Plus

Ophef Stedelijk Museum: 'Ik begrijp het trauma, maar geef ons een kans'

Beatrix Ruf, directeur Stedelijk Museum, en architect Rem Koolhaas reageren op de ophef over de nieuwe presentatie van de collectie. "De slechte herinneringen zijn er, maar wij gaan niet dicht."

Beatrix Ruf en Rem Koolhaas Beeld Daniël Cohen

De afgelopen weken was de berichtgeving dat de kelder van de 'Badkuip' maanden dichtgaat. Wat gaat er gebeuren?
Beatrix Ruf: "We willen het verhaal van onze collectie op een nieuwe manier vertellen die bij deze tijd past. Geen lineaire presentatie, als in: eerst komt deze ruimte en dan de volgende."

"In deze tijd van internet gaat het niet alleen om chronologie, maar om dat alles met elkaar verbonden is. Het nieuwe gebouw laat dat toe en daarom komt in de nieuwbouw de vaste collectie: in de ondergrondse ruimte en bovenin."

Vanaf wanneer gebeurt dat?
Ruf: "Rond eind mei. Tot en met april programmeren we nog bovenin de nieuwbouw. In de benedenzaal programmeren we tot en met november, misschien midden december."

Dat betekent dat de kelder van medio december tot mei dicht is voor bezoekers?
Ruf: "Ja, maar dat is één ruimte in het gebouw. We zijn verder open zoals normaal. Ik snap het. Er zijn de slechte herinneringen aan toen het Stedelijk dicht was. Maar wij gaan niet dicht. We hebben buiten de kelder enorm veel andere tentoonstellingen: nu Jean Tinguely, vanaf eind november Jordan Wolfson, we krijgen Ed van der Elsken."

Rem Koolhaas: "Je moet dit zien als het inrichten van een nieuwe tentoonstelling. Het is geen verbouwing."

Ruf: "Normaal kost het twee tot drie maanden om een show op te bouwen. Nu hebben we een of twee maanden meer nodig."

Er zijn critici die zeggen: de vaste collectie gaat ondergronds. Daar kan geen natuurlijk daglicht bij en dat is de kracht van de oudbouw van het Stedelijk.
Ruf: "Bent u door het Stedelijk gelopen? Het is een compliment dat mensen het als daglicht ervaren, maar in feite is het kunstlicht. Daglicht is niet goed voor de werken."

"Dat geldt voor alle musea anno nu. Zelfs degenen die op daglicht gebouwd zijn, gebruiken kunstlicht. Er is bij ons geen enkel direct daglicht in tentoonstellingsruimten nu."

Dus de discussie over het beroemde daglicht in het Stedelijk is achterhaald?
Koolhaas: "Dat denk ik zeker. Als je internationaal kijkt en de eisen die bruikleengevers stellen: alle collecties staan in kunstlicht."

Wat gaan de nieuwe plannen kosten?
Ruf: "We hebben het budget dat we normaal hebben voor een grote tentoonstelling."

Maar dit is toch anders dan zomaar een grote tentoonstelling? U, Rem Koolhaas, bent erbij gehaald.
Ruf: "Bij alle grote tentoonstellingen schakelen wij speciale architecten of ontwerpers in."

Koolhaas: "Dat is geen big deal. Bij heel veel musea is het traditie dat een tentoonstelling door architecten wordt ontworpen. Ik doe het zelf regelmatig in andere landen."

Maar hebben we het over tonnen aan kosten? Een miljoen?
Ruf: "Het gaat om anderhalf keer wat we kwijt zijn aan een show zoals Tinguely."
Koolhaas: "Je hebt het niet over een miljoen."

Waarom wilt u daar niet meer duidelijkheid over geven?
Ruf: "Ik begrijp de vraag, maar ik denk dat het gewoon heel belangrijk is om te weten dat dit binnen ons normaal functioneren valt. We willen alleen maar de collectie op een spannendere manier presenteren."

Maar het onbevredigende van die verklaring is dat een deel van de inkomsten van het Stedelijk van de gemeenschap komt. Waarom mag die niet weten waaraan dat besteed wordt?
Ruf: "Het wordt besteed aan het laten zien van onze collectie op de best mogelijke manier."

U hebt hiernaar gekeken als naar een volstrekt gebruikelijke operatie. Is misschien onderschat dat voor het Stedelijk, gezien het verleden, iets andere wetten gelden?
Ruf: "Ik begrijp het trauma, maar geef ons een kans. We kunnen niet vast blijven zitten en nalaten vooruit te gaan. Dat zou vreselijk zijn. Denk je in dat het Stedelijk er de komende twintig jaar exact hetzelfde uit zou zien. Dat zou heel treurig zijn."

Koolhaas: "Amsterdam heeft een volkomen terecht trauma met de geschiedenis van het Rijks en het Stedelijk. Maar het zou zonde zijn als dat erin resulteert dat je, om gevoelens te sparen, niets meer kunt doen. De essentie van een museum is dat het levendig blijft."

Bent u nog van plan om de entree te wijzigen?
Ruf: "We hebben eerder de poortjes verwijderd. Het entreegebied is publieke ruimte. We willen dat het dat nóg meer wordt. Dat boekwinkel en bibliotheek toegankelijk zijn zonder kaartje."

Koolhaas: "Dat is nu al zo, maar straks is het zichtbaarder."

Koolhaas: 'De essentie van een museum is dat het levendig blijft' Beeld Daniel Cohen

Ruf: "De lockers en garderobe gaan naar achteren, er komt meer zitgelegenheid zodat mensen er echt tijd kunnen doorbrengen en er zal ook ruimte zijn voor kunst.Dat kan allemaal door meubilair te verplaatsen."

Er zijn dus geen consequenties voor de entree aan de buitenkant?
Ruf: "Nee, er wordt niets gewijzigd."

Wanneer gaat dit gebeuren?
Ruf: "We willen de nieuwe presentatie van de collectie en de veranderde entree samen laten vallen. Er is rond mei veel te doen in Europa met de Biënnale in Venetië, de Documenta en de Skulptur Projekte Münster. We willen in die beweging een belangrijk moment zijn."

Vorige week noemden betrokkenen de nieuwbouw van het Stedelijk ongeschikt. Vindt u het Stedelijk gebruikersvriendelijk?
Ruf: "Ja. Ik vind het interessant als ik in dialoog kan gaan met een gebouw. Ik denk dat als het entreegebied straks meer open is ook duidelijker wordt wat waar te zien is. En we werken uiteraard aan de bewegwijzering."

Koolhaas: "Ik vind de nieuwe presentatie een slimme keuze. Er is een bestaande collectie en er was een bestaand gebouw. Samen is dat herhaling. Straks krijgen bestaande werken nieuwe context. Terwijl het oude gebouw, juist doordat het historisch is, een kans krijgt met nieuwe kunstwerken een nieuwe relatie aan te gaan."

Hangt de ophef rond de herinrichting niet ­samen met de betrokkenheid van Amsterdammers bij het Stedelijk?
Ruf: "Ik ben echt dagelijks geraakt door de relatie die mensen hebben met dit museum. Ik heb dat nog nooit ergens anders gezien. Het Stedelijk zit in het geheugen van mensen. Maar we willen ook nieuwe herinneringen maken."

Lees ook:
Reactie Ruf: Is het zo'n drama dat het Stedelijk weer op de schop gaat?

Opinie: 'Waar blijft de reactie op arrogantie Stedelijk over verbouwinkje?'

Nieuwe opstelling

Rond mei 2017 presenteert het Stedelijk Museum een nieuwe opstelling van de vaste collectie. Architect Rem Koolhaas is aangetrokken voor het project.

Twee derde van het gebouw wordt straks gebruikt voor de vaste collectie. Het gaat om de nieuwbouw - de 'Badkuip' - en om de begane grond van het oude gebouw. In de nieuwbouw komen kunst en design door elkaar. Op de begane grond van de oudbouw komen themacollecties vanuit de vaste collectie.

Op de eerste verdieping van het oude gebouw komen tijdelijke exposities. Van 2004 tot 2012 was het Stedelijk Museum gesloten voor een ingrijpende verbouwing. Die kostte 127 miljoen euro, bijna zestig procent meer dan begroot.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden