Plus

Orkater: ontworteling van Surinaamse vader en zoon in Nederland

In Woiski vs. Woiski belicht muziektheatergroep Orkater het conflict tussen een zwarte vader en zoon. 'Ontworteling is een universeel thema.'

Michiel Blankwaardt en Mike Libanon als Max Woiski senior en junior Beeld Ben van Duin

Woiski vs. Woiski vertelt het verhaal van een ­Surinaamse vader en zoon, Max senior en Max junior Woiski. Zij maken in Nederland furore met hun muziek. Max senior heeft in 1950 een hit met BB met R, dat is Bruine Bonen met Rijst, en Max junior komt in de decennia erna veelvuldig op tv.

Het lijkt alsof de zon gaat schijnen, als Max ­senior en Max junior in de schijnwerpers staan. Maar achter hun exotische muziek en uitstraling schuilt veel pijn: zodra ze het podium verlaten, slaat hun moeilijke leven toe.

Max senior komt in de jaren dertig naar Nederland en is een bezienswaardigheid, die met zijn fluit alleen aan de slag kan in het entertainment. Zijn zoon laat hij achter in Suriname. Die maakt pas jaren later de oversteek.

Om vliegtuigbouwkunde te studeren, denkt de zoon. Om als zwarte gitarist bij hem in zijn club La Cubana aan de Leidsestraat te komen werken, denkt de vader. Zijn zoon is immers nog zwarter dan hij en dat is wat de mensen willen.

"Dus je hebt me naar Holland gehaald voor mijn kleur?" vraagt de zoon vol ongeloof. "Niemand zit te wachten op een zwarte ingenieur," antwoordt de vader. Het komt nooit meer goed tussen die twee.

Zwart-witproblematiek
Ze zijn en blijven ontworteld en daarmee is dit verhaal over vader en zoon exemplarisch voor de gecompliceerde band tussen Suriname en Nederland.

"Het is mooi om een verhaal te vertellen van zo'n zestig jaar oud waarin we die geschiedenissen van Suriname en Nederland samenbrengen," zegt regisseur Geert Lageveen van muziektheatergezelschap Orkater, dat samen met het Bijlmer Parktheater de productie maakte.

Ontworteling is voor Lageveen het kernwoord in Woiski vs. Woiski. "Dat gaat niet over dat je ooit over de oceaan hierheen bent ­gekomen, maar over hoe moeilijk het is om te worden geaccepteerd in een witte maatschappij. Wij laten zien hoe belangrijk kleur is. Hoeveel er van afhangt en hoeveel er op afgerekend wordt, óók in Suriname. De hele zwart-witproblematiek ligt nog altijd heel gevoelig en genuanceerd."

Vader en zoon verschillen enorm. Max Woiski senior is charmant, dominant, opportunistisch en probeert overal zoveel mogelijk voordeel uit te halen. Hij bluft, liegt, versiert en tekent zelfs een Ariërverklaring voor de Duitsers. Hij koopt dure kleding en smijt met geld, waarmee hij zijn familie in de problemen brengt.

Max junior verzet zich, maar het lukt hem niet om alles anders te doen. Hij eindigt uiteindelijk net als zijn ­vader: ontworteld en alleen.

Hollander
Michiel Blankwaardt speelt Max junior, op zowel jonge als oudere leeftijd. "Dit is de trieste ­paradox, dat je wordt wat je haat. Ik vind het mooi dat het verhaal gaat over die pijn. De zoon probeert zich te verbinden aan zijn vader, maar merkt dat hij heel anders is. Hij wil het anders doen, maar bewandelt uiteindelijk toch hetzelfde pad."

De acteur herkent de ontworteling wel. Hijzelf is geboren in Tanzania, geadopteerd en in Nederland opgegroeid. 'Het is een universeel thema, dus niet alleen maar een Surinaams verhaal. Ik heb me altijd wel ontworteld gevoeld. Pas toen vijf jaar geleden mijn dochter werd geboren, voelde ik dat ik mijn wortels had geplant.'

Mike Libanon speelt de rol van de vader en herkent ook veel van zichzelf en zijn geboorteland Suriname in de voorstelling. "Elk kind wil van zijn vader en moeder bevestiging, liefde, warmte en veiligheid voelen. Nu ik zelf vader ben, voel ik die verantwoordelijkheid om kleine mensjes te begeleiden naar hopelijk gelukkige mensen met positieve ervaringen. Maar dit verhaal laat zien dat het lang niet altijd zo gaat. De Max die ik speel heeft gevochten om een plek te vinden en om geaccepteerd te worden in Nederland. En daarvoor verloochende hij zichzelf."

Michiel Blankwaardt speelt met gemak de jonge en oude Max junior, die verbitterd terugblikt op zijn leven. Hij houdt hardnekkig vol: "Ik ben een Hollander. Of je dat nou leuk vindt of niet.'"

Woiski vs. Woiski. Een coproductie van Orkater en het Bijlmer Parktheater. Bijlmer Parktheater t/m 28 januari. Theater Bellevue (14 t/m 17 feb).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden