Tv vooraf

Op zoek naar het raadsel van de kunstenaar: Luc Tuymans, telkens weer die twijfels

Documentairemaker John Albert Jansen zoekt naar het raadsel van de kunstenaar. Woensdagavond probeert hij dat van Luc Tuymans te ontrafelen.

Luc Tuymans: In het licht van de argwaan. Beeld Picoux Productions
Luc Tuymans: In het licht van de argwaan.Beeld Picoux Productions

“Het is een vrij eenzame praktijk, schilderen. Ik vind ook dat het werk, en dat is een stelregel van mij, niet mag herinneren aan muziek of geluid of zoiets. Ik bedoel dat het een soort gestold gegeven moet worden, een soort gevulde stilte,” zegt de Belgische schilder Luc Tuymans als we nauwelijks twee minuten ver zijn in de documentaire In het licht van de argwaan. In deze zeer fraaie film van John Albert Jansen, hij maakte eerder documentaires over onder anderen John Berger, Hugo Claus en Wislawa Szymborska, probeert hij achter het raadsel van de kunstenaar te komen.

Tuymans is een van de belangrijkste hedendaagse schilders. We zien hem aan het werk in Gent, waar hij fresco’s schildert, en in Venetië, waar hij een tentoonstelling van zijn eigen werk, La Pelle, in het Palazzo Grassi inricht. Tussendoor vertelt hij over zijn leven als schilder.

Tuymans koos als jongeling zelf voor die eenzame praktijk. Hij wilde wel aan het gewone leven deelnemen, maar hij was verlegen, kon niet echt communiceren, niet echt deelnemen. “Ik heb echt geprobeerd erbij te horen, en ik ga dat echt niet meer doen,” zegt hij, daarmee kiezend voor het isolement. En de kans te wagen kunstenaar te worden.

Wat dat heeft opgeleverd zien we in de shots van zijn prachtige, indringende schilderijen waarin geweld, of de dreiging ervan – de Tweede Wereldoorlog is, mede vanwege zijn familiegeschiedenis, een ijkpunt – toch ook bijdraagt aan de pracht, wat dan weer confronterend is voor de kijker. Een doek van een lege hotelkamer wordt met die duiding opeens een plaats delict. Het geeft het werk een enorme lading.

Maar ondanks zijn faam wordt de wereldberoemde schilder nog geregeld overvallen door twijfels over zijn werk. De ene dag is alles verschrikkelijk, de andere weer niet. Dat weerspiegelt zich in zijn spreken over zichzelf en zijn kunst. In principe. Eigenlijk. Min of meer. Denk ik toch. Het zijn frasen die veelvuldig uit zijn mond te horen zijn.

Dat zal ook (deels) de argwaan zijn waar in de titel sprake van is. En als hem tegen het einde van de film wordt gevraagd te reageren op het woord raadsel, antwoordt hij: “Het raadsel blijft ons hele leven bij ons.” Alsof hij zijn eigen succes niet goed begrijpt.

In het licht van de argwaan is woensdagavond te zien bij de AvroTros in Close Up, 22.55 uur op NPO2

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden