Plus

Overzichtstentoonstelling Jan Sierhuis (90) in Amstelveen

Schilder Jan Sierhuis hoopt in december 90 jaar te worden. In Amstelveen biedt Museum Jan van der Togt een overzichtstentoonstelling van zijn werk.

Jan Sierhuis maakte veel schilderijen met afgehakte hoofden. 'Het heeft met oorlog te maken' Beeld Nico Koster

In zijn tienerjaren zat hij vaak op straat te schilderen. De Oudezijds Kolk, de Lutherse Kerk, de Westertoren. Jan Sierhuis herinnert zich hoe hij een kunstenaar op straat had zien werken. Gretig bestudeerde hij hoe het water geschilderd werd. De volgende dag ging de jonge Sierhuis ­direct aan de slag om die methode toe te passen.

De bijna 90-jarige schilder herinnert zich ­allerlei eigenaardigheden. Hoe trots hij was met de ruimtelijke weergave van een schip dat door een sluis voer. Dat hij in een boek had gelezen dat Rembrandt donkerrode grondverf gebruikte en hoe hij dat ook ging proberen.

De titelbordjes in Museum Van der Togt verraden dat deze vroege schilderijen tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn gemaakt. Het is niet verwonderlijk dat de stadsgezichten ook andere herinneringen in Sierhuis losmaken. Hij vertelt hoe een Engels vliegtuig boven de Jordaan cirkelde, terwijl hij de Westertoren schilderde. Over een mislukte aanslag op een kantine waar SS'ers zaten. Hoe de Duitsers het koper van het dak van de Lutherse Kerk hadden verwijderd.

"Ik woonde met mijn moeder op de Nieuwe Achtergracht. Een zondagsschilder in de buurt zag wel wat in mijn werk. Hij beschilderde tegeltjes die in een winkel in de Kinkerstraat werden verkocht. Dat heb ik toen ook een tijd gedaan. Ze verkochten heel goed. Langzaam begon ik de kunstwereld te kennen.

Ik zat eens op de Oudezijds Voorburgwal te schilderen toen een vrouw achter me kwam staan. 'Mooi doekie,' zegt ze. 'Je moet eens bij me thuis komen, dan kan ik je voorstellen aan Jan.'" Haar man bleek de ­beroemde kunstenaar Jan Sluijters te zijn. "Hij was aanvankelijk nogal humeurig, zijn vrouw had hem uit zijn slaap gehaald. Sluijters heeft me zo de deur uitgegooid." Later werd hij door diezelfde Sluijters uitgenodigd om lid te worden van Arti et Amicitiae.

Jan Sierhuis, geboren op 21 december 1928 Beeld Nico Koster

Recepten voor verf
De wereld van Sierhuis werd steeds groter. Hij werd toegelaten tot de avondopleiding van de Rijksakademie, sloot vriendschappen met de schilders van Cobra en ging steeds meer reizen. Hij gaf Appel recepten voor verf en maakte in ­Parijs kennis met schilders die puur abstract schilderden. Zover ging hij zelf niet, er is altijd een relatie met de zichtbare werkelijkheid. Hij bewonderde Picasso en Kees van Dongen. "Die had een pijp en een grote baard. Dus kocht ik ook zo'n pijp en liet mijn baard staan. Zo schilderde ik een zelfportret."

In de jaren zestig werden de schilderijen van Sierhuis duister en dreigend. Hij maakte veel schilderijen en gouaches met afgehouwen hoofden. "Het heeft met oorlog te maken. De titel is Zonder hoofd zonder moraal. Het gaat over onrecht. Over Vietnam. We hoorden steeds meer verhalen over de misdaden die daar werden begaan." Ook Sierhuis' eigen oorlogservaringen spelen door in zijn latere werk.

Liefde voor flamenco
"We woonden tijdens de oorlog in de Jodenbuurt. Mijn moeder moest even iets halen boven en vroeg me voor de deur te wachten. Toen ben ik door de SS meegenomen. Twee dagen hebben ze me vastgehouden. Tijdens de spertijd hebben ze me op straat geflikkerd. Moest ik ­helemaal teruglopen van de Euterpestraat, nu de Gerrit van der Veenstraat, naar huis. Midden in de nacht kreeg ik ineens een zaklantaarn in mijn gezicht. Een Duitse soldaat van een jaar of vijftig. Toen ik de situatie had uitgelegd, heeft hij me naar huis gebracht. Terwijl ik achter op zijn fiets zat, was hij aan het schelden op Hitler en hoe ze Berlijn moesten platgooien. Een dag later kwam hij mij twee broodjes brengen. Na de oorlog kreeg ik angstaanvallen. Ik ging naar de psychiater. De aanvallen verdwenen en ik raakte bevriend met de psychiater."

De tentoonstelling in Amstelveen getuigt ook van zijn liefde voor Spanje en Mexico, voor de flamenco. Daarnaast is er een persoonlijk hoekje met foto's die Sierhuis jarenlang in zijn atelier had hangen. Reproducties van de Nachtwacht en de Guernica. En een collage met Johan Cruijff in het tenue van Oranje. "Ik raakte bevriend met Cruijff, omdat we altijd bij dezelfde haringkar kwamen. Op een gegeven moment vroeg hij me of ik iets voor zijn foundation wilde maken. Toen heb ik dit gemaakt, daar was hij erg enthousiast over."

Het atelier van Jan Sierhuis, Museum Jan van der Togt, Amstelveen. T/m 12 augustus.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden