Plus Recensie

Op reis als Pluk, Huckleberry Finn en Pippi

Woensdag begint de 65ste Kinderboekenweek. Het thema: op reis in kinderboeken. Joukje Akveld stak vorig jaar in een containerschip de oceaan over.

Illustratie uit het peuterboek Op weg van Leo Timmers, met voer-, vaar- en vliegtuigen die je echt kunt laten bewegen (Querido, €13,50, 14 blz.). Beeld Leo Timmers

Vroeger, toen het woord vliegschaamte nog niet de krantenkolommen beheerste, vlogen kinderboekenpersonages onbekommerd de wereld over om avonturen te beleven. Afgaande op Sjakie en Abeltje waren vooral grote glazen liften populair.

Nu steken zestienjarige meisjes in een zeilboot de oceaan over om de wereld te redden. Ook dat leest als een kinderboek en dat is het binnenkort ook: in november verschijnt bij Ploegsma Onze toekomst is nu, het levensverhaal van de Zweedse klimaatactiviste Greta Thunberg, opgetekend door twee Duitse journalisten en een kinderboekenschrijver.

Onder het motto ‘Reis mee!’ stelt de Stichting CPNB dit jaar vervoermiddelen centraal tijdens de Kinderboekenweek – die twaalf dagen in het jaar waarin boekhandels, bibliotheken en scholen de strijd aanbinden met de lonkende schermpjes. Dat is hard nodig: leesvaardigheid en leesplezier onder kinderen dalen in Nederland al jaren.

Je kunt je afvragen of vervoermiddelen het ­beste onderwerp zijn nu niet alleen vliegschaamte, maar ook de crisis rond stikstofregels het nieuws domineert. Maar de Zweinstein­expres (Harry Potter), de Nooitlek (De kleine ­kapitein) en de Griezelbus (uit de gelijknamige serie van Paul van Loon) zijn natuurlijk alleen maar de vehikels om de échte boodschap te transporteren. 

Dat is het motto ‘Reis mee!’ Reizen gaat over avonturen beleven en nieuwe werelden ontdekken, over je blik verruimen en je laten inspireren door wat je nog niet kent. Het is een thema dat mij – kinderboekenauteur en ­recensent voor deze krant – de afgelopen tijd nogal heeft beziggehouden.

23 bonkige Polen

Net als Greta stak ik vorig jaar varend de oceaan over. Niet zozeer uit vliegschaamte, als wel uit vliegangst. Niet naar Amerika, maar naar Zuid-Afrika. En niet in een CO2-neutrale zeilboot, maar op een containerschip met 23 bonkige ­Polen. Reden? Een kinderboek. Dat de route door high risk pirate area liep, kun je dus een cadeau­tje noemen. 

Toch was het schip slechts het middel, niet het doel. Dat lag in Afrika, bij de berggorilla’s in de regenwouden rond de evenaar. Een diersoort waarvan er nog zo weinig zijn dat het de vraag is of deze generatie kinderen ze nog in levenden lijve zal kunnen zien als ze straks volwassen is. Juist daarom wilde ik erover schrijven.

Illustratie uit het peuterboek Op weg van Leo Timmers, met voer-, vaar- en vliegtuigen die je echt kunt laten bewegen (Querido, €13,50, 14 blz.). Beeld Leo Timmers

In Kaapstad kocht ik een tweedehands Toyota Fortuner voor het vervolg van mijn reis. Met een lier op de bumper had ik plots mijn eigen kraanwagentje, een fourwheeldrive zo reusachtig dat Pluk achter het stuur verdwenen zou zijn. In Afrika kon je niet zonder 4x4, was me van veel kanten bezworen.

Dat er een hebben iets anders was dan erin kunnen rijden, ontdekte ik later pas. Toen was ik al begonnen aan mijn hindernisbaan richting equatoriale jungle. Kuilen, rotspaden, verwoest asfalt, black cotton soil, plassen breder dan een sloot – alle goede wegen lijken op elkaar, elke slechte weg is slecht op zijn eigen wijze. Vijf landen doorkruiste ik voor ik in Oeganda was, op de terugweg voegde ik er nog vijf aan toe. De berggorilla’s kregen gezelschap van walvishaaien, schoenbekooievaren en zwarte neushoorns.

Steeds meer drong de reis zélf zich op als onderwerp van mijn boek. Een noviteit: een reisboek voor kinderen is er nog niet, al verschijnt het voor deze Kinderboekenweek wat laat – hopelijk eind volgend jaar bij uitgeverij Gottmer.

Alle schermpjes op zwart

Onderweg voegde ik nog verschillende vervoermiddelen aan mijn reis toe. Een paard, een catamaran, een kano. Dravend tussen wilde dieren was ik even Pippi, peddelend over de Zambezi voelde ik me Huckleberry Finn – al zal hij op zijn vlot op de Mississippi minder last hebben gehad van humeurige nijlpaarden dan ik.

Illustratie uit het peuterboek Op weg van Leo Timmers, met voer-, vaar- en vliegtuigen die je echt kunt laten bewegen (Querido, €13,50, 14 blz.). Beeld Leo Timmers

Mijn terugreis verliep opnieuw over water. Hoe lang dat nou duurt, vragen mensen vaak, en of dat niet saai is, alsmaar die oceaan. Drie weken, zeg ik dan. En nee, want ik heb boeken. Anders dan in een vliegtuig geldt aan boord geen bagagelimiet. Ik zeulde een complete bibliotheek met me mee.

Eigenlijk gun ik alle kinderen zo’n overtocht op een containerschip, de juffen en ouders die verzuchten dat ze niet meer lezen erbij. Aan boord is geen connectie, dus alle schermpjes gaan op zwart. Wat rest is zuivere leestijd. De vliegende vissen en dolfijnen krijg je er gratis bij.

Bal & feest

Op dinsdagavond 1 oktober worden tijdens het Kinderboekenbal in het Muziekgebouw aan ’t IJ de Gouden Griffel, het Gouden Penseel en de Boekensleutel uitgereikt voor het best ­geschreven, mooist geïllustreerde en bijzonderste kinderboek van het jaar. De volgende ochtend wordt de Kinderboekenweek officieel geopend op de Amsterdamse Daltonschool de Spaarndammerhout in aanwezigheid van Kinderen voor Kinderen en de makers van de geschenkboeken (zie hieronder).

Kinderboekenweekgeschenk

Vanaf 2 oktober krijgen lezers het Kinder­boekenweekgeschenk Haaientanden van Anna Woltz gratis bij aankoop van 10 euro aan kinderboeken. Daarnaast maakten André Kuipers en Natascha Stenvert het Prentenboek van de Kinderboekenweek: André het astronautje op zoek naar Laika (€ 7,25).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden