PlusGalerierecensie

Op zoek naar de ideale eenheid van Kröller-Müller

De dozen liggen onder dezelfde hoek als de brokstukken van het nooit voltooide museum op de Veluwe. Beeld -
De dozen liggen onder dezelfde hoek als de brokstukken van het nooit voltooide museum op de Veluwe.Beeld -

Ich bin ein Baumensch,” schreef Helene Kröller-Müller (1869-1939) over zichzelf en dat was geen loze kreet. We kennen haar nu als de stichter van het huidige Kröller-Müller Museum, maar zij had aanvankelijk een totaal ander gebouw voor ogen dan het museum dat er uiteindelijk kwam.

Het echtpaar Kröller-Müller had uitgestrekte gronden aangekocht als jachtterrein op de Veluwe en geleidelijk groeide het idee om hier een museum te bouwen voor hun kunstcollectie. Er moest een ideale eenheid van natuur, architectuur en kunst ontstaan.

Eerst werden allerlei plannen voor musea in Wassenaar en op de Veluwe afgewezen, van grote architecten als Peter Behrens, Ludwig Mies van der Rohe en H.P. Berlage. Daarna kreeg Henry Van de Velde (1863-1957) de opdracht voor het ontwerpen van een groot museum bij de ‘Franse Berg’ ­op de Hoge Veluwe. De uitvoering neemt een aanvang, maar als gevolg van de economische crisis moest de bouw al in 1922 worden gestaakt.

De betonnen fundamenten van Maulbronnerzandsteen, die destijds met een speciaal aangelegde spoorlijn werden aangevoerd, liggen nog steeds op het terrein. En die brokstukken zijn het onderwerp van een tentoonstelling bij P/////AKT. Nicola Arthen suggereert dat de brokstukken zijn ingepakt en naar Amsterdam vervoerd, met een hedendaagse pakketvervoerder. Een geluidswerk laat ook geluiden van vrachtwagens horen, al zijn deze in werkelijkheid met stemmen nagebootst.

Daar liggen ze op pallets en in stellingkasten. Wiggen zorgen ervoor ­dat ze onder precies dezelfde hoek liggen als de brokstukken op de Veluwe. Ze zijn met spanbanden vastgezet. Op de achterwand is een bouwtekening van Van de Velde nagetekend. IJle lijnen geven de contouren weer van een stoere steenkolos.

De kunstenaar suggereert dat de dozen daadwerkelijk gevuld zijn met Maulbronnerzandsteen, terwijl ze in werkelijkheid leeg zijn. Een ander werk gaat over een speciale mossoort die tijdens de bouw van het museum op de Franse Berg naar Nederland is gekomen. Deze soort, seligeria re­curvata, hecht zich aan Maulbronnerzandsteen. De mos schijnt wel eens eerder naar Amsterdam te zijn gehaald, maar verdween daarna weer snel. Nicola Arthen presenteert de mossoort opnieuw, ditmaal op een stok in een soort doorzichtige ventilatiebuis. Maar erg levensvatbaar zien de groene frutseltjes er niet uit. Het zou niet verbazen als dit ook weer nep is.

De ideale eenheid van natuur, architectuur en kunst van Helene Kröller-Müller is bij Nicola Arthen uiteengevallen tot een kunstmatige constructie, een vervlogen illusie die nooit gerealiseerd zal worden.

An Intricate Well

Nicola Arthen
Waar P/////AKT, Zeeburgerpad 53
Te zien t/m 15/8

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden