Plus

Oudejaarsconference: vijf cabaretiers langs de meetlat

De oudejaarsconference geldt al sinds Wim Kan als een jaarlijkse prestigestrijd in cabaretland. De vijf belangrijkste voorstellingen van dit jaar vergeleken.

Martijn Koning.Beeld ANP Kippa

Hoe was 2019 volgens Martijn Koning?

Koning maakt het persoonlijk als hij de dood van zijn kat uitvoerig bespreekt. Verder doet hij geen poging het jaar te typeren. Hij kiest simpelweg voor de onderwerpen die zich het best voor grappen lenen, met als de rode draad: “Weet je wat ik dit jaar óók bizar vond…”

Beste vondst?

Koning is op z’n best als hij doordraaft in zijn associaties. De zogenaamd grappig rijmende protestborden van de boeren verplaatst hij naar Syrië. “Assad, Assad, doe niet zo gestoord/Mijn vrouw en kinderen heb je al vermoord.”

Grootste slachtoffer?

Wesley Sneijder. Koning weet wel raad met de avond dat de oud-voetballer zich dronken op het dak van een Daihatsu positioneerde.

Wim Kangehalte

Tijdens de try-outs verschijnt Koning in een nette overhemd en pantalon. Hij oefent voor de smoking, vertelt hij. Politieke kopstukken ontbreken vrijwel volledig. Als enige van de vijf heeft Koning geen grap over Klaas Dijkhoff. Hij neemt liever entertainmentnamen onder vuur: Frans Bauer, Bridget Maasland of André Hazes.

Is er nog hoop voor 2020?

Dat mag het publiek helemaal zelf uitzoeken. Koning heeft in elk geval een nieuwe kat in huis.

Eindoordeel

Koning is allerminst een klassiek conferencier, hij wortelt in de stand-up en vuurt een daverend salvo aan grappen af. Sommige zijn erg goed geslaagd. Toch was een enkel moment van rust of overpeinzing prettig geweest.

Martijn Koning, Oudejaarsconference 2019
In Amsterdam: 27 t/m 29/12, Meervaart
Televisie: 31/12, 20.30 uur, RTL4

Claudia de Breij.Beeld ANP

Hoe was 2019 volgens Claudia de Breij?

Het jaar waarin de democratie onder vuur kwam te liggen, want – zo laat De Breij haar vader zeggen: die functioneert alleen als de meerderheid rekening houdt met de minderheid.

Beste vondst?

Wie had gedacht dat Duncan Laurence’ winnende Songfestivallied de maat zou slaan voor een hommage aan elfstedenzwemmer Maarten van der Weijden?

Grootste slachtoffer?

De Haagse burgemeester Krikke krijgt ervan langs. Maar haar tirade tegen Kees van der Staaij die de Nashvilleverklaring tekende komt recht uit het hart en blijft zo het meeste hangen.

Wim Kangehalte

Als De Breij het toneel opstuitert in een opgeblazen pandapak verdampt elke herinnering aan de Kanniaanse decembertraditie meteen.

Is er nog hoop voor 2020?

“We hebben wel verloren/ Maar we zijn het nog niet,” zingt De Breij. Ze combineert het lied met een fraaie ode aan de doden, onder wie Max van Weezel en Kees Driehuis.

Eindoordeel

De Breij vangt 2019 in een inspirerend verhaal, waarin persoonlijke overdenking en actualiteit knap samenkomen. Haar boodschap is onvervalst verbindend en nog beter verpakt dan tijdens haar eerste conference in 2016. De Breij slaagt erin een ruzieachtig jaar toch in hartverwarmende harmonie te besluiten. Zo is een oudejaarsconference op z’n mooist.

Claudia de Breij, Oudejaars 2019
In Amsterdam: vanavond, De Kleine Komedie
Televisie: 31/12, 22.30 uur, NPO1

Dolf Jansen.Beeld ANP Kippa

Hoe was 2019 volgens Dolf Jansen?

Een droefstemmende affaire. Jansen heeft zich dan wel voorgenomen niet meer woedend te worden en ook zijn moralisme in te dammen, maar er is zoveel dat hem dwarszit!

Beste vondst?

Zijn hoofdstukje Trump. Alle grappen zijn raak. We zien voor ons hoe de Amerikaanse president in pyjama wakker schiet en roept: “Ik wil Groenland!” Jansen: “Kunnen we hem ter compensatie Urk niet aanbieden?”

Grootste slachtoffer?

Thierry Baudet. Jansen maakt zich zoveel zorgen dat hij er geen goede grappen bij heeft. Verbijsterd: “Er zijn mensen die alles wat hij zegt serieus nemen!”

Wim Kangehalte

Jansen heeft een voorliefde voor politiek ­(Rutte, Dijkhoff, Merkel komen allemaal langs), maar streeft geen compleet overzicht na. Hij kruidt zijn betoog met huiselijke observaties.

Is er nog hoop voor 2020?

Als we medemenselijkheid weer omarmen wel. Jansen blijft zijn boodschap erin hameren.

Eindoordeel

Jansen is een ambachtsman op het aambeeld van de oudejaars. Waar hij kan propt hij nog actuele grappen. Bovendien is hij vlijmscherp in de improvisatie met het publiek. Alleen: zijn verhaal is in zijn 30ste eindejaarsshow wel enigszins sleets geraakt. Hetzelfde geldt voor zijn humor – met een belegen cafégrap over het gewicht van Karin Bloemen als dieptepunt.

Dolf Jansen, Oudejaars 2019
In Amsterdam: 26 t/m 31/12, De Kleine Komedie.

Paul Haenen.Beeld Ivo van der Bent

Hoe was 2019 volgens Paul Haenen?

Het jaar van de escalatie, aldus Dominee Gremdaat. Dat iedereen een mening heeft, oké; maar waarom zo agressief? Gremdaat heeft voor volgend jaar vooral ‘zin in soft’.

Beste vondst?

Gremdaat is op zijn best in alledaagse observaties. Hij weet de wisselwerking tussen twee echtelieden in de trein volledig te ontrafelen.

Grootste slachtoffer?

Haenen is geen sloper. Een grapje over de mislukte Timmermanspersiflage van de SP nuanceert hij meteen. Hij hoopt dat de partij er weer bovenop komt.

Wim Kangehalte

Haenen werkt al jaren volgens dezelfde formule. Voor de pauze Dominee Gremdaat met een korte preek en een jaaroverzicht aan de hand van krantenartikelen. Daarna zijn andere alter ego Margreet Dolman met een gruwelijk kerstverhaal en interviewtjes met bezoekers die een bijzonder jaar hebben gehad.

Is er nog hoop voor 2020?

Dolman en Gremdaat houden altijd hoop. Het wordt beter. Hoe? De dominee brengt zijn kudde een ouderwets verbroederende boodschap: “Laten we elkaar volgend jaar de hand reiken. Niet roepen: jij denkt anders, dus je deugt niet.”

Eindoordeel

Zonder meer de meest optimistische van de vijf conferences. Toch is Haenen weleens scherper geweest. Hij ruimt erg veel plek in voor oude filmpjes en offert daarvoor een deel van Gremdaats preek, die nu halverwege lijkt te stoppen. De formule blijft niettemin werken: je gaat onherroepelijk vrolijker naar buiten.

Dolman brengt warmte en Gremdaat wijst de weg
In Amsterdam: t/m 12/1. Betty Asfalt Complex

Jeroen van Merwijk.Beeld Jaap Reedijk

Hoe was 2019 volgens Jeroen van Merwijk?

Een jaar volgens de deprimerende formule: “Het wordt alleen maar minder/ En het was al niet zo veel.” Daarbij ging er ook nog eens héél veel niet door. “Behalve de daling van het aantal bezoekers bij Jeroen van Merwijk dan.”

Beste vondst?

Van Merwijk vat het jaar samen in liedjes. Vooral zijn nummer over Jan Karbaat, de omstreden eigenaar van een spermakliniek is virtuoos. Ineens is het treurige nieuwsverhaal een VOC-sprookje over een gewone Hollandse jongen met superzaad.

Grootste slachtoffer?

Zonder meer de VVD. Van Merwijk maakt gehakt van het liberale verdriet om de ‘rotmaatregel’ op de snelweg. “Zijn er trouwens nog VVD’ers in de zaal? Ja? Na de pauze niet meer.”

Wim Kangehalte

Geen smoking voor Van Merwijk, maar wel een Kanniaans meezinglied. Geen Waar gaan we in het nieuwe jaar naar toe? maar wel een heerlijk dooddoenerige blik op de toekomst: Weet je wat het is? Je weet het niet.

Is er nog hoop voor 2020?

Weinig. Niet voor niets begint Van Merwijk met het titellied van zijn voorstelling: Wéér met zijn allen in de rij/ Was volgend jaar maar vast voorbij.

Eindoordeel

Fijn om eens een andere vorm te horen dan de traditionele tirade tegen nieuwskopstukken. Alleen: de keuze ook liedteksten zonder muziek voor te dragen wordt op den duur te eentonig.

Jeroen van Merwijk, Was volgend jaar maar vast voorbij
In Amsterdam: 22-23/12, De Kleine Komedie

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden