recensie

Opera Eichmann zit vol pretentieus gekunstelde lariekoek (*)

Er wordt wat afgetobd in Eichmann, een opera over de vrije wil, maar waarom deze existentialistische worsteling met het leven van Bo Tarenskeen nou het theater in moest, is niet duidelijk.

De personages hebben monologen die zich laten aanhoren als willekeurige bladzijden uit boeken die na het omvallen van een boekenkast op de grond zijn opengevallen.Beeld Robert Benschop

Zeven personages hebben monologen die zich laten aanhoren als willekeurige bladzijden uit boeken die na het omvallen van een boekenkast op de grond zijn opengevallen. Het is eerder gewichtigdoenerige musical dan opera; de makers hebben het over 'een ideeënruimte'.

Er worden belangwekkende mededelingen gedaan als 'echt denken is niet te doen' of dat het een vernedering is dat er na elke dag een nieuwe dag volgt. Omdat wij pas na 0,09 seconden bewust iets kunnen denken over de impulsen die in onze hersenen rondspoken, denken wij dus niet, maar denken onze hersenen voor ons, vindt Tarenskeen. Onze hersenen zijn dus iets anders dan wij zelf. Dat is onzin. Veel meer van de omineuze wijs­heden die Tarenskeen achter elkaar heeft gezet, worden geteisterd door denkfouten. Eichmann zit vol pretentieus gekunstelde lariekoek.

Kulverhaal
Wie de personages op het toneel zijn en waarom ze melden wat ze melden, is alleen met behulp van het programmaboek te achterhalen. Zo valt te lezen dat een trompet en gitaar spelende acteur in groene overall een draaideurcrimineel is, maar waarom hij loos gaat over wat denken is en een enorm kulverhaal houdt over vallen, is een raadsel.

Een violiste met een hoofddoek om is een moslima. Waarom ze op het toneel staat, is niet te ontdekken. Nadat een ander onduidelijk personage iets verwards over de zondeval heeft geroepen, heeft de violiste een solo. Of daarmee bedoeld wordt een verband te leggen tussen de islam en de zondeval en wat dat verband dan wel is, valt niet te ontwarren.

Verward gedoe
Hannah Arendt doet ook mee, zo blijkt uit het programmaboekje. Zij heeft echt bestaan en schreef in de jaren zestig over het proces dat in Israël tegen nazibeul Adolf Eichmann werd gehouden. Arendt werd zeer omstreden omdat ze vond dat Eichmann in de waan was dat hij alleen maar netjes zijn werk deed. Wie dat niet weet, weet niet waarom Eichmann in de titel van het stuk voortkomt en wat het uitgangspunt van Tarenskeens verwarde gedoe over de vrije wil is geweest.

Maria Alejandra Castro Espejo's muziek voegt niets toe en is vooral braaf en gevaarloos. Zelfs harde klappen die moeten aangeven dat er iets mis is, klinken als het hulpeloze getrommel van nog onvolgroeide kinderknuistjes.

In de saaie aaneenschakeling van monologen zit niet meer vorm dan dat ze elkaar opvolgen. Een dramatische spanningsboog of zelfs maar een heel klein verrassend wendinkje is er niet. De spelers acteren matig in een stijve regie en muzikaal bieden ze ook weinig. Er is ook niet veel te halen in deze door het zoetelijk simplisme van Einaudi getekende partituur.

Eichmann

Ons oordeel: ★☆☆☆☆
Van: De Diamantfabriek
Regie: Maria Alejandra Castro Espejo
Wie: Bo Tarenskeen
Gezien: 9/12, Muziekgebouw
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden