PlusInterview

Overzichtstentoonstelling Sarah Maple: een cocktail van provocatie, kwetsbaarheid en verwarring

De Brits-Indiase kunstenaar Sarah Maple maakt haar identiteit tot inzet en onderwerp van haar werk. Dat roept controverse op waar zij humor tegenover zet. Zaterdag opent in Koch x Bos haar overzichtstentoonstelling: 10 Years – I Still Wish I Had A Penis.

Maple figureert de laatste tijd minder in haar werk, omdat ze in verwachting is.  Beeld Sarah Maple
Maple figureert de laatste tijd minder in haar werk, omdat ze in verwachting is.Beeld Sarah Maple

De video Freedom of Speech begint conventioneel genoeg. Sarah Maple kijkt recht in de camera en vertelt over haar artistieke bedoelingen. Misschien klinken de platitudes over ‘connectie maken met het publiek’ wat hol maar daarom hoeft ze nog geen klap te krijgen van een arm die plots vanachter de camera lijkt te komen. Maple geeft geen krimp en gaat stug door, maar meer klappen volgen, met steeds kortere intervallen. Maple veegt haar uit haar gezicht, begint te hakkelen en worstelt zich in de laatste minuut al snikkend naar de eindstreep.

“Ik heb Freedom of Speech opgenomen na een periode waarin ik veel controversieel werk had gemaakt,” vertelt de kunstenaar, van wie vandaag een overzichtstentoonstelling opent bij galerie Koch x Bos. “Met beelden uit populaire cultuur reageerde ik op de negatieve stereotypen over moslims die na 9/11 gemeengoed werden. Ik schilderde een moslima met een varken in haar armen en een vrouw in boerka waar een button met de tekst ‘I love orgasms’ is opgespeld. Dat riep heftige, soms angstaanjagende reacties op. Ik hield mezelf voor dat het me niets deed. Maar in Freedom of Speech, waarvoor ik niets gepland had en zeker niet die tranen, kwam de frustratie naar boven.”

Thoughts and Prayers. Beeld Sarah Maple
Thoughts and Prayers.Beeld Sarah Maple

De video vervult je als kijker met weerzin en medelijden maar ook een gevoel van bijna sadistische genoegdoening – want dat softe geleuter wakkert de agressie aan. Het is Sarah Maple ten voeten uit: een intrigerende cocktail van provocatie, kwetsbaarheid en verwarring. Haar meest indrukwekkende werk tot nu toe is The Sarah Maple Show, een zesdelige sitcom waarin ze de kunstwereld op de hak neemt. Absurdistisch, antiautoritair en droogkomisch zoals alleen Britten dat kunnen.

“Ik ben er zelf nog niet uit wat ik dit werk moet noemen,” bekent Maple. “Ik heb me tijdenlang verzet tegen het label ‘sitcom’ terwijl de serie wel is uitgezonden door de commerciële zender Sky. In mijn hoofd is het een videokunstwerk in sitcomstijl, maar misschien is dat mijn eigen snobisme.”

Laagje ironie

Met dat antwoord omwikkelt Maple haar werk met weer een extra laag ironie. Want de beginnend kunstenaar die ze in haar show speelt, staat zelf constant bloot aan onoprechtheid en vileine machinaties. “De show is een onderzoekend commentaar op het begin van mijn carrière. Het grootste probleem van de kunstwereld is dat ze bijna niemand binnenlaat. Ik stond ellenlang op de deur te kloppen en niemand gaf antwoord. Maar ik houd wel van een beetje strijd en koester mijn positie als buitenstaander.”

Dat blijkt wel uit de hilarische fotoserie Portraits With Fans. In onvervalste receptiefotostijl poseert ze met Damien Hirst, Grayson Perry, de gebroeders Chapman en andere grootheden uit de Britse kunstwereld. Die mannen – het zijn uitsluitend mannen – slaan bezitterig een arm om haar heen of tronen haar mee als arm candy. Maple kijkt op haar beurt dodelijk verveeld of benauwd.

De kunstenaar groeide op als dochter van een Indiase moslima en een witte, Britse vader. In het ouderlijk huis werd weinig gedaan aan kunst. “Maar als tiener ontdekte ik dat ik via zelfportretten een boodschap kon overbrengen die ik niet in woorden kon uitdrukken. Omdat ik aardig kon tekenen en schilderen ging ik naar de kunstacademie.”

 If I loved you it was because of your hair: portret van Britney Spears. Beeld Sarah Maple
If I loved you it was because of your hair: portret van Britney Spears.Beeld Sarah Maple

Daar maakte ze het sleutelwerk Signs. Het is een fotografisch drieluik waarin Maple in het eerste beeld gekleed gaat in hoofddoek en een bord vasthoudt met de tekst ‘I wish I had a penis’. In het tweede draagt ze enkel rode lingerie en een bord met de boodschap ‘because then I’d fuck you’. De punchline ‘then steal your job’ houdt ze vast, gekleed in zakenpak.

Lichaam als canvas

“Er werd heftig op gereageerd, vooral door vrouwen die niets moesten hebben van feminisme. Maar mijn docent vond het goed en zei dat ik door moest gaan. Sindsdien is de positie van vrouwen verbeterd maar we zijn nog steeds ondervertegenwoordigd in collecties en galeries. Je ziet dat musea langzaam een inhaalslag maken en vergeten vrouwelijke kunstenaars in de spotlight zetten, zoals recent in Londen Sophie Taeuber-Arp en Eileen Agar.”

Zelf is Maple geïnspireerd door Sarah Lucas, die met macho zelfportretten in de jaren negentig een plek voor zichzelf bevocht in het testosteron gedreven universum van de Young British Artists. Net als Lucas gebruikt Maple haar lichaam als canvas. “Mijn werk is autobiografisch, maar wat je ziet ben ik niet zelf, meer een personage. De laatste tijd figureer ik wat minder in mijn werk maar daar komt binnenkort verandering in. Ik ben namelijk in verwachting. Als kunstenaar heeft mijn hele leven altijd rond mijn werk gedraaid, maar dadelijk komt er iets anders op de eerste plaats. Ik ben benieuwd hoe moederschap mijn werk gaat beïnvloeden.”

Sarah Maple: 10 Years – I Still Wish I Had A Penis. T/m 2 oktober in Koch x Bos Gallery, Eerste Anjeliersdwarsstraat 36

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden