kleuren en patronen. Hoe de kip staat en draait; soepel en sierlijk, gracieus. Lang niet alle kippen hebben het. Vaak ziet Ten Napel in het hok wat een 'dooie kip' is en welke kip karakter heeft, dat nog eens wordt versterkt door het glanzende effect van studiolampen op de kippenveren.

En door eens niet op ze neer te kijken, maar de kip op dezelfde ooghoogte te bezien, kan er volgens Ten Napel iets bijzonders gebeuren.

"Dan krijgt dat nietige kippetje of haantje opeens zo veel power. Dat is wat ik wil. Ze op zo'n manier neerzetten dat ze je aandacht vangen. Dat je onder de indruk bent van hun schoonheid en persoonlijkheid."

Ballerina
Ten Napel vergelijkt het graag met straatfotografie, waarbij uit alledaagse taferelen een magisch moment wordt gedistilleerd. Soms duurt het slechts een milliseconde, daarna is het moment vervlogen. Maar als het lukt dat vast te leggen, kan hij er emotioneel van worden.

Het zijn momenten waarop hij het idee heeft dat hij echt contact maakt en die voor hem bijzonder blijven. "Als ik een kip heb gefotografeerd, kan ik daar echt nog uren van nagenieten achter mijn beeldscherm."

Hij wijst op de uitvergrote foto van de Brabanter - een hoenderras - die aan de muur hangt van zijn appartement in de Rivierenbuurt. "Kijk hoe ze je aankijkt. Alsof ze haar mouwen heeft opgestroopt en zegt: fotografeer me maar, kom op, hier ben ik."

Op de foto's probeert Ten Napel de hennen en hanen een ziel te geven; iets menselijks. In de Brabanter die met de borst vooruit staat, ziet hij een voorzitter van een raad van bestuur. De Twentse Krielhaan die een draai maakt, is een balletdanser. En de kip met de prachtige vacht lijkt haar nieuwe bontjas te tonen.

Het fotograferen van de kippen maakt hem nederig en hij is voorlopig niet van plan te stoppen. "De kip heeft de regie. Ik moet wachten, heb niets te vertellen en registreer alleen maar. Dat werkt heel bevrijdend. Kippen maakten van mij de gelukkigste fotograaf op aarde."

Hollandse Kuifhoen haanBeeld Alex ten Napel
Barnevelder haanBeeld Alex ten Napel
Brabanter henBeeld Alex ten Napel
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden