Plus

Paul van Loon: 'Ik ken het geheim niet, en ik wil het ook niet weten'

Paul van Loon (61) is nu vooral bekend van Dolfje Weerwolfje en Foeksia de Miniheks, maar brak 25 jaar geleden door met De Griezelbus. De Griezelbusdag morgen is voor de lezers van het eerste uur. En ja, deel 8 komt eraan.

Paul van LoonBeeld Hollandse Hoogte

Hij is de schepper van Dolfje Weerwolfje, Foeksia de Miniheks en Meester Kikker. Ruim honderd kinderboeken heeft Paul van Loon - nog altijd de zwarte zonnebril, alleen minder haar nu hij de tondeuse heeft ontdekt - op zijn naam staan. Zijn boeken werden verfilmd en als musical opgevoerd, bij de Kinderjury is hij eeuwig favoriet.

De kast in zijn werkkamer in het Brabantse Drunen, een waar griezelkabinet met vleermuizen, weerwolfjes en ander gespuis, is gevuld met vertalingen. Hoeveel? Daarvan heeft hij geen flauw idee. China is erbij gekomen. En kom, hoe heten die landen in Oost-Europa? En Japan, Spanje, Engeland - Zuid-Korea ook. "Best apart ja, maar daar sta je niet zo bij stil."

Nu wel even stil staan dus, bij 25 jaar en acht boeken - deel nul tot en met zeven - van De Griezelbus.
"Ja klopt. De Griezelbus is het boek dat mij heeft geholpen zelfstandig schrijver te worden. Een heel belangrijk boek; je kunt het mijn doorbraak noemen. En we konden toen niet vermoeden dat het zo'n leven zou gaan leiden. Ik schreef kinderboeken sinds 1983 voor uitgeverij Zwijsen; boeken in reeksen voor een bepaald leesniveau."

"Met tussenpozen heb ik zes jaar aan De Griezelbus geschreven. Zwijsen kon het boek niet uitgeven, het paste niet in die reeksen, dus daar zeiden ze dat ik een andere uitgeverij moest zoeken. Uiteindelijk hebben zij Uitgeverij Hans Elzenga, voor 12+-boeken vol kommer en ellende, opgekocht en onder de naam Elzenga De Griezelbus als eerste boek uitgebracht."

"'We maken er 1500 van, niet de vijfduizend die je bij Zwijsen gewend bent,' zeiden ze. 'En als we ze in drie jaar kwijt zijn, is dat mooi.' Nu zijn we toe aan de 41ste druk. Het is nooit meer uit druk geweest. Voor het jubileum is De Griezelbus 1 volledig vernieuwd, met een nieuwe omslag van Ien van Laanen die ook de Harry Potter-reeks heeft gedaan. Kan ie er weer 25 jaar tegenaan."

Waarin schuilt het succes, denkt u?
"Daar kan ik nooit antwoord op geven. Waarom vinden kinderen mijn boeken zo leuk? Ik weet het niet, ik ken het geheim niet. En ik wil het ook niet weten."

"Ik moet gewoon de boeken kunnen schrijven die ik wil schrijven. Ik wil niet denken: zus of zo zullen ze wel leuk vinden. Nee, ik moet gewoon schrijven zoals ik dat deed bij de eerste Dolfje of de eerste Griezelbus. Ik had afgelopen weekend een familiedag in een kinderboekhandel in Den Haag. Dan zie je kleine kinderen lachend met hun nieuwe boek in de hand staan, en zo gaat dat nu al meer dan 25 jaar."

Weerwolven, vampiers, heksen bevolken uw wereld. Waar komt dat vandaan?
"Ik heb vroeger net als iedereen heel veel sprookjes gehoord; we voeden onze kinderen allemaal op met griezelverhalen vol heksen en reuzen. Daar moet bij mij in ieder geval het zaadje zijn geplant."

"En ik heb altijd het meest gehouden van griezelverhalen waar ook humor in zit. Grumor, noem ik het, want het moet wel een beetje griezellig blijven. De Griezelbus is niet kinderachtig; het zijn echt enge verhalen die ook volwassenen aanspreken."

"Dolfje is weer het tegenovergestelde; de eerste lieve weerwolf. Ik zag hem ineens voor me, dat ventje met die witte haartjes en dat brilletje dat er ook allemaal niks aan kan doen. Maar waar het allemaal vandaan komt, dat weet ik ook niet als het boek af is."

U schrijft als een razende, droogt het nooit op?
"Nou, over een dik boek als De Griezelbus doe ik toch wel negen maanden hoor. Het is mijn kindje, zeg ik ook altijd. Het tweede boek in de Raveleijn-reeks dat volgend jaar verschijnt, daar heb ik ook lang over gedaan. Maar dat was omdat er veel in mijn leven was gebeurd; mijn ouders zijn vorig jaar allebei overleden. Of dat een weerslag heeft in het boek, nee, dat denk ik niet. Het verhaal bepaalt wat er in het boek gebeurt. Als het een weerslag heeft, moet het onbewust zijn geweest."

De Griezelbusdag is bestemd voor lezers van de eerste generaties, nu dertigers, veertigers zelfs. Zij zijn volwassen geworden en hebben uw fantasiewereld achter zich gelaten. Maar u lijkt dat geenszins van plan.
"Ik heb ook zo veel verschillende dingen - Foeksia, Raveleijn. En Sam Schoffel, een meisjesdetective die probleem­pjes oplost, zoals een verdwenen schildpad opsporen, voor twee repen chocola."

"Mijn wereld is de wereld waarover ik wil schrijven. Ik heb geen zin in totaal realistische verhalen, dat doen anderen maar. Ik krijg dit soort ideeën. En ik moet ook maar gehoorzamen aan wat zich aandient."

Welke hoofdpersoon is uw favoriet?
"Dolfje, ja, Dolfje is me natuurlijk heel erg dierbaar. Ik wist destijds, net als met de eerste Griezelbus, niet dat het meer boeken zouden worden. Maar twee, drie jaar later kwamen ideeën in mijn hoofd waarvan ik wist: dat kan alleen maar Dolfje zijn. Met als gevolg dat er van Dolfje nu al deel 17 ligt."

'Ik heb geen zin in totaal realistische verhalen, dat doen anderen maar'Beeld Hollandse Hoogte

"Hij gaat niet meer weg uit mijn hoofd. Ik zou het ook niet leuk vinden als ik niet meer wist wat er met hem zou gebeuren. Daarvoor is hij te lang bij me."

De 'mysterieuze schrijver' P. Onnoval die centraal staat in De Griezelbus lijkt wel het meest op u.
"Dat is ook een figuur die belangrijk is. Ik krijg grappige brieven van kinderen die me schrijven: 'Wist je dat in P. Onnoval dezelfde letters zitten als in jouw naam?' Zo leuk! Dan schrijf ik terug: 'Echt waar?' Het staat nergens, dat ontdekken ze zelf. Elk jaar opnieuw."

De laatste Griezelbus, boek acht maar deel zeven omdat er ook een deel nul is, verscheen in 2008. Meestal verschenen ze om de drie jaar, is het klaar?
"Nee, er komt nog een Griezelbus 8. Ik weet nog niet wanneer. Als ik het afheb, als de tijd daar is."

Wil u niet ook voor oudere kinderen schrijven? Op een gegeven moment ontgroeien ze Dolfje en uiteindelijk ook Raveleijn.
"Ik heb wel een boek geschreven voor 12+: De Sekte van de Cobra. Maar ik schrijf voor iedereen van pakweg zeven tot 99 jaar, zeg ik altijd. Dat vind ik genoeg."

"Ik krijg ook vaak de vraag: waarom niet iets voor volwassenen? Nou, dat doe ik toch? Al die ouders lezen toch voor? Als mensen geluk hebben, lezen ze later gewoon weer kinderboeken. Dat is goed voor volwassenen. Neem nou een zakenman, tot over zijn nek in de zaken - dan is het toch prachtig om weer even in een mooie, onbekommerde wereld te komen?"

Noemt u dat maar onbekommerd. Een redacteur van deze krant, een twintiger, vertelde me dat zij bij het voorlezen van De Griezelbus altijd de klas uit mocht omdat ze veel te bang werd.
"Dat heb ik vaker gehoord en dat snap ik. Niet elk boek is geschikt voor ieder kind. Een vrouw, ook van die leeftijd, vertelde me laatst haast trots dat ze na het verhaal Beenknager uit De Griezelbus twee jaar niet meer had kunnen slapen. Haar moeder stond ernaast, ik vroeg hoe oud haar dochter toen was. Zes! Er staat niet voor niets 9+ op de rug van het boek."

"Ik maak het ook mee bij het signeren. Staat er een kind van zeven voor me met De Griezelbus. 'Je bent te jong,' zeg ik dan. Maar dan is er altijd zo'n vader die zegt: 'O, maar hij kan al heel goed lezen hoor.' Daar ga ik dan nog even tegenin: 'Ja, maar de inhoud.' En die vader: 'Kan ie best aan.' Ik raad hen mijn eigen boeken drie keer af en dan niet meer. Ja, het boek is best wel griezelig. Daarom heet het De Griezelbus. Lijkt me duidelijk."

De Griezelbusdag met Paul van Loon is morgen in het Kinderboekenmuseum in Den Haag. Vanaf 13.00 uur, leeftijd 18+ en speciaal voor de twintigers, dertigers en veertigers die zijn
opgegroeid met De Griezelbusboeken. Toegang: €15.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden