Plus

Politiek verslaggever Jaïr Ferwerda: 'Ik hou van bellen, leuren en sleuren'

Politiek verslaggever Jaïr Ferwerda levert elke dag een item voor Jinek: dagen van zestien uur zijn geen uitzondering. 'Als er geen uitzendingen zijn, ga ik vaak op de bonnefooi naar de Kamer, kopjes koffie drinken.'

Freelance televisiepresentator en programmamaker Jaïr Ferwerda Beeld Daniel Cohen

Een interview vindt Jaïr Ferwerda (42) prima, maar op één voorwaarde: hij wil het niet hebben over 'de methode-Ferwerda' en over de vergelijking met PowNed en Rutger Castricum. "Dan gaat het niet door, daar heb ik echt geen zin in," zegt hij over de telefoon.

Een paar dagen later is de toon aanzienlijk goedmoediger. "O ja, sorry, we spraken elkaar terwijl ik druk bezig was. De dagen dat ik aan het werk ben zijn intens, ik zit echt in een cocon. Ik kan er dan niet veel naast hebben.

"Waarom vindt u het vervelend om met PowNed te worden vergeleken?
"Omdat ik er al zo vaak naar gevraagd ben, en de vergelijking echt nergens op slaat. Ik maakte twaalf jaar geleden voor de televisiezender Het Gesprek al filmpjes op het Binnenhof, toen bestond PowNed nog helemaal niet. Er wordt vaak geprobeerd een bepaald labeltje op mij te plakken, maar ik heb mijn eigen stijl en mijn
eigen toon. Mijn vrolijkheid is niet geacteerd. Ik zou het niet zo lang hebben volgehouden als ik een trucje zou opvoeren."

Hebt u de weg geëffend voor de Rutger Castricums van deze wereld?
"Nee joh, dat zou wel heel pretentieus zijn. Bovendien keek er in 2007 geen hond naar Het Gesprek, dus laten we mijn invloed niet overschatten. Ik maakte toen Het Binnenhof van Jaïr: een luchtig politiek weekoverzicht met wat vaste items, met onder anderen Mei Li Vos, John Leerdam en Rita Verdonk. Ik wilde de
politiek op een andere manier laten zien. Eigenlijk heb ik nog dezelfde toon als toen."

Groot verschil: de filmpjes die u maakt voor Jinek worden dagelijks door zo'n miljoen mensen gezien. Wat is de methode-Ferwerda?
"Ik probeer in vier minuten, want zo lang duren de filmpjes, een zo duidelijk en origineel mogelijk verhaaltje te vertellen. Ik probeer het altijd net even anders te doen dan andere Haagse journalisten. Zo wil ik eigenlijk zo min mogelijk beelden schieten bij de 'patatbalie', die zone net buiten de de plenaire zaal waar politici de pers vaak te woord staan. Ik vind shots uit de wandelgangen of op de werkkamer van een Kamerlid veel leuker."

"Bij ministers wil ik graag mee op werk­bezoek, of meerijden in de dienstauto. Welke muziek staat op, hoe is de band met de chauffeur, dat zegt veel over iemand. Op een dag verzamelen schiet mijn cameraman vaak anderhalf uur aan beeldmateriaal. Als we dan terugrijden naar de studio in Amsterdam ben ik op de achterbank aan het spotten welke beelden ik ga gebruiken. Rond een uur zes begint ik met monteren, dan gaat de eerste versie om ongeveer half tien naar Ewart van der Horst, de hoofdredacteur van Jinek. Er moet altijd nog wel iets veranderd worden, de definitieve versie is meestal pas vlak voor de uitzending af."

En hoe laat beginnen uw werkdagen?
"Die beginnen om zeven uur 's morgens met het lezen van de kranten en afstruinen van de websites. Dan breng ik mijn twee dochters weg en bel ik even met de redactie over wat we die dag gaan doen. Je moet elke dag iets nieuws bedenken, dat geeft druk. Het is heel cliché, maar je bent echt zo goed als je laatste item."

Van zeven uur 's ochtends tot elf uur 's avonds werken, dat lijkt me nieuw conform de omroep-cao.
"Ik zou het ook niet het hele jaar kunnen doen. Het is prettig dat Jinek en Pauw om en om drie maanden achter elkaar op televisie zijn. In de maanden dat er geen Jinek is, haal ik veel tijd in met mijn vrouw en mijn dochters van 3 en 9."

"En vergeet niet: ik vind het waanzinnig leuk werk. Ik kan oprecht enthousiast worden als ik door de gouverneur van Limburg een rondleiding door Maastricht krijg, of als er containers zijn aangespoeld zijn en ik met de burgemeester van Schiermonnikoog, Ineke van Gent, over het strand loop. Leuk mens trouwens."

"Straks mag ik weer naar Den Haag en ik heb nog geen idee wat ik ga maken. Soms heb je van tevoren een plan, maar vaak ontwikkelt een verhaal zich gedurende dag. Net als het mogelijk is dat er 's middags iets gebeurt waardoor alles wat je hebt gemaakt de prullenbak in kan."

Ferwerda komt uit een 'maatschappelijk geëngageerd' nest. Politieke discussies aan tafel, betrokken zijn bij de samenleving. En ook: een mentaliteit van ondernemen, van dingen doen. Ferwerda's vader was directeur van een welzijnsstichting, zijn moeder was druk in het bestuursleven in Helmond. "Dan richtte ze een literair café op en dan groeide het uit tot avonden waar 800 mensen op afkwamen."

Ferwerda was amper 20 toen hij als stagiair mee mocht helpen bij het opzetten van de eerste dagelijkse talkshow op televisie, Barend en Van Dorp. Niemand gaf een stuiver voor het plan: Nederland zou veel te klein zijn voor een praatprogramma dat elke avond op de buis zou zijn. Maar hoe meer mensen zeiden dat het niks zou worden, hoe gemotiveerder Frits Barend en Henk van Dorp werden om het wél te laten slagen. Ferwerda: "De drive van die twee was ongelooflijk. Ze waren letterlijk dag en nacht met dat programma bezig."

Hun enthousiasme werkte aanstekelijk. Wat heet: Ferwerda raakte zo verslingerd aan het werk, dat zijn moeder opbelde en van Barend en Van Dorp eiste dat ze zijn zoon eerst zijn opleiding af zouden laten maken voordat hij weer bij ze mocht werken. En dus raffelde Ferwerda in de paar maanden dat er geen uitzendingen waren zijn studie af, om daarna weer terug te keren bij het programma.

CV

Geboren
Helmond, 28 september 1976

Opleiding
- Wilhelminaschool, Helmond
- Jan van Brabant­college (havo), Helmond
- Hogeschool voor Journalistiek, Tilburg

Loopbaan
- 1999 - 2006, Barend en Van Dorp
- 2006 werkt voor Wilfried de Jong, onder meer aan serie Over vaders en zonen met Hugo Borst
- 2007-2010 Het Gesprek, met onder meer Het Binnenhof van Jaïr
- 2010 Maakt als freelancer 10 politieke documentaires, presenteert De Rekenkamer, heeft een societyrubriek in NRC Handelsblad, werkt met Sven Kockelmann bij Oog in oog
- 2016 Begint journalistieke start-up Verhalenmarkt, met Jeroen Smit en Sander Heijne
- 2017 Dagelijks item in Jinek

"Ik vond het een fantastische baan. Ik moest mensen aan tafel zien te krijgen: dus een hoop bellen, leuren en sleuren. En ik bedacht items en filmpjes. Met name bij Villa BvD, tijdens voetbaltoernooien, was het een en al creativiteit. Alles kon. Ik maakte een filmpje met Jan Marijnissen die op het strand wegdroomde,
en dan zag je hem daarna op een golfbaan champagne drinken en oesters eten. Fantastisch. Ik hou erg van mensen die zichzelf niet al te serieus nemen."

Komt dat ook terug in uw huidige werk?
"Ik ben van nature een positief persoon. Ik hou niet zo van cynisme, maar maak liever items met een lach. Als na een zwaar debat een minister met stoom uit z'n oren de zaal uitkomt, kun je vragen of hij van plan is om af te treden, maar wat levert dat nou op? Ik vind het dan leuker om een andere toon aan te slaan en iets te zeggen als: "Zo, dat was een zware avond voor u!"

Leent elk onderwerp zich voor die luchtige toon?
"Ja, je kunt er altijd een eigen draai aan geven. Het is ook niet altijd leuk of grappig wat ik doe, vaak genoeg komen serieuze onderwerpen aan bod, zoals het kinderpardon, pensioenen of het klimaat. Ik zorg dat ik altijd goed geïnformeerd tegenover politici sta, dat ik weet waar het over gaat. Politiek is best ingewikkeld; daarom stel ik politici vaak de vraag of ze het mijn moeder in Helmond ook uit kunnen leggen."

Windt u zich wel eens op over de lelijkheid van politiek?
"Ik vind het vooral heel fascinerend. Een misvatting over politiek is dat het allemaal heel doordacht is, dat iedereen op het Binnenhof met een soort House of Cards-achtige strategie opereert, maar politici handelen vaak ook maar gewoon naar het moment en op basis van persoonlijke verhoudingen. Dat wil ik laten zien."

Is het risico niet dat politiek een groot gezelschapsspel wordt?
"Nee, want dat menselijke aspect verklaart wel hoe besluiten tot stand komen. Neem nou de huidige coalitie van vier partijen: dat was niet de gedroomde coalitie - VVD, CDA, D66 en ChristenUnie denken fundamenteel anders over zaken als het klimaat, voltooid leven of het kinderpardon. De persoonlijke overtuigingen van die mensen doen er enorm toe."

Zijn er politici die niet gediend zijn van uw aanpak?
"Van Wilders tot Kuzu, iedereen praat met me. Dat komt ook omdat ik er al zo lang rondloop. En ik investeer in relaties. Als er geen uitzendingen zijn, ga ik vaak op de bonnefooi naar het Kamergebouw. Gewoon een beetje rondlopen, praatjes maken, kopjes koffie drinken."

U maakte tien politieke documentaires, onder meer over het eerste kabinet-Balkenende, over de strijd tussen Mark Rutte en Rita Verdonk, over dat dramatische CDA-congres. Waarom bent u daarmee gestopt?
"Ik miste de dagelijkse snelheid. Er gaat enorm veel tijd en energie zitten in research en je moet iedereen te spreken krijgen. Dat laatste is best lastig. Zo wilde ik een documentaire maken over wat er bij GroenLinks gebeurde toen Femke Halsema vertrok en Jolande Sap het overnam, en alle chaos die daarna uitbrak, maar nu gaat alles weer goed met die partij en willen de hoofdpersonen van toen niet meer terugblikken op die tijd. In de Britse politieke is er een veel sterkere traditie van terugblikken, in Nederland ontbreekt die helaas."

Over terugblikken gesproken: hoe kijkt u terug op Het Gesprek?
"Ik vond het een dappere poging van Frits Barend, Harry de Winter, Ruud Hendriks en Derk Sauer een zender te beginnen die ruimte bood voor lange interviews. Het was een goed idee dat niet zo goed werd uitgevoerd. Het begon in een soort Oost-Europees Ikea-decor, de techniek haperde en er werkten te weinig mensen. En dan was het ook nog eens crisistijd."

freelance televisiepresentator en programmamaker Jaïr Ferwerda Beeld Daniel Cohen

Het is mislukt, maar ik heb altijd wel bewondering voor mensen die aan een avontuur beginnen zonder te weten hoe het afloopt."

U heeft zelf ook een bedrijf.
"In 2016 ben ik samen met Jeroen Smit en Volkskrant-journalist Sander Heijne de
Verhalenmarkt begonnen: een platform dat freelancejournalisten koppelt aan opdracht­gevers. De mediawereld is best traditioneel: journalisten hebben een eigen netwerk nodig om hun stukken te slijten. Wij hebben een systeem opgezet waar ruim achthonderd Nederlandse en Vlaamse freelancejournalisten hun ideeën op kunnen zetten, die dan via een soort twitterfeed bij redacties terechtkomen."

En u krijgt dan een percentage?
"We verdienen er vooralsnog niets aan. Maar we zijn een social enterprise en hebben veel subsidie gekregen, onder meer van het Stimuleringsfonds voor de Journalistiek. Uiteindelijk moet het zichzelf bedruipen, maar nu is het vooral nog bouwen en investeren. Er werken nu vijf mensen, het gaat de goede kant op."

Dat kunt u toch niet naast uw tv-werk doen?
"In de maanden dat er geen Jinek is heb ik er wel tijd voor. Ik ben van mezelf een behoorlijk energiek persoon en vind veel dingen leuk. Bij Barend en Van Dorp heb ik geleerd om hard te werken en altijd door te gaan. En als je het niet leuk meer vindt, ga je iets anders doen, maar dan heb je er in elk geval iets van geleerd. Alles beter dan behoudend zijn en opgeven bij het eerste zuchtje tegenwind. Kom op nou! Jeetje, ik klink nu net als Emile Ratelband."

Opgebiecht

Leermeester
"Frits Barend en Henk van Dorp. Mijn carrière begon bij hen, zij leerden mij altijd te blijven sleuren, trekken, nooit op te geven. Ze bellen me nog steeds. "Met Henk. Niet altijd dezelfde Kamerleden voor de camera," krijg ik dan te horen."

De beste uit het vak
"Eva Jinek. Dat klinkt misschien slijmerig, maar ze is echt heel goed. Eva weet altijd de juiste toon te pakken, of ze nu met Jan Smit of met een minister praat."

De slechtste uit het vak
"Ik zou het heel aanmatigend vinden om daar antwoord op te geven."

Beste advies dat ik kreeg
"Niets is onmogelijk. Geef niet op bij de eerste tegenslag. Als je nee krijgt, probeer het op een andere manier. Tijdens de formatie wilde ik de onderhandelaars in beeld hebben terwijl ze in het Johan de Witthuis zaten. Ik heb toen bij veertig mensen aangebeld met de vraag of ik op hun dak mocht staan. Bij de veertigste lukte het."

Het slechtste advies
"Kies voor zekerheid'. Behoudend zijn, dat brengt je nergens. Probeer het gewoon; als het mislukt, heb je er tenminste een mooi avontuur aan overgehouden."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden