Plus

Opdracht mislukt? Rembrandt bakte er wat van

Twee recent herontdekte schilderijen van Rembrandt van Rijn zijn vanaf woensdag onder de titel Bijzonder Bezoek in het Rembrandthuis in Amsterdam te aanschouwen. Beide werken zijn zo'n honderd jaar niet in Nederland te zien geweest.

Man Met Zwaard Beeld Museum Het Rembrandthuis

Het gaat om Portret van Petronella Buys (1635) en Man Met Zwaard (ca. 1640-1644), onlangs aangeschaft door verzamelaar Thomas Kaplan. Met zijn vrouw beheert hij The Leiden Collection, de grootste particuliere collectie Nederlandse zeventiende-eeuwse kunst in de wereld.

Aan beide schilderijen kleeft een bijzonder verhaal. Van Portret van Petronella Buys werd gedacht dat het door een leerling van Rembrandt was geschilderd. Nu is vast komen te staan dat het een echte Rembrandt is.

Man Met Zwaard werd lang als een Rembrandt gezien, maar het Rembrandt Research Project, dat vanaf 1968 onderzoek deed naar wat Rembrandt allemaal schilderde, wees het in 1970 af.

Nu gaat het als werk van 'Rembrandt en atelier' in de boeken. Het gezicht is van de hand van Rembrandt, de rest van een leerling.

National Gallery
In de zaal waar de twee werken hangen, wordt met tekst en ondersteunend beeld uitleg gegeven bij de twee stukken. Zo wordt duidelijk gemaakt waarom Portret van Petronella Buys een echte Rembrandt is.

Conservator van deze Rembrandttentoonstelling Leonore van Sloten: "Dit is een huwelijksportret. Haar man, Philips Lucasz, hangt al sinds 1871 in The National Gallery in Londen. Enkele decennia geleden dachten sommige specialisten dat de vlot gedane kraag van Philips door een assistent was geschilderd. Die kraag van Petronella ook - en zij misschien wel helemaal."

"Wij laten zien dat dat niet het geval was en dat dat snelle schilderen waarschijnlijk door tijdsdruk kwam. Petronella is een 'gezonde' Rembrandt. De twee zijn door Rembrandt ge­schilderd in het voorjaar van 1635 in het pand naast het Rembrandthuis, in het atelier van Hendrick van Uylenburgh, waar Rembrandt toen werkte."

Dan Man Met Zwaard. "Waar we naar kijken," zegt Van Sloten, "is maar ten dele een Rembrandt, en dan met name het gezicht. De rest is overschilderd door een leerling. Onder dit portret bevindt zich het portret van een man die blootshoofds is, geen pony heeft en ook geen baret draagt."

"Waarom dat portret is overgeschilderd weten we niet. Misschien kon het portret niet worden betaald, overleed de geportretteerde of was er ruzie. Was het werk dan voor niets geweest? Nee, verander het dan maar in een tronie (een naamloos model, MM) om het nog verkoopbaar te maken, was waarschijnlijk de gedachte."

"Nu zien we een voorstelling van een niet te identificeren persoon die zich als een soort historische figuur aan ons voordoet. Maar het blijft een intrigerend schilderij met een enorme wallpower."

Het doek is wel door Rembrandt gesigneerd in 1644, maar omdat er zo door een leerling aan gewerkt is, wordt het schilderij geboekstaafd als 'Rembrandt en atelier'.

In duigen vallen
Omdat het Rembrandthuis goede contacten heeft met het verzamelaarsechtpaar Kaplan, mag het als eerste museum de twee werken aan het publiek laten zien.

Van Sloten: "De schilderijen zeggen veel over de atelierpraktijk van Rembrandt, en toont wat er bijvoorbeeld kon gebeuren als een opdracht in duigen viel. Het Rembrandthuis biedt als kunstenaarshuis een unieke kans Rembrandts schilderijen in die context te laten zien."

Bijzonder Bezoek. T/m 2 september in Museum Het Rembrandthuis

Petronella Buys. Beeld Museum Het Rembrandthuis
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden