Arthur (rechts) en Lucas Jussen.

PlusAchtergrond

Pianobroers Jussen eren hun leermeester met een album

Arthur (rechts) en Lucas Jussen.Beeld Marco Borggreve

Het nieuwe album van Lucas en Arthur Jussen heet Dutch Masters en bevat uitsluitend muziek van Nederlandse componisten. ‘Dit is onze hommage aan Ton Hartsuiker van wie we heel veel hebben geleerd.’

Erik Voermans

Lucas (1993) en Arthur (1996) Jussen, internationaal gekend en geroemd als pianospelende broers, liepen al tijden rond met het plan een heel album te wijden aan muziek van Nederlandse componisten. Ze zijn er al vele jaren enthousiast over.

Het zaadje voor het plan werd in hun prille muzische jaren geplant door Ton Hartsuiker. De in 2015 overleden pianist en oud-conservatoriumdirecteur liet de Jussens, toen ze nog nauwelijks aan de luiers waren ontsnapt, kennismaken met de Sonatines van Willem Pijper en andere muziek van bijna, of volledig vergeten Nederlandse grootheden.

“Ton is ontzettend belangrijk voor onze ontwikkeling geweest,” zegt Lucas. “Ik deed mee aan de Rotterdamse pianodriedaagse, waar ik Ah vous dirai-je, mamam van Mozart speelde – variaties op Altijd is Kortjakje ziek. Dat heb ik destijds voor de finale voorgespeeld aan Ton en aan Rian de Waal. Zo is het contact ontstaan. Daarna ging ik elke twee weken naar Ton in Utrecht. Ton woonde tegenover het Rietveld-Schröderhuis. Meteen vanaf het begin vond ik dat ontzettend leuk. Arthur, toen zeven jaar, ging mee. Ton sprak op een heel volwassen manier tegen ons over muziek en dan vooral de hedendaagse muziek waar hij een groot voorvechter van was, maar ook over beeldende kunst.”

“Soms was het weleens een uurtje te lang,” vult Arthur aan.

“Maar het waren altijd ongelooflijk inspirerende middagen, waar we ontzettend veel van hebben geleerd,” zegt Lucas.

Lang meegaande stukken

Arthur: “De stukken op Dutch Masters zijn eigenlijk een weerslag van die tijd. De meeste stukken op het album, de Sonate voor 2 piano’s van Pijper, Séries van Louis Andriessen, Cristalli van Jan Wisse en het Divertimento van Leo Smit, gaan al jaren met ons mee. Voor ons voelt deze muziek net zo natuurlijk aan als Bach of als Sjostakovitsj en Stravinsky op ons Russische album.”

“Ton vroeg zich nooit af of het voor twee kinderen van dertien en tien wel leuk was om te horen over Picasso en Rothko, of over Webern en John Cage. Hij vertelde gewoon wat hij wilde vertellen, zonder op de knieën te gaan. Daar heb ik met terugwerkende kracht alleen maar meer bewondering voor gekregen. Hij wist ontzettend veel en zijn begeestering was waanzinnig aanstekelijk. Het ís ook nutteloos je af te vragen wat andere mensen ergens van vinden als je zelf ergens enthousiast over bent. Dat was misschien wel de belangrijkste les. Dus als andere mensen Dutch Masters niet zo waarderen, dan is dan jammer – vooral voor hen.”

Steun van de platenmaatschappij

Lucas stipt nog een belangrijk punt aan. “Als iedereen in zijn jeugd les had gekregen zoals wij van Ton, op onze ontvankelijke leeftijd, was dat heel gunstig geweest voor het muziekleven. De dingen hoeven namelijk echt niet allemaal makkelijk gemaakt te worden. Dat deed Ton in elk geval totaal niet.”

Nee, de platenmaatschappij sputterde niet tegen toen de Jussens over hun Nederlandse project begonnen. Lucas: “Deutsche Grammophon stond er volledig achter, al wisten ze natuurlijk ook wel dat ze er geen miljoenen exemplaren van zouden gaan verkopen. Wel gaven ze er de voorkeur aan The Russian Album eerder uit te brengen dan Dutch Masters, hoewel we die Russische stukken later hebben opgenomen dan de Nederlandse.”

Relevante muziek

De catalogus van uitgeverij Donemus met alle muziek voor twee piano’s hebben ze niet bekeken. “We wisten al zo’n beetje wat we wilden,” zegt Arthur. “Leo Smit vonden we relevant, al was het maar vanwege zijn geschiedenis – hij is vermoord in Sobibor. Jan Wisse, daar hielden we erg van, hoewel we er destijds bij Ton niks van begrepen. Louis Andriessen is natuurlijk een fantastische componist. Het stuk van Hans Henkemans kwam op ons pad via Ed Spanjaard. Hij schreef het op zijn vijftiende.”

“Theo Loevendie heeft zijn Together speciaal voor ons gecomponeerd; heel eervol. Datzelfde geldt voor In Unison van Joey Roukens, dat we in 2018 in première brachten in de NTR ZaterdagMatinee. Fantastisch stuk. Goed klinkende muziek, die tegelijkertijd geen concessies doet en die een kwaliteitsniveau heeft waar wij ons graag mee vereenzelvigen. Zeer geschikt ook om mensen die nog weinig ervaring hebben met klassieke muziek van haar schoonheid te overtuigen. Dat zal met Séries van Andriessen, een stuk uit 1958, of met Mantra van Stockhausen dat we een paar jaar terug tijdens het Holland Festival hebben gespeeld, toch minder makkelijk gaan.”

Mantra was een erg goede oefening in gedisciplineerd musiceren,” zegt Lucas.

“En ik vond het op een bepaalde manier wel verfrissend dat je je in dat stuk zo streng aan het genoteerde moest houden. Er was geen enkele ruimte voor ‘ik vind dit mooi’. Je kunt het op geen enkele manier vergelijken met de Sonate van Pijper, om maar eens iets te noemen,” zegt Arthur.

Smaakt dit project naar meer? “Jazeker,” zeggen de broers in koor.

“Maar we kunnen niet in een keer alles doen,” stelt Arthur droog vast. “Er zijn ook veel geweldige werken van Nederlandse componisten voor piano solo. Denk aan Strides van Loevendie, of Anathema en Inscripties van Peter Schat. De lijst is nog eindeloos aan te vullen. Dat is iets voor een volgende keer.”

Lucas: “We kunnen altijd nog een Dutch Masters Volume 2 maken.”

Klassiek

Artur en Lucas Jussen
Dutch Masters
(Deutsche Grammophon)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden