Review

Peter Drehmanns - De begeleider ****

Vorig jaar verraste de Duitse auteur Daniël Kehlmann met een roman in negen verhalen, getiteld Roem. De samenhang tussen de delen was groot. De vele onderlinge verwijzingen schraagden het boek, naar het voorbeeld van David Mitchells De geestverwantschap - al zei Kehl­mann dat hij dat boek niet kende.

Het derde verhaal uit Roem ging over ene Rosalie. Ze reist naar Zwitserland, want daar zijn klinieken die hulp bieden bij zelfdoding. Het gaat er net zo klinisch toe als in een privékliniek voor knieoperaties. Die klinieken voor hulp bij zelfmoord bestaan in Zwitserland.

Of Roem ertoe bij heeft gedragen, is onbekend, maar in oktober heeft de Zwitserse minister van Justitie gezegd dat een einde dient te komen aan het zelfmoordtoerisme. ''We hebben er als land geen belang bij aantrekkelijk te zijn voor zelfmoordtoerisme,'' zei de minister, Eveline Widmer-Schlumpf.

Steeds meer mensen uit het buitenland die een einde willen maken aan hun leven, gaan daarvoor naar Zwitserland. En steeds vaker gaat het om mensen die niet terminaal ziek zijn.

Na Roem verscheen vorig jaar nog een boek over dit thema. De begeleider, een roman van de Nederlandse auteur Peter Drehmanns (1960). De begeleider in kwestie is Leo Zonderland, die rond het zelfmoordtoerisme richting Zürich een handeltje heeft opgezet. Hij brengt mensen die niet langer willen leven, naar Zwitserland. Verzorgde reizen, hij laat niets aan het toeval over. Als een gigolo die het zijn clientèle naar de zin wil maken, slijmt en drijft Zonderland zijn klanten richting eeuwige jachtvelden. De reis voert naar de vijftien gram natrium-pentobarbital die aan alle ellende een einde moet maken.

Drehmanns beschrijft drie van Zonderlands klanten. Mevrouw R. is opgegeven door de psychiatrie. Eenmaal impotent is meneer M. alle lust vergaan. Mevrouw W. is een mondhygiëniste die niet langer tegen de stank kan. 'De moralisten zouden zeggen: in hoeverre kan nog sprake zijn van vrije wil wanneer iemands leven volstrekt richtingloos is geworden? Ik zeg: als iemand niet meer weet waar hij heen moet, dan bied ik hem een uitweg.'
Zoals het een goed boek betaamt, is het de stijl die het hem doet. In een prettige afwisseling van ironie en sarcasme en daarmee zwalkend tussen tragedie en zwarte humor beschrijft Drehmanns Zonderlands manier van denken en doen.

Duidelijk is dat hij er alle baat bij heeft zijn klanten zo rap mogelijk bij de kliniek af te leveren. Niets erger voor zijn handel dan een zelfmoordenaar die zich bedenkt. Hij moet aanprijzen, zachte dwang uitoefenen, volhouden. Hij mag van mevrouw R. op de autobahn maar tachtig rijden, dat schiet niet op. Al is het wel veilig. Het is zaak de klant levend in de zelfmoordkliniek te krijgen.

En ze komen aan - om te gaan, en dat in scènes die er op het moment suprème niet om liegen. Niet in de laatste plaats omdat Zonderland zich Oost-Indisch doof toont voor signalen die erop duiden dat de klanten nog te helpen zijn. Drehmanns doet dat wonderbaarlijk mooi.

''Zelfmoord moet alleen een laatste toevlucht zijn,'' aldus het Zwitserse ministerie van Justitie in een verklaring vorig jaar. Zonderland zou zeggen dat dat allang het geval is. (THEO HAKKERT)

Peter Drehmanns - De begeleider
Querido, €18,95

null Beeld
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden