Pop: Diverse artiesten - The history of rhythm and blues, part one 1925-1942 ****

Geen genreaanduiding zo vaag als rhythm and blues of zoals tegenwoordig meestal gezegd en geschreven wordt: R&B. Het is een containerbegrip waar de muziek in past van groepen en artiesten zo uiteenlopend als Ray Charles, Mary J. Blige, Big Joe Turner, Beyoncé, James Brown, de Stones, Beyoncé, Dr. John, Little Richard, Cab Calloway, R. Kelly, Aretha Franklin, Stevie Wonder, TLC en zelfs de Nederlandse Bintangs.

Het was de latere platenproducer Jerry Wexler die als redacteur van Billboard, het vakblad van de Amerikaanse muziekindustrie, in 1949 de term rhythm and blues bedacht. Het blad wilde voortaan ieder nummer een lijst plaatsen van de best verkochte platen op het gebied van zwarte muziek. Zulke muziek heette in de Verenigde Staten lang race music, maar omdat race zo ongemakkelijk dicht tegen racism aan lag, was er grote behoefte aan een andere aanduiding.

Wexlers nieuwe term voor populaire zwarte muziek sloeg direct aan. Die zwarte muziek had rond 1949 een duidelijke vorm. Het ging om opgewekte muziek die de mensen aan het dansen wilde krijgen. Bij alle veranderingen die de zwarte muziek in latere jaren zou doormaken, bleef de term rhythm and blues meestal gewoon gehandhaafd. Doowop, Soul, funk, swingbeat en zelfs hiphop, het zijn in wezen allemaal verschijningsvormen van rhythm and blues. Op de vier cd's die tezamen het eerste deel van de The history of rhythm and blues vormen, worden de grenzen van het genre nog verder opgerekt. Countryblues, gospel, ragtime, boogie woogie, swing, jive, ze staan hier broederlijk naast elkaar.
De box, een uitgave van het speciaal voor deze serie in het leven geroepen Brits platenmaatschappijtje Rhythm and Blues Records, bevat in totaal 95 songs, die een opwindend beeld geven van de roots van de hedendaagse zwarte muziek.

Waarom de collectie in 1925 begint, wordt niet helder, maar duidelijk is wel waarom hij ophoudt in 1942; dat was het jaar waarin in de Verenigde Staten gingen deelnemen aan de Tweede Wereldoorlog. Die vooroorlogse periode was een turbulente tijd voor zwart Amerika. De grootste verandering betrof wat Amerikaanse historici wel aanduiden als the black Diaspora.

Van1910 tot ver in de jaren zestig zijn niet minder dan vijf miljoen zwarte Amerikanen van het platteland in het Zuiden naar de grote steden in vooral het Noorden getrokken. Daarbij oefende Chicago de meeste aantrekkingskracht uit op zwarten die hun levensomstandigheden hoopten te verbeteren.

Die trek naar de stad had grote invloed op de zwarte cultuur, en op de muziek in het bijzonder. De blues onderging bijvoorbeeld een ware gedaanteverwisseling: voor de oorlog was het akoestische plattelandsmuziek, na de oorlog werd het elektrisch versterkte, typische grotestadsmuziek.

Op de eerste cd van The history of rhythm and blues, part one komt vooral de pure countryblues uit de jaren twintig en dertig aan de orde. Ongelooflijk ruige nummers zijn het vaak, zowel qua muziek als qua tekst.

Een visuele handicap bleek voor vooroorlogse bluesartiesten geen belemmering het te maken in de muziek. Zie hun namen: Blind Lemon Jefferson, Blind Blake, Blind Joe Reynolds, Blind Roosevelt Graves, Blind Willie Johnson¿ Die laatste verloor als zevenjarige het zicht als gevolg van een uit de hand gelopen ruzie met zijn stiefmoeder. Johnson combineerde het beroep van blueszanger met dat van rondreizende prediker, een in die tijd niet ongebruikelijke combinatie.

Op de overige drie cd's van de box gaat het er over het algemeen iets beschaafder, maar zeker niet minder opwindend aan toe. Dat rhythm and blues wortelt in de blues en gospel, wisten we. Wat deze verzameling aantoont is hoezeer ook jazz een bron was. De muziek van jazzgigant Louis Armstrong en swingkoning Benny Goodman detoneert in deze collectie geenszins.

Er valt wel wat aan te merken op de samenstelling van deze box (waar is bijvoorbeeld Leadbelly? Waarom komt New Orleans er zo bekaaid van af?), maar hij doet zeker uitzien naar het volgende deel. Jammer is het dat de box zo ontzettend saai is vormgegeven. En waarom kost het zo veel moeite de cd's uit de verpakking te halen?

Alle titels en uitvoerenden staan behalve in het tekstboek ook nog eens vermeld op een los kaartje. Goed idee, maar de letters zijn helaas zo klein dat iedereen van boven de veertig er gegarandeerd een leesbril bij nodig heeft. (Rhythm and Blues Records)
(PETER VAN BRUMMELEN)

null Beeld
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden