PlusReportage

Opera Forward Festival heeft ook digitaal een bomvol programma

Feesteditie of niet: de pandemie dwingt ook het vijfde Opera Forward Festival om volledig digitaal te gaan. Het programma is bomvol als vanouds, met zowel lichte als zwaardere stukken, ook van jonge makers.

De enscenering van Een lied voor de maan, de familieopera van Mathilde Wantenaar. Beeld Kim Krijnen
De enscenering van Een lied voor de maan, de familieopera van Mathilde Wantenaar.Beeld Kim Krijnen

De vijfde jaargang van het Opera Forward Festival had een feesteditie moeten worden, maar door de pandemie, die ook het vorig jaar al roet in het eten gooide, werd alles anders dan anders. Dat wil zeggen: van de eerste tot en met de laatste seconde digitaal. Je moet het De Nationale Opera nageven dat ze alles uit de kast hebben gehaald om er een echt festival van te maken, met, zoals het hoort, een zo volgeladen programma dat het nauwelijks mogelijk was alles te bekijken en te beluisteren.

In een interview met de hoofddramaturg van DNO Luc Joosten, zei Pierre Audi, de man die het Opera Forward Festival bedacht, dat een ­digitale versie van het festival weliswaar voordelen heeft (‘je kunt zappen’), maar dat die toch op zijn best slechts een deel van de werkelijke ervaring kan bieden, namelijk ‘de live-gebeurtenis ondergaan van onversterkte stemmen die boven een orkest uit zingen’. “De echte ervaring is duizend keer sterker,” zei Audi, “hoe sophisticated de digitale versie ook is.”

Amen, zeg je dan.

Audi onderstreepte ook het belang van het OFF, dat ‘jonge mensen en jonge makers naar de opera wil brengen, het publiek wil verbreden en wil laten zien dat opera een rijke kunstvorm is met het potentieel lang te kunnen overleven’.

Toon Tellegen

Een van die jonge makers is de Amsterdamse componist Mathilde Wantenaar (27), die als muziekstudente voor het allereerste OFF samen met andere studenten een kameropera mocht schrijven om te proeven en te ervaren wat er bij zo’n project allemaal komt kijken.

Het resultaat, personar, was zo geslaagd dat ze spoedig daarna de opdracht kreeg voor het hoofdprogramma van het festival een opera te schrijven. Een familievoorstelling weliswaar, voor kinderen vanaf zes jaar, maar aangezien er vijf co-producenten bij betrokken zijn (naast DNO ook Opera Zuid, de Munt in Brussel, het Festival Aix-en-Provence en Escuela Superior de Música Reina Sofía in Madrid) is dit allesbehalve een kinderachtige aangelegenheid.

Mathilde Wantenaar. Beeld Karen van Gilst
Mathilde Wantenaar.Beeld Karen van Gilst

Het stuk, Een lied voor de maan, op een tekst van Toon Tellegen, werd gisteren gestreamd en trok ruim 12.000 bezoekers. Voor de enscenering tekende Béatrice Lauchaussée, die Wantenaar had ontmoet op een bijeenkomst van het European Network of Opera Academies.

Een lied voor de maan is een ontroerend ­verhaal over een melancholieke mol die een ­melodie voor de maan wil schrijven, omdat hij vermoedt dat die eenzaam is. Dat pakt aanvankelijk verkeerd uit, want de maan plengt een traan als hij het lied hoort. Maar door de mol in een kruis te veranderen (de toehoorder van zes wordt niet onderschat), wordt het lied vrolijk. De maan lacht, maar de mol blijft melancholiek en vraagt zich af of hij zelf ook vrolijk zou worden als hij in een kruis veranderde. Gelukkig krijgt hij troost van zijn vriend de aardworm.

Killer-aria

Wantenaars muziek is volledig tonaal, alsof Schönberg nooit heeft bestaan, en doorspekt met allusies, bijna-citaten en bewuste citaten. Op een lang melisme op het woord ‘kruis’ na is de tekst volledig syllabisch gezet. De beelden die Lauchaussée erbij bedacht, zijn lief en grappig. De kikker die in een teiltje water staat te hengelen, is onvergetelijk.

Op zaterdag was er zwaardere kost in de vorm van een documentaire over Michel van der Aas nieuwe opera Upload, die als het meezit met de coronaperikelen pas ergens ver in de herfst voor een publiek bij DNO te zien zal zijn.

Aan het woord komen de componist zelf en de hoofdpersonages Julia Bullock en Roderick Williams, die een vader en een dochter spelen. De opera gaat over de vraag of je eeuwig zou willen leven als dat mogelijk was door je te laten uploaden, waarna je alleen nog in een onaanraakbare digitale vorm zou bestaan. Van der Aa: “Als de vader een upload wordt, kan zijn dochter hem niet meer omhelzen. Dat brengt ons op de vraag of we een lichaam nodig hebben om mens te zijn of écht menselijk contact te hebben?”

Als de documentaire iets duidelijk maakt, is het dat Upload technisch een onwaarschijnlijk complexe operatie wordt. Behalve een orkest en live zingende solisten zijn er ook nog pre-recorded filmbeelden en een laag met elektronische muziek waarmee de zangers muzikaal of als ­acteurs mee moeten interacteren. “Alles grijpt in elkaar, op een nieuwe manier,” zegt dirigent Otto Tausk, “maar ondanks alle technologische complexiteit, voel je dat de muziek uit zijn hart komt.” Toch is Van der Aa niet te benijden. Hij moet voortdurend schakelen in zijn rol van componist, regisseur en tekstschrijver.

De docu eindigt met de melodie This Is Where You Are Now, gezongen door Julia Bullock, die als een engel boven een laag van etherische elektronische muziek zweeft. Zonder twijfel is dit de killer-aria uit Upload, die ontzettend doet uitzien naar het volledige stuk. Maar daar moeten we dus nog dik een half jaar op wachten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden