PlusExclusief

Owen Schumacher gaat met Koefnoen het theater in: ‘Imitaties? Ik krijg er een te oude kop voor’

Owen Schumacher: ‘Het begon weer te kriebelen. Hoe zou het in deze tijd met onze typetjes gaan? Hoe zou sekswerker Annet zich handhaven in de 1,5 metermaatschappij?’ Beeld Harmen de Jong
Owen Schumacher: ‘Het begon weer te kriebelen. Hoe zou het in deze tijd met onze typetjes gaan? Hoe zou sekswerker Annet zich handhaven in de 1,5 metermaatschappij?’Beeld Harmen de Jong

Bijna zes jaar na de laatste tv-uitzendingen gaat Owen Schumacher (1967) met Koefnoen het theater in, deze zaterdag is de première. Een interview aan de hand van trefwoorden. Over het afscheid van tv, de juiste tactiek om de Slimste Mens van Nederland te worden en zijn carrière als roetveegpiet.

Stefan Raatgever

Hilversum

“Ik heb er een leuke, onbezorgde jeugd gehad. Zo leuk dat het me, toen ik kinderen kreeg, een goed idee leek om weer terug te verhuizen. Na drie maanden wist ik weer waarom ik op mijn 18de naar Amsterdam was vertrokken. Hilversum heeft de pretentie van een stad, maar blijft toch een dorp. Het ging er mij iets te veel over wat je had, in plaats van over wie je bent. Ik werd er benauwd van en ben snel weer begonnen met het zoeken naar een huis in Amsterdam. Na 2,5 jaar waren we weer terug.”

Paul Groot

“Sinds 1996 werken we samen, ruim 25 jaar nu. We ontmoetten elkaar ooit bij een auditie voor een klucht van een wederzijdse vriendin, die met Paul theaterwetenschap studeerde. Paul kreeg die rol trouwens. Toen we bij Dit was het nieuws allebei in de redactie kwamen, trokken we als vanzelf naar elkaar toe. We vinden dezelfde dingen grappig, delen een gelijk gevoel voor moraal en arbeidsethos. Toen ik bij Kopspijkers ging spelen, vroeg ik Paul erbij.”

“We verschillen ook genoeg om elkaar goed aan te vullen. Paul is veel perfectionistischer, wil een scène tot op woordniveau uitschrijven. Ik ben meer van de ruwe schets, ben ook iets sneller in voor nieuwe plannen. Als het initiatief eenmaal is genomen, maakt Paul het daarna beter. Het voelt nog steeds vanzelfsprekend als we samen iets mogen maken.”

Televisie vs. theater

“Ik zei in 2016 dat ik iets van mijn identiteit kwijtraakte toen we met Koefnoen op televisie stopten. Dat kwam wellicht dramatischer over dan ik het bedoelde. Het klopt dat het in eerste instantie niet onze beslissing was om te stoppen.”

“Dat afscheid viel samen met het uit huis gaan van mijn dochter. Ineens vielen de twee belangrijkste taken in mijn leven – vader zijn en Koefnoen maken – weg. Daar raakte ik even van in paniek. Maar we hebben Koefnoen 13 jaar mogen maken. Logisch dat zo’n programma ook een keer ophoudt. Ik denk dat we zelf een jaar of drie later tot die conclusie waren gekomen. Aan de andere kant: misschien zijn we uiteindelijk wel behoed voor te lang doorgaan.”

“Toch begon het weer te kriebelen. Hoe zou het in deze tijd met onze typetjes gaan? Is ANWB-echtpaar Okko en Eugenie nog bij elkaar? Of hoe zou sekswerker Annet zich handhaven in de 1,5 metermaatschappij?”

Groningse gevangenis

“In mijn tijd bij Comedytrain was dat, begin jaren 90. We hadden nog geen Toomler en de reputatie dat je ons overal kon programmeren. Dus accepteerden we de boeking voor de gevangenis vol zelfvertrouwen. In het busje op weg naar Groningen hadden we allemaal grote praatjes. We zouden onze grappen beginnen met ‘Heb je dat ook weleens? Je loopt over straat en… Oh nee!’”

“Maar bij binnenkomst sloeg de sfeer om. Tussen de verschillende verdiepingen was kippengaas gespannen. Een maand eerder bleek een bewaarder op zijn kop naar beneden te zijn gehangen. In het amusementszaaltje stonden gewapende bewakers stuurs voor zich uit te kijken. En toen moesten wij nog beginnen.”

“Uiteindelijk kwamen we niet verder dan wat gegniffel uit de zaal. Toen kwam in de pauze ook nog de organisator naar ons toe: ‘Wat ik vergeten was te zeggen: ongeveer twee derde van onze populatie spreekt nauwelijks Nederlands.’ Het was opvallend stil in het busje terug.”

Imitaties

“Ze zitten niet in de voorstelling. Het probleem is dat als je pakweg Johan Derksen opvoert, je hem wel iets over de actualiteit moet laten zeggen. Dan moet je dus elke week de tekst herschrijven. Dat hebben we jaren voor televisie gedaan, maar wilden we dit keer niet.”

“Daarbij merken we dat we tegen de grenzen van onze leeftijd oplopen. Een jong iemand die een oudere speelt is vaak geestig, maar andersom dreigt het gevaar dat het zielig wordt. Ik speelde in het laatste tv-seizoen van Koefnoen Ali B – ja, toen kon dat nog – die vloggend over straat ging. Toen ik het resultaat terugzag dacht ik: ik heb hier gewoon een te oude kop voor. Dit moet ik niet meer doen.”

Satire

“We hebben met Koefnoen op televisie altijd het nieuws van de week becommentarieerd. Deze voorstelling gaat meer over de tijdgeest. Voor tv begonnen we elke week opnieuw met schrijven, nu konden we langer nadenken, uitproberen en bijslijpen. En dankzij Jeremy Baker hebben we geweldige liedjes en zelfs een tapdansnummer. Die werkwijze bevalt goed. We brengen nu meer amusement dan snoeiharde satire op de dagelijkse actualiteit.”

“Onze manier, die van de types, is op televisie nu simpelweg uit de mode. Arjen Lubach en Van der Laan & Woe hebben het speelveld overgenomen. Ze werken veel meer uit een journalistieke benadering. Het zal vast een cyclische beweging zijn. Na Koot & Bie waren er ook een tijd lang weinig typetjes en imitaties. Die vorm was zo van hen, dat anderen het even niet aandurfden. Totdat Studio Spaan en Kopspijkers er weer mee begonnen.”

“Bij Jeroen Woe en Niels van der Laan zit ik nu in het schrijversteam. Bij hen zie ik dezelfde drive waarmee Paul en ik in 2004 ook begonnen met Koefnoen. We moesten en zouden laten zien dat we er toe deden en stopten niet tot een scène helemaal perfect was. Nee, dat verloop vind ik niet erg. Het is juist mooi om dienstbaar te zijn aan die totale overgave en passie.”

De slimste mens

“De truc is zo goed mogelijk in het hoofd van de vragenstellers te kruipen. Zo heb ik in 2014 de quiz gewonnen. Ik heb daar heel intelligente deelnemers gezien die op de vraag ‘Wat weet u van….’ een ongelooflijke hoeveelheid kennis spuiden. Maar de kunst is te bedenken wat een redactielid door zijn hoofd heeft laten gaan toen hij de vraag bedacht. En o ja, veel die puzzels oefenen vooraf. Want ja, ik had me wel voorbereid. Als ik aan een spelletje meedoe, wil ik winnen.”

Ipie

“Voor de eerste keer hoor je haar stem in de voorstelling. Ontroerend, vind ik. Het was best lastig om voor haar iets theatraals te bedenken. Haar personage – gefilmd terwijl ze zich onbespied waant, altijd zwijgend – was echt gemaakt voor tv. Aan de andere kant was Ipie ook een van de redenen om met Koefnoen in het theater door te gaan. Het typetje is namelijk blijven leven.”

“We krijgen nog vaak berichten: ‘Ik heb op vakantie een Ipie gezien,’ of: ‘In Married at first sight zat er eentje.’ De happy single die het tegen de klippen op gezellig wil maken, blijft ontroeren. Het is Paul op zijn best.”

Mallepietje

“Sinds 2017 mijn rol in het Sinterklaasjournaal. Toen ik begon was net besloten dat alle nieuwe Pieten roetvegen zouden hebben en de Zwarte Pieten langzaam zouden worden uitgefaseerd. Ik had lang voor de discussie ooit al eens meegespeeld, toen nog helemaal zwart. Die nieuwe afspraken waren voor mij een voorwaarde om weer mee te doen. Die intocht blijft magisch. Tienduizend kinderen langs de kant die helemaal geloven in de wereld die we met z’n allen neerzetten. Een feest om te doen.”

Straatfotograaf

“Het is niet echt een carrière, hoor. Ik vind het simpelweg heel erg leuk om te doen. Het begon bij voorstelling Chez Brood, waarin ik Bart Chabot speelde, maar ook het maakproces vanaf de eerste repetities fotografeerde. Ik kreeg er ontzettend veel lol in en ging op zoek naar mijn eigen toon. Die bleek dicht bij die van Koefnoen te liggen: op straat speur ik naar herkenbare personages in een omgeving waarin ze niet helemaal lijken te passen. De foto’s zet ik op Instagram. Een beetje ironisch, maar wel met empathie. Een man op een Segway in de rij voor de pinautomaat, zwijgende echtparen in een bushokje of een vrouw die samenvalt met een reclamebord waar ze langsloopt.”

Internationaal recht

“Ben ik in afgestudeerd, ja. Of ik met die kennis iets over de situatie in Oekraïne kan zeggen? Nou, vooral dat tegen ploerterigheid uiteindelijk weinig is te doen. Je kunt de meest doortimmerde rechtssystemen bouwen, maar als iemand zich compleet aan de grondslagen onttrekt, sta je machteloos met je hele stelsel.”

“Recht is net als religie voortgekomen uit de menselijke behoefte om orde te scheppen in de wereld om ons heen. Zo’n constructie veronderstelt gemeenschappelijke normen en waarden. Maar bij Poetin speelt geen geweten op dat hem wijst op het conflict daarmee. Ik vrees dat hij, net als Trump of Baudet, werkelijk gelooft dat hij de enige is die het juist ziet. Hij is met onze redelijke middelen niet af te remmen.”

Vrouwenkleding

“In de voorstelling wens ik als sekswerker Annet de zaal ‘veel plezier met al die als wijven verklede kerels’. Inderdaad, ik sta vaker als vrouw dan als man op het toneel. Niet voor het effect, hoor. Het gaat om de personages. En daarvan blijken we aan Koefnoen meer vrouwen dan mannen te hebben overgehouden.”

“Misschien omdat we in ons repertoire van actuele imitaties al vrij veel mannen, zoals ministers en talkshoworakels, hadden zitten. Onze eigen types proberen er, in weerwil van alles, toch het beste van te maken. Ik denk dat vrouwen daarin over het algemeen beter zijn dan mannen.”

“In tegenstelling tot Jeremy en Paul geef ik mijn vrouwelijke personages in deze show geen borsten of make-up. ANWB-vrouw Eus heeft alleen een pruik en een driekwartbroek. Dat is het mooie van theater: de mensen gaan met ons mee in de illusie.”

Koefnoen Live gaat donderdag 24 maart in première in DeLaMar (was aanvankelijk 12 maart, uitgesteld vanwege een coronabesmetting in de cast).
Zie voor de straatfoto’s op Instagram: @schumacherowen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden