Plus Achtergrond

Op zoek naar verbazing en verwondering

Manon Schaap is sinds maart directeur van Tassenmuseum Hendrikje en ze heeft grootse plannen. Voor de expositie Talent Invasion vroeg ze gastcurator Martien Mellema pas afgestudeerde modeontwerpers te selecteren die het museum ‘als een virus’ moeten overnemen. 

Ontwerp van Karis. Beeld Tomas Feijo

Tassenmuseum Hendrikje is een pareltje in de stad, een nichecollectie in een prachtig pand, met jaarlijks 70.000 bezoekers, maar de boel mocht best worden opgefrist. “We zijn volop in beweging,” zegt Manon Schaap (57), sinds 1 maart directeur, die ‘van een vrij gesloten bolwerkje’ een open en dynamisch huis wil maken. “We willen ons meer verbinden met de stad, met de bewoners en met bezoekers.”

Schaap heeft een grote staat van dienst in de mode. Ze woonde in Parijs, waar ze werkte voor bekende mode- en parfummerken, was creatief directeur van tijdschriften en runde sinds 1998 een eigen creatieve studio. De afgelopen maanden heeft ze de ramen en deuren opengezet, het stof eruit gelaten en frisse ideeën naar binnengelaten. “Dat moet nu allemaal gaan landen.”

In december verandert de naam naar Tassenmuseum Amsterdam, wat een nieuwe periode voor het museum moet inluiden. “Want ja, we blijven een tassenmuseum, en we hebben een heel mooie collectie, maar de tas is voor mij een subject geworden, niet meer het onderwerp. Dus niet: kijk eens, we hebben hier een tas van Louis Vuitton – het zal veel meer gaan over waar die tas voor staat en vanuit welke achterliggende gedachte ze is ontstaan, en over identiteit, over de stad, over stedelijke cultuur, over wat er aan de hand is met mode.”

Elke academie zijn eigen dna

Tassen zijn een belangrijk onderdeel van de mode-industrie, vandaar Schaaps verlangen om jong modetalent binnen te laten. “Dat doen we nu met Talent Invasion: als een virus komen die talenten, onlangs afgestudeerd aan de diverse kunst- en designacademies, het museum binnensluipen en nemen ze de ruimte over. Ik wil verwondering en verbazing zien bij onze bezoekers.”

Momenteel is Sistaaz of the Castle er te zien, een kleine expositie van fotograaf Jan Hoek en modeontwerper/kunstenaar Duran Lantink. Voor Talent Invasion, dat 7 september van start gaat, gaf Schaap creative director Martien Mellema als gastcurator carte blanche. Zij haalde conceptdesigner Leonoor Ottink en visual storyteller Elin Visser erbij.

Ze selecteerden 21 afgestudeerden. “Dat was niet moeilijk, talent pik je er zo uit, dat voel je meteen: een eigen stijl, uniciteit,” zegt Mellema. “De collectie hoefde niet uit kledingstukken te bestaan; ook een idee of filmpje was welkom. En ik wilde er graag studenten van de Design Academy Eindhoven bij; ze werken daar veel samen met modeafdelingen van diverse academies.”

Elke academie heeft zijn eigen dna, benadrukt ze. “Maastricht concentreert zich op ambacht, het Amfi focust op duurzaamheid en oplossingen om op een eerlijke manier met mode om te gaan. Nannet van der Kleijn, die haar sporen onder andere heeft verdiend met het label Orson & Bodil en als voormalig creatief directeur van het Amfi, is net hoofd mode geworden in Utrecht, dus daar gaat veel gebeuren. De Willem de Kooning doet veel aan kruisbestuiving tussen disciplines. De Rietveld focust op een kunstzinnige aanpak van mode, vanuit niets iets ontwikkelen – daarbij is het idee belangrijker dan de collectie. Bij ArtEZ in Arnhem is dat andersom. Het een is niet beter dan het ander, je hebt het allemaal nodig.”

Rebelse aanpak

De Talent Invasion opent tijdens Amsterdam Fashion Week. Sommige talenten zijn ook geselecteerd voor de Lichtingshow (waarvoor elke academie zijn twee beste studenten kiest). Mellema: “Lichting is een show die draait om kleding. Wij laten daarbij extra’s zien, zoals een filmpje, tekeningen, het proces.” Hoopgevend noemt Mellema deze generatie ‘die out of the box durft te denken’. “Door de overkill aan inspiratie die dagelijks via sociale media binnenkomt, gaat iedereen nu weer op zoek naar eigenheid om eruit te springen.”

Voor de inrichting van de expositie is gekozen voor simpele middelen. “Een tikkeltje punk om de rebelse aanpak van deze ontwerpers te benadrukken. Ik wilde eigenlijk de ruiten van de vitrines inslaan, maar dat mocht niet. We hebben de beschikbare ruimte aangepast met gipsblokken, die na de tentoonstelling teruggaan naar de bouwmarkt, zodat er geen afval overblijft.”

Haar eerste expositie smaakt naar meer, zegt ze. “Rode draad in mijn carrière is het ontdekken en verbinden van talent uit de fotografie, kunst- en modewereld, jong en oud. Er is veel aan de hand op modegebied, dat wil ik graag laten zien.”

Talenten

Drie keuzes van Mellema uit 21 talenten, in willekeurige volgorde.

Rosalie van Pinxteren (23) van de Willem de Kooning Academie, die onderzoek deed naar het huidige modelandschap binnen de context van internetcultuur. “Met name Instagram wordt gedomineerd door gefotoshopte beelden (denk aan memes, extreme, onrealistische fotoshop) en dit beïnvloedt de manier waarop wij naar (mode)beelden kijken. Balenciaga werkt veel met fotograaf Valentin Herfray en virtual reality, waarin lichamen van modellen langgerekt zijn – puur een marketingstrategie, maar waarom zou je dat interessante beeld niet meenemen in het werkelijke product?”

Van Pinxteren noemt zich ‘vooral mode­researcher’. “Ik neem dagelijks foto’s met mijn iPhone van mensen op straat. Uit die enorme ­database ben ik op intuïtie beelden gaan bewerken. Die beelden werden de referentie voor de kledingstukken in mijn collectie. Zo heb ik een gewarpte jeans (de benen erg krom gefotoshopt) letterlijk nagemaakt en opnieuw gefotografeerd. Daarbij is het de vraag of je het echte kledingstuk nog kunt onderscheiden van het gefotoshopte en vice versa. Soms wel en soms niet – dat hangt af van iemands perceptie.”

Ontwerp van Rosalie van Pinxteren. Beeld Gilleam Trapenberg

Emotioneel gedreven

Juris Efneris (30) uit Letland liep stage bij Viktor & Rolf en studeerde cum laude af aan het Amfi. Mellema vond zijn visuele ondersteuning aangrijpend. Efneris zegt een ‘zeer emotioneel gedreven ontwerper’ te zijn. Zijn looks gaan over vervuiling, overconsumptie, mensenrechten, ontbossing en de natuur. “Ik heb mijn eigen fashion movement gecreëerd die tegen het modesysteem ingaat. Mijn ontwerpen hoeven niet gedragen te worden, ze zijn een stem. Het is couture, maar ook weer niet; het is anti-fashion, maar ook weer niet. Ik balanceer tussen modedesigner en contemporary artist.”

Op de expositie is onder meer een ontwerp te zien dat is afgeleid van een reddingsvest, en een tas die hij als metafoor gebruikt voor smeltende ijskappen en het lot van veel vluchtelingen. Het is een eerbetoon aan degenen die verdronken zijn en een statement tegen het feit dat veel mensen zich drukker maken over fancy handtassen dan dat ze om de aarde geven.

Tas van Juris Efneris. Beeld TEAM PETER STIGTER

Autistische broer

En last but not least de collectie van de Amerikaanse Karis Lindelien (23), geboren in Texas, opgegroeid in Oregon, met haar ouders in Amsterdam verzeild geraakt vanwege haar twee jaar jongere, zwaar autistische broer Benjamin. “De situatie is hier beter voor hem, in Nederland zijn ze meer holistisch in de omgang met mensen die een verstandelijke beperking hebben.”

De collectie die ze maakte voor haar afstuderen aan de Rietveld Academie is een colab met haar broer. “Hij praat weinig, ik communiceer voornamelijk met hem door middel van geluiden en tekeningen. Benjamin heeft geen genderrestricties, connotaties kent hij niet. Hij weet niet dat roze met meisjes wordt geassocieerd. Als ik met hem ga winkelen, kiest hij alles wat hij mooi vindt – dat kan ook een jurk zijn. Ik vroeg hem onder meer een T-shirt en jurk te tekenen. Het is heel mooi om te zien hoe hij over kleren denkt. Zijn te gekke tekeningen, behoorlijk abstract, heb ik direct vertaald in enkele sponsachtige sculpturen (gemaakt van vilt met puffink, als je het stoomt wordt het puffy). Daarnaast heb ik zijn interpretatie van jeans geprint op een spijkerbroek. In de print zie je Bens behoorlijk agressieve tekenbewegingen terug, de krassen liggen erop als een soort textuur.”

Wat gaan we er in september van zien in Tassenmuseum Hendrikje? “Er komt één grote tekening te hangen, plus een fotoshoot met alle zes kledingstukken. Maar eerst zijn ze nog tijdens Amsterdam Fashion Week, bij de Lichtingshow, op de catwalk te zien. “Daar is mijn broer erg opgewonden over.” 

Ontwerp van Karis. Beeld Tomas Feijo

Isabel Toledo

De Cubaans-Amerikaanse ontwerpster Isabel Toledo (59) is deze week overleden aan borstkanker. Al 40 jaar onafscheidelijk van echtgenoot en illustrator Ruben Toledo werd het koppel ook wel de Romeo en Julia van New York genoemd. Vanwege haar vakmanschap en uniciteit – ze ging nooit mee in hypes – was ze zeer geliefd in Amerikaanse modekringen. Bij het grote publiek kreeg ze bekendheid met haar inauguratieoutfit voor Michelle Obama in 2009 (zie foto). 

Lagerfeld Prize

Als eerbetoon aan de in februari overleden ontwerper heeft LVMH zijn jaarlijkse prijs voor jong ontwerptalent omgedoopt tot Karl Lagerfeld Prize. Op 4 september wordt uit acht geselecteerden een winnaar gekozen, die 150.000 euro en een jaar coaching van het LVMH-team ontvangt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden