Review

Paris Central in het Cobra Museum

Paris Central, de tentoonstelling in het Cobra Museum, plaatst de Cobrakunstenaars in een artistieke context. Eindelijk! Parijs was tot de jaren zestig van de vorige eeuw wat Berlijn nu is: een magneet voor artistiek talent.

Daarvoor garant stonden relatief lage huren voor relatief ruime ateliers en woningen, een uitgebreide onder- en bovengrondse culturele infrastructuur en een gevarieerd uitgaansleven met pret en ernst tegelijk.

Parijs als mentaliteit en als smeltkroes van artistiek talent in de jaren vijftig van de vorige eeuw is het onderwerp van de tentoonstelling Paris Central in het Cobra Museum voor Moderne Kunst in Amstelveen.

Een logische plek gezien het verblijf in Parijs van alle hoofdrolspelers in de Cobrabeweging. Daarbij vallen stijl- en geestverwantschappen op, maar ook de verschillen, waardoor de tentoonstelling spannend wordt.

Dit voor de hand liggende onderwerp heeft in Nederland (en daarbuiten, behalve in Parijs zelf natuurlijk) lang op een museale presentatie moeten wachten. Jan Hein Sassen, oud-conservator van het Stedelijk Museum in Amsterdam en initiator van Paris Central, en kunsthistoricus Werner van den Belt gaan in de catalogus in op deze omissie.

Juist in de jaren vijftig, mede onder invloed van de vele kunstenaars die Europa voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog waren ontvlucht, verstootte New York Parijs van de eerste plaats op de ranglijst van culturele wereldsteden.

De vertegenwoordigers van de New York School of Art - Jackson Pollock, Willem de Kooning, Mark Rothko - werden ingehaald als de fakkeldragers van de avant-garde, die ooit in Parijs was uitgevonden. De vertegenwoordigers van de Nouvelle Ecole de Paris - Roger Bissière, Alfred Manessier, Jean Bazaine - werden beschouwd als oubollig.

Die tweedeling komt nu erg kunstmatig over, vooral omdat het spontane, procesmatige en expressionistische karakter van beide 'scholen' meer parallellen kent dan verschillen. Hoogste tijd dus voor een herwaardering.

Paris Central laat zien dat het in de jaren vijftig in Parijs een levendige boel was, galeriehouder Jean-François Jaeger vergeleek de situatie zelfs met 'un panier de crabes', een mand met krabben, oftewel een slangenkuil, maar wel een stimulerende en creatieve slangenkuil.

Schilders, beeldhouwers, fotografen, critici, schrijvers, filosofen, men bestookten elkaar met uiteenlopende ideeën, standpunten, stijlen. Het spontane automatische schrift, voor de Tweede Wereldoorlog ontwikkeld door de surrealisten, werd weer opgepakt door onder anderen Pierre Soulages, Georges Mathieu en de Cobrakunstenaars.

Jean Fautrier vond er de materieschilderkunst uit, waarnaar Antoni Tàpies, Bram Bogart en Jaap Wagemaker goed hebben gekeken, Jean Dubuffet de art brut, aan de kleurvegen van Hans Hartung werd de term tachisme gekoppeld, bij de kleurvlakken van Serge Poliakoff sprak men van lyrische abstractie. En ga zo maar door. Zo te zien was er in de jaren vijftig in Parijs net zo veel, zo niet meer aan de hand dan in New York.

De tentoonstelling Paris Central begint introvert en gevoelig, met het naar harmonie in de chaos zoekende, abstracte handschrift van Roger Bissière, Jean Bazaine en Alfred Manessier en eindigt extravert en brutaal met de wildebrasserige doeken van de Cobrakunstenaars en Ernst Nay.

En dat valt op, want het is alsof de zwarte Citroën Traction Avant werd ingeruild voor de rode Renault Dauphine. Opvallend is ook dat Paris Central niet in alle gevallen de beste bruiklenen heeft kunnen verwerven. Het Van Abbemuseum leende niet uit en het Stedelijk was weinig genereus, terwijl beide musea pareltjes uit die jaren in depot hebben. Waarom hapert het bruikleenverkeer tussen de Nederlandse musea? Jalousie de métier? (JHIM LAMOREE)

Paris Central. Vrije stad, vrije kunst in de jaren 50. Cobra Museum voor Moderne Kunst, Sandbergplein 1, Amstelveen, t/m 17 januari 2010.

Website Cobra Museum

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden