Plus Ten Slotte

Pieter Steinz (1963-2016): een welsprekende gids in de wereld van cultuur

Pieter Steinz, die maandag overleed aan de gevolgen van ALS, speelde zijn rol van culturele gids met verve. Daarbij beperkte hij zich niet tot de Hoge Kunsten alleen.

Pieter Steinz in 2014. Beeld Dingena Mol

Pieter Steinz was recensent en oud-chef boeken bij NRC Handelsblad en directeur van het Nederlands Letterenfonds, maar hij was toch vooral een zeer welsprekende gids in de wereld van de literatuur, de muziek, de kunsten en al het andere wat de cultuur te bieden heeft.

In zijn boek Made in Europe - de Kunst Die Ons Continent Bindt beschreef hij in 104 aanstekelijke essays de mensen en de dingen die op cultureel gebied het gezicht van Europa hebben bepaald.

Op die manier wilde hij laten zien dat Europa meer is dan de eurocrisis, gesteggel in Brussel en absurde regelgeving.

Liefde
Steinz beperkte zich niet tot de Hoge Kunsten, zoals de Griekse tragedies, de Russische roman, Bach, Brancusi en Bausch. Asterix, Serge Gainsbourg en de Poolse mazurka's mochten ook meedoen.

Het boek werd overal juichend ontvangen. Dit boek zou wervende leerstof op alle scholen moeten zijn. Zelfs voor wie een afschuw had van 'Europa', waren de schoonheid en de culturele rijkdom van Europa overtuigend aangetoond.

De rol van culturele gids speelde Steinz al eerder met verve. Hij schreef boeken waarin hij zijn liefde voor de popmuziek (en voor lijstjes) en zijn liefde voor de wereldliteratuur met de lezer deelde.

Nuchter
Gids willen zijn veronderstelt een zekere pretentie, maar Steinz maakte die volledig waar, ook doordat hij die pretentie relativeerde en elke zwaarwichtigheid vermeed.

Over zijn ziekte schreef hij verbluffend nuchter. En hij gaf er een mooie literaire draai aan door zijn beschrijvingen te verbinden met boeken die hij had gelezen.

Hij vergeleek zijn positie als patiënt die de vreemdste dingen meemaakt, met Alice in Wonderland. De droge eerste zinnen: 'Als u dit leest, heb ik een slang in mijn buik. Tenminste, dat is de bedoeling, want de vorige poging om mij een zogeheten PEG-sonde in de maag te splitsen, strandde op de operatietafel.'

Pieter Steinz bij de presentatie van de plannen voor de Boekenweek in 2015. Steinz was de schrijver van het boekenweekessay. Beeld anp

Toonzetting
Een van de absurdste alternatieve remedies die hem werden aangeraden, was het elke ochtend drinken van een glas Coca Cola. Zijn arts wist ook niet waarom het werkte, maar het werkte enigszins. En dan schrijft Steinz het grappige zinnetje: 'Inmiddels ben ik dol op de geur van cola in de morgen.'

Eerder kwam hij wegens slapeloosheid uit bij J.C. Bloem: Denkend aan de dood kan ik niet slapen/ en niet slapend denk ik aan de dood.

Maar de toonzetting van zijn eigen tekst is heel wat minder dramatisch: 'Een lachebekje was hij niet, Jakobus Cornelis Bloem. Zijn gedichten, waarin het altijd zachtjes lijkt te regenen, zijn de Hollandse pendant van de blues. De beroemde oneliners (En Dan: 't Had Zoveel Erger Kunnen Zijn en Alles Is Veel Voor Wie Niet Veel Verwacht) zijn variaties van het Woke Up One Morning... en I've Been Down So Long van de grote blueszangers.'

En passant laat hij ook hier zijn voorliefde voor culturele dwarsverbanden zien.

Zijn dochter Jet
Steinz, die geschiedenis en Engelse taal- en letterkunde heeft gestudeerd, kreeg twee jaar geleden een prijs van de Stichting Gouden Ganzeveer: de Gouden Ereveer. Die prijs werd speciaal voor hem ingesteld, omdat de reguliere Gouden Ganzeveer nu eenmaal niet mag worden uitgereikt aan iemand uit het boekenvak.

Bij de uitreiking van de prijs in Paradiso sprak niet Pieter Steinz - spreken kon hij niet meer - maar zijn dochter Jet. Ze zei: "Iemand die zich méér heeft ingezet voor het geschreven en gedrukte woord in Nederland kan ik me eigenlijk niet voorstellen. Papa, gefeliciteerd."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden